Pomoce archiwalne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pomoce archiwalne – pomoce ewidencyjne i informacyjne w postaci inwentarzy, katalogów, skorowidzów (indeksy, sumariusze, repertoria), przewodników, oraz elektronicznych baz danych, sporządzane w celu zarządzania zasobem, jego popularyzacji i udostępniania. Dostępne na miejscu w archiwach w formie kartkowej, książkowej lub elektronicznej, w bibliotekach i czytelniach w formie książkowej oraz online poprzez strony internetowe archiwów.

Zbiór archiwalny - zbiór materiałów archiwalnych, zgromadzony przez urzędy, instytucje, osoby fizyczne itp., przy uwzględnieniu pewnych kryteriów doboru i w określonym celu (np. zbiór dokumentów do dziejów miasta, osoby itp.). W przeciwieństwie do zespołu archiwalnego zbiór archiwalny składa się z materiałów celowo kolekcjonowanych i niebędących rezultatem statutowej działalności danego urzędu czy instytucji.Indeks – w DTP to pomocniczy spis terminów (np. nazwisk, miejscowości, tematów) przytoczonych lub omówionych w dziele, wskazujący strony, na których termin jest wspomniany.

Inwentarz archiwalny[ | edytuj kod]

Jedna z najważniejszych pomocy archiwalnych, sporządzana zawsze dla jednego zespołu lub zbioru archiwalnego, odzwierciedla układ materiałów w całym zespole (zbiorze) ułatwiając szybkie dotarcie do interesującej nas jednostki. Ze względu na formę zewnętrzną dzielimy inwentarze na kartkowy i książkowy.

Tytuł – wyraz identyfikujący i nazywający dokument. Także słowo, wyrażenie lub grupa znaków tworzących nazwę zasobu lub dzieła, które zawiera.Materiały archiwalne (archiwalia) – są to, zgodnie z polskim prawem archiwalnym, dokumenty przechowywane wieczyście, oznaczane symbolem kategorii archiwalnej "A"; materiały archiwalne powstają m.in. w jednostkach organizacyjnych wytypowanych i znajdujących się pod nadzorem właściwego archiwum państwowego. Zgodnie z Ustawą archiwa państwowe mają prawo objąć nadzorem jedynie państwowe jednostki organizacyjne. Przy obejmowaniu nadzorem archiwalnym jednostek organizacyjnych uwzględniany jest m.in.: rodzaj jednostki organizacyjnej, przedmiot i charakter jej działalności, znaczenie dla regionu lub kraju. W momencie objęcia nadzorem archiwum państwowego jednostka taka staje się wytwórcą materiałów archiwalnych.
  • Inwentarz kartkowy składa się z uporządkowanych kart inwentarzowych, gdzie każda karta odpowiada jednej jednostce inwentarzowej.
  • Inwentarz książkowy poprzedzony jest wstępem, w którym zamieszcza się: dzieje ustrojowe twórcy zespołu archiwalnego, dzieje zespołu, jego charakterystykę archiwalną (np. granice chronologiczne, terytorialne, stan zachowania itp.), zawartość zespołu i analizę metod opracowania całości. Część właściwa inwentarza książkowego składa się z opisów uporządkowanych według zasad i metod przyjętych w archiwistyce jednostek archiwalnych. W skład opisu jednostki w inwentarzu książkowym wchodzą: sygnatura, tytuł oraz daty skrajne. Inwentarz książkowy przyjmuje często formę publikowaną.
  • Wyróżnia się również:

    Online (online, pierwotnie on-line z ang. dosł. na linii) – zwykle status osoby, serwera lub innego podmiotu związanego z dostępem do łączy komunikacyjnych (np. internet), który informuje o dostępności – aktywności. Przeciwieństwem trybu online jest tryb offline.Archiwum – gromadzony zbiór, miejsce gromadzenia tego zbioru, w pewnych znaczeniach również instytucja zajmująca się gromadzeniem.
  • inwentarz idealny, który uwzględnia całość materiałów zespołu, nawet jeżeli jego część uległa zniszczeniu, lub zaginęła. Scala on zespół (zbiór) pod względem informacyjnym;
  • inwentarz realny odnoszący się tylko do materiałów zachowanych w danym zespole (zbiorze);
  • inwentarz topograficzny (rozstawniczy) wskazuje dokładne miejsce przechowywania określonych materiałów archiwalnych w magazynach archiwalnych.
  • Archeion – czasopismo naukowe poświęcone archiwistyce. Wydawane od 1927, jego pierwszym redaktorem był Stanisław Ptaszycki, a długoletnim redaktorem naczelnym Piotr Bańkowski, który był też współzałożycielem tego półrocznika. Pismo do 1951 r. było organem Wydziału Archiwów Państwowych, następnie (do dziś) Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Tematyka "Archeionu" to przede wszystkim artykuły dot. teorii i praktyki archiwalnej (terminologia, metodyka opracowania, pomoce archiwalne), historii i zasobów archiwów (także zagranicznych), przedstawiano tu również omówienia rozmaitych zbiorów (zespołów archiwalnych) i wybranych grup archiwaliów. Na łamach pisma zamieszcza się też m.in. przeglądy literatury archiwalnej, recenzje, kronikę wydarzeń.Jednostka inwentarzowa – w archiwistyce to materiały archiwalne, stanowiące odrębną pozycję w inwentarzu zespołu (zbioru) archiwalnego. Zazwyczaj jedna jednostka inwentarzowa stanowi też jedną jednostkę archiwalną.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Sumariusz - spis, rejestr, wyciąg z aktów, dokumentów, ze zbiorów archiwalnych, z różnych dzieł. W sumariuszu kościelnym znajduje się m.in. alfabetyczny spis osób ochrzczonych lub tych, które zawarły małżeństwo.
    Przewodnik, przewodnik turystyczny – publikacja w formie książki, ulotki lub nagrania audiowizualnego, zawierająca głównie rys historyczny i opis okolicy mapy oraz ważne informacje, przeznaczona zazwyczaj dla turystów odwiedzających/zwiedzających miejsce w niej opisywane. Może zawierać również listę ciekawych zabytków, opisy szlaków, plany, numery telefonów i adresy miejsc noclegowych, restauracji itp.
    Zespół archiwalny według oficjalnej definicji, stosowanej w polskiej archiwistyce, stanowi: całość dokumentacji, uznanej według odrębnych zasad za wieczystą (kategoria archiwalna A) zgromadzona przez jednego, ustrojowo odrębnego twórcę - samodzielny urząd lub osobę fizyczną, w tym zarówno dokumenty wytworzone przez twórcę zespołu, jak i przez niego otrzymane zgodnie z kompetencjami w toku wykonywania czynności. Pojęcia "zespół archiwalny" używa się tylko wobec materiałów zarchiwizowanych, tzn. tych, które znajdują się w zasobie archiwum. Dokumentacja znajdująca się nadal u twórcy zespołu najczęściej określana bywa mianem registratury.

    Reklama