• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ponad Kocioł Turnia

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.
    Gerlachowski Kocioł, Gierlachowski Kocioł (słow. Gerlachovský kotol) – dawny cyrk lodowcowy, jeden z najlepiej uformowanych w Tatrach. Jego powierzchnia to około 0,4 km², a zawalone piargami dno wznosi się na wysokości 2010–2140 m n.p.m. Od południowej strony zagrodzony jest prawie poziomym wałem moreny stadialnej (2027 m n.p.m.), opadającej do doliny Stos. Leży w otoczeniu dwóch grani odchodzących od Małego Gerlacha. Gerlachowski Kocioł nie ma widocznego na powierzchni cieku wodnego, odwadniającego ten teren.

    Ponad Kocioł Turnia (słow. Čertova veža, niem. Kesselturm, węg. Katlan-torony) – turnia o wysokości ok. 2525 m n.p.m. w słowackich Tatrach Wysokich, w grani bocznej odchodzącej od Małego Gerlacha. Od Małego Gerlacha oddziela ją Lawiniasta Przełączka, a od Zadniej Ponad Próbę Turni w grani Ponad Próbę TurniPrzełączka nad Kotłem. Dostępna jest jedynie dla taterników, ponieważ nie prowadzi na nią żaden znakowany szlak turystyczny.

    Ponad Próbę Turnie (słow. Čertove zuby) – trzy wybitne turnie w grani odchodzącej od Małego Gerlacha na południowy wschód, w słowackich Tatrach Wysokich. Znajdują się pomiędzy Ponad Ogród Turnią (oddzieloną Skrajną Ponad Próbę Szczerbiną) a Przełączką nad Kotłem, która odgranicza je od Ponad Kocioł Turni. Najwyższa z nich to Zadnia Ponad Próbę Turnia o wysokości ok. 2440 m n.p.m.Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

    Polska nazwa Ponad Kocioł Turni pochodzi od Gerlachowskiego Kotła, ponad którym się znajduje. W języku słowackim długo nie posiadała własnej nazwy, traktowano ją jako część grani łączącej Mały Gerlach z Ponad Ogród Turnią zwanej Čertov chrbát.

    Pierwsze wejścia turystyczne:

    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
  • Artur Maurer wraz z towarzyszem, ok. 1911 r. – letnie
  • L. Vodháněl i towarzysze, 22 kwietnia 1950 r. – zimowe.
  • Przypisy

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.

    Bibliografia[]

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XII. Wschodnia Batyżowiecka Przełęcz – Litworowa Przełęcz. Warszawa: Sport i Turystyka, 1965, s. 126.
    2. Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005, s. 141. ISBN 83-909352-2-8.
    Lawiniasta Przełączka (słow. Lavínová lávka, niem. Karczmar Scharte, węg. Karcsmar-csorba, ok. 2510 m n.p.m.) – przełęcz w masywie Gerlacha w słowackich Tatrach Wysokich. Położona jest pomiędzy Małym Gerlachem a Ponad Kocioł Turnią. Z przełęczy w kierunku Doliny Wielickiej opada potężny żleb zwany Żlebem Karczmarza, będący jednym z największych żlebów tatrzańskich. Pod przełęczą (na południowy zachód od niej) przebiega nieznakowana droga na Gerlach z Doliny Wielickiej (przez tzw. Wielicką Próbę).Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mały Gerlach, Mały Gierlach (słow. Kotlový štít, dawniej Malý Gerlach, niem. Kleine Gerlsdorfer Spitze, węg. Kis-Gerlachfalvi-csúcs, 2601 m n.p.m.) – szczyt w masywie Gerlacha (Gerlachovský štít, 2655 m) w Tatrach Wysokich, kończący jego grań biegnącą od Zadniego Gerlacha (Zadný Gerlach, 2616 m) w grani głównej.
    Taternictwo – wspinaczka uprawiana w Tatrach. Niegdyś termin ten oznaczał każdą działalność w Tatrach polegającą na wchodzeniu na ich szczyty. Obecnie obejmuje on wyłącznie wspinaczkę górską, prowadzoną poza wyznaczonymi szlakami turystycznymi. Termin powstał w podobny sposób jak alpinizm (który dziś często jest równoznaczny ze wspinaczką górską), himalaizm czy andynizm.
    Przełączka nad Kotłem (słow. Sedielko nad Kotlom, niem. Kesselscharte, węg. Katlan-rés) – przełęcz położona na wysokości ok. 2440 m n.p.m. znajdująca się w południowo-wschodnim ramieniu Małego Gerlacha w słowackich Tatrach Wysokich. Przełączka nad Kotłem oddziela Ponad Kocioł Turnię na północnym zachodzie od Zadniej Ponad Próbę Turni w grani Ponad Próbę Turni na południowym wschodzie. Na Przełączkę nad Kotłem nie biegną żadne znakowane szlaki turystyczne, przebiega przez nią nieznakowana ścieżka prowadząca przez Wielicką Próbę na główny wierzchołek Gerlacha.
    Turnia – rodzaj skalistego, ostrego szczytu lub skałki o stromych lub nawet pionowych ścianach. Charakterystyczna jest dla gór o rzeźbie alpejskiej, przekształconych w wyniku działania lodowca, albo powstała w skałach wapiennych w wyniku działania procesów krasowienia. Niewielką turnię nazywa się zdrobniale turniczką (w gwarze podhalańskiej turnicka). W dawniejszej literaturze tatrzańskiej słowo turnia używano też dla określenia po prostu skalistego terenu. Np "wspinać się po turniach" oznaczało tyle, co chodzić po skałach.
    Język węgierski (węg. magyar nyelv) – należy do podgrupy języków ugryjskich, zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej (z rodziny uralskiej). Językiem tym posługuje się co najmniej 14 mln osób – przede wszystkim na Węgrzech, ale także w południowej Słowacji, środkowej Rumunii (Siedmiogród), północnej Serbii (Wojwodina), zachodniej Ukrainie (Zakarpacie), wschodniej Słowenii (Prekmurje) i wschodniej Austrii (Burgenland). Język węgierski ma status języka urzędowego na Węgrzech, w Słowenii (lokalnie) i w Wojwodinie. Jest to język aglutynacyjny. Współczesny węgierski język literacki powstał w XVI w. Do jego zapisu stosuje się pismo oparte na alfabecie łacińskim.
    Skrót n.p.m.nad poziomem morza – używany jest przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Wielkość ta wyrażona jest najczęściej w metrach (m  n.p.m.) i określa wysokość nad punktem odniesienia, którym jest średni poziom morza (p.m.).
    Ponad Ogród Turnia (słow. Kvetnicová veža, niem. Blumengartenturm, węg. Virágoskerttorony) – turnia o wysokości 2433 m n.p.m. w słowackich Tatrach Wysokich, górująca nad Gerlachowskim Kotłem i Doliną Wielicką, w grani bocznej odchodzącej od Małego Gerlacha na południowy wschód. Od Ponad Kocioł Turni oddzielają ją Skrajna Ponad Próbę Szczerbina, trzy Ponad Próbę Turnie i Przełączka nad Kotłem, a od Ponad Staw Turni – Ponad Staw Przełączka.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.