• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Porohy Dniepru

    Przeczytaj także...
    Dnipro (ukr. Дніпро; w latach 1926-2016 Dniepropetrowsk, ukr. Дніпропетровськ (Dnipropetrowśk); w latach 1787-1796 oraz 1802-1926 ros. Екатеринослав (Jekatierinosław), ukr. Катеринослав (Katerynosław), 1796-1802 ros. Новороссийск (Noworosyjsk), ukr. Новоросійськ (Noworosijśk)) – miasto w pd.-środk. części Ukrainy, nad Dnieprem, vis-à-vis ujścia Samary. Położone na obu brzegach Dniepru, 1,038 mln mieszkańców (w 2008 roku), trzecie pod względem wielkości miasto Ukrainy (po Kijowie i Charkowie), stolica obwodu dniepropetrowskiego.Kudak (ukr. кодак) – polska twierdza zbudowana w 1635 roku z inicjatywy hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego.
    Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.
    Poroh Kudak na Dnieprze w 1911 r.
    Mapa porohów na Dnieprze
    Mapa z 1772 r.

    Porohy Dniepru (ukr. пороги) – poprzeczne progi skalne, zbudowane z wychodni granitów i gnejsów krystalicznej tarczy ukraińskiej, przegradzające koryto Dniepru pomiędzy miastami Dnipro i Zaporoże (a dokładniej pomiędzy Łocmańską Kamianką a Kiczkasem) na odcinku około 70 km.

    Zaporoże (ukr. Запоріжжя, ros. Запорожье, do 1921 Aleksandrowsk) – miasto w południowo-wschodniej części Ukrainy, nad Dnieprem. Stolica obwodu zaporoskiego, licząca 777 tys. mieszkańców (2012). Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłowym, działa w nim wielka huta Zaporiżstal i duża fabryka samochodów – AutoZAZ.Próg rzeczny (inne spotykane nazwy: poroh, sula, szum, szypot) – stopień skalny położony poprzecznie w korycie rzeki powstały w wyniku różnic w erozji skał, przez które przepływa rzeka. Utworzony jest ze skał o większej odporności na erozję. Rzadziej pochodzenia tektonicznego. Jest rodzajem progu skalnego.

    Wyróżniano ponad 30 porohów, największe to:

  • Kudak (Kudacki - koło zamku Kudak)
  • Jacki
  • Suriky (Surski)
  • Łuchań (Łochański, w XVII wieku Łahanny lub Chański)
  • Strzelczy (z wyspą Strzelczą)
  • Dzwoniec (Zwoniecki)
  • Kniahiniński
  • Techniński
  • Nienasytec (Rewucznyj, Did)
  • Woronowa Zapora
  • Wołnickij (Wolniow)
  • Budyło (Budziłowski)
  • Tawalszański
  • Łyszny
  • Wilnyj (Wolny)
  • Oprócz tego koryto Dniepru przegradzało 7 tzw. zabor. Zabory były również grzędami skalnymi, jednak odróżniały się od porohów tym, że nie przegradzały całkowicie koryta rzeki, pozostawiając szerokie kanały, i nie utrudniały żeglugi. Zabory te to: Monastyrska, Striłecka, Tjahińska, Woroniacza, Krywa, Skubowa.

    Tarcza ukraińska (tarcza wołyńsko-azowska) - wielka jednostka geostrukturalna Europy, wchodzaca w skład platformy wschodnioeuropejskiej.Zbiornik Dnieprowski (Zbiornik Zaporoski) - sztuczny zbiornik wodny na Dnieprze, na terenie obwodu zaporoskiego i dniepropietrowskiego Ukrainy.

    Wszystkie porohy i zabory zostały zalane przez Zbiornik Dnieprowski Dnieprowskiej Elektrowni Wodnej.

    Od nazwy porohów pochodzi historyczna i geograficzna nazwa Zaporoże, czyli kraj "za porohami".

    Zobacz też[]

  • Poroh
  • Linki zewnętrzne[]

  • Dniepr w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom II (Derenek – Gżack) z 1881 r.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.
    Dniepr (ukr. Дніпро – Dnipro, ros. Днепр – Dniepr, białorus. Дняпро – Dniapro) – rzeka w Rosji, Białorusi i Ukrainie, w przeszłości na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego a po unii lubelskiej - Rzeczypospolitej; należy do zlewiska Morza Czarnego; dł. 2285 km – jedna z kilku najdłuższych w Europie.
    Gnejs – skała metamorficzna powstająca w warunkach metamorfizmu regionalnego lub dyslokacyjnego. Przeważnie jest to metamorfizm średniego stopnia strefy mezo, rzadziej wysoki stopień kata. Nazwa pochodzi od starego słowiańskiego terminu górniczego oznaczającego zgnieciony kamień (G. Agricola, 1556; A.G. Werner, 1786), bądź od staronordyckiego gneista – "krzesać kamień".
    Zaporoże (ukr. Запоріжжя, również znana jako Niż) – historyczna nazwa terytorium nad dolnym Dnieprem, leżącego poniżej tzw. porohów (progów skalnych na rzece), w granicach administracyjnych dawnego województwa kijowskiego Rzeczypospolitej.
    Granit – głębinowa kwaśna skała o budowie jawnokrystalicznej, zbudowana z kwarcu, skalenia potasowego i plagioklazu oraz biotytu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.