l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Pomnik przyrody



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Jodła (Abies Miller 1756) – rodzaj zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych obejmujący blisko 50 gatunków, które występują na półkuli północnej.Kruszyna (Frangula Mill.) – rodzaj krzewu należący do rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). W Polsce, pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich, występuje jeden gatunek: kruszyna pospolita. Gatunkiem typowym jest Frangula alnus L..
    Historia[ | edytuj kod]

    Termin został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

    Znaczącym propagatorem objęcia ochroną starych drzew był Hugo Conwentz. Pod postacią pomnika przyrody proponował objąć także rzadkie gatunki roślin i zwierząt

    Polska[ | edytuj kod]

    Kamieniołom na stoku Wapniarki

    Po I wojnie światowej, jesienią 1918 roku ukazał się dekret Rady Regencyjnej o opiece nad zabytkami sztuki i kultury oraz rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego o ochronie niektórych zabytków przyrody z 15 września 1919 roku. Później wydano rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o opiece nad zabytkami z 6 marca 1928 roku, gdzie po raz pierwszy padły słowa o ochronie alei przydrożnych.

    Jałowiec (Juniperus L.) – rodzaj roślin iglastych należący do rodziny cyprysowatych. Liczy ok. 50–71 gatunków, z których w Polsce w warunkach naturalnych występują 2. Rodzaj należy obok sosen do najbardziej rozpowszechnionych przedstawicieli iglastych na Ziemi. Jałowce rosną w strefie klimatu umiarkowanego i subpolarnego na wszystkich kontynentach półkuli północnej, a także w górach w strefie międzyzwrotnikowej. Wiele gatunków i ich odmian uprawianych jest jako rośliny ozdobne.Dąb czerwony (Quercus rubra L.) – gatunek drzew z rodziny bukowatych (Fagaceae). Pochodzi ze wschodniej części Ameryki Północnej,w której jest najpospolitszym gatunkiem dębu. W Polsce jest gatunkiem introdukowanym, ok. XIX w. został sprowadzony przez leśników jako gatunek pielęgnacyjny i ochronny. Zaliczany jest do roślin inwazyjnych - niebezpiecznych dla rodzimej flory i jako taki powinien być usuwany z obszarów chronionych, a także z lasów podczas przebudowy drzewostanu. Rozprzestrzenia się samorzutnie, obecnie występuje już na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Wypiera rodzime gatunki dębów i inne drzewa. Status gatunku we florze Polski: kenofit, agriofit.

    Następnymi aktami prawnymi regulującymi ochronę pojedynczych wartości przyrodniczych była ustawa o ochronie przyrody z 1934, 1949, 1991 i 2004 roku.

    W brzmieniu Ustawy o ochronie przyrody z 2004 roku:

    Do pomników przyrody ożywionej należą: pojedyncze krzewy, drzewa i grupy drzew odznaczające się sędziwym wiekiem, wielkością, niezwykłymi kształtami lub innymi cechami, a także zabytkowe aleje drzew. Natomiast do pomników przyrody nieożywionej należą: największe głazy narzutowe, tzw. eratyki oraz interesujące formy powierzchni ziemi np. – źródła, wodospady, jary, skałki, wywierzyska, przełomy rzeczne, jaskinie, odkrywki itp.

    Olsza czarna (Alnus glutinosa Gaertn.) – gatunek drzewa należącego do rodziny brzozowatych. Olsza czarna to jedno z ważniejszych drzew wilgotnych zarośli nadbrzeżnych i lasów łęgowych niżu. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, a także na niektórych obszarach Azji i w północno-zachodniej Afryce. W górach i na żwirowiskach rzecznych ustępuje miejsca olszy szarej.Głaz narzutowy, eratyk, narzutniak (z łac. errare – błądzić) – fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód.

    Pomniki przyrody w Polsce[ | edytuj kod]

    Sosna Waligóra przy drodze krajowej nr 32 koło Sulechowa
    Najsłynniejszy Polski Dąb Bartek rosnący przy drodze między Zagnańskiem i Samsonowem (gmina Zagnańsk), w województwie świętokrzyskim.
    Trygław w Tychowie – największy głaz narzutowy w Polsce

    Według danych z 2012 roku liczba pomników przyrody w Polsce wynosiła 36316. Najwięcej pomników przyrody występuje w województwie mazowieckim (4272), a najmniej w województwie opolskim (661). Sytuacja w ostatnich kliku latach prezentuje się następująco:

    Wiąz pospolity, wiąz polny (Ulmus minor Mill.) – gatunek rośliny z rodziny wiązowatych (Ulmaceae). Rodzime obszary jego występowania to: Europa, Azja Zachodnia i Kaukaz, Afryka Północna (Algeria, Maroko, Tunezja) i Wyspy Kanaryjskie.Klon zwyczajny, klon pospolity (Acer platanoides L.) – gatunek z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae) występujący w Europie środkowej i wschodniej oraz południowo-zachodniej Azji. Nazywany jest także klonem norweskim. Na zachodzie jego granica występowania znajduje się we Francji, na wschodzie w europejskiej części Rosji, na północy w Skandynawii, a na południu w Iranie. W Polsce jest najpospolitszy z krajowych gatunków swego rodzaju, występuje powszechnie na całym niżu i w niższych położeniach górskich na całym terenie kraju. Sadzony w miastach północno-zachodniej Europy oraz Ameryki Północnej rozprzestrzeniać się zaczął bez udziału człowieka. Inwazja tego gatunku w Ameryce Północnej spowodowała zagrożenie dla miejscowych gatunków. W USA w Nowej Anglii czy stanach takich, jak Nowy Jork, Wirginia, Georgia, Maryland, Wisconsin, Minnesota rozwój klonów jest tępiony.
    Adnotacje
    1. Bez grot i innych.
    2. Krzewy, wodospady, źródła, wywierzyska, jary i inne.

    Obecnie pomniki przyrody ustanawia Rada Gminy lub Miasta, wcześniej robił to wojewoda danego województwa.

    Kryteria[ | edytuj kod]

    Aby uznać drzewo za pomnik przyrody jego obwód w pierśnicy powinien być większy niż szacunkowe wartości minimalne dla danego gatunku. Poniżej podane są orientacyjne wartości dla drzew rosnących poza lasami według P. Rucińskiego:

  • bez czarny – 100 cm
  • bez koralowy – 100 cm
  • bluszcz – wszystkie kwitnące
  • brzoza brodawkowata – 200 cm
  • brzoza omszona – 200 cm
  • buk zwyczajny – 300 cm
  • choina – 200 cm
  • cyprysy – 100 cm
  • czeremcha zwyczajna – 94 cm
  • czereśnia – 100 cm
  • dąb bezszypułkowy – 300 cm
  • dąb czerwony – 300 cm
  • dereń – wszystkie drzewiaste
  • dąb szypułkowy – 300 cm
  • głóg – 100 cm
  • grab – 200 cm
  • grusza – 200 cm
  • iglicznia – 275 cm
  • jabłoń – 200 cm
  • jałowiec – 75 cm
  • jarząb pospolity – 100 cm
  • jarząb szwedzki – 100 cm
  • jedlica, daglezja – 280 cm
  • jesion – 250 cm
  • jodła – 250 cm
  • kasztanowiec – 300 cm
  • klon jawor – 225 cm
  • klon polny – 225 cm
  • klon zwyczajny – 225 cm
  • klony inne – 220 cm
  • kruszyna – 40 cm
  • leszczyna pospolita – 100 cm
  • leszczyna turecka – 250 cm
  • lipy – 300 cm
  • magnolia – 150 cm
  • miłorząb – 150 cm
  • modrzew – 250 cm
  • olsza czarna – 225 cm
  • olsza szara – 225 cm
  • orzech włoski – 200 cm
  • sofora japońska (perełkowiec, szupin) – 250 cm
  • platan – 300 cm
  • robinia akacjowa – 300 cm
  • rokitnik – 60 cm
  • sosna Banksa – 275 cm
  • sosna czarna – 275 cm
  • sosna limba – 150 cm
  • sosna zwyczajna – 310 cm
  • sosna wejmutka – 275 cm
  • szakłak pospolity – 100 cm/wszystkie drzewiaste
  • świerk – 275 cm
  • topola biała – 400 cm
  • topola czarna i podobne – 400 cm
  • trzmielina – 50 cm
  • tulipanowiec – 150 cm
  • wierzba biała – 300 cm
  • wierzba krucha – 300 cm
  • wierzba iwa – 300 cm
  • wierzba pięciopręcikowa – 300 cm
  • wiąz górski – 225 cm
  • wiąz szypułkowy – 225 cm
  • wiąz polny – 225 cm
  • żywotniki – 100 cm
  • Artykuły o pomnikach przyrody[ | edytuj kod]

     Z tym tematem związana jest kategoria: Pomniki przyrody w Polsce.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • ochrona przyrody w Polsce
  • rezerwat przyrody, park narodowy, park krajobrazowy, ogród botaniczny, ogród zoologiczny, park safari, użytek ekologiczny
  • Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.Sosna czarna, sosna austriacka (Pinus nigra Arn.) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna czarna występuje na terenie południowej i południowo-zachodniej Europy oraz Azji Mniejszej. Do Polski sosnę czarną sprowadzono w 1759 r. Pierwotny areał tego gatunku rozciąga się od Maroka i Hiszpanii, przez Pireneje, Alpy, południowe Karpaty aż do Krymu.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Glediczja, iglicznia (Gleditsia L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Gatunkiem typowym jest Gleditsia triacanthos L..
    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.
    Ogród zoologiczny, zoo – urządzony i zagospodarowany teren wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nim związanymi, gdzie przetrzymywane są oraz eksponowane publicznie przez co najmniej 7 dni w roku żywe zwierzęta gatunków dziko występujących, z wyjątkiem:
    Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) – gatunek typowy dla rodzaju dębów, obejmującego drzewa liściaste z rodziny bukowatych (Fagaceae). Występuje w Europie (z wyjątkiem północnej Skandynawii) oraz południowo-wschodniej Azji. W Polsce bardziej pospolity od dębu bezszypułkowego. Ceniony ze względu na wytrzymałe, twarde i trwałe drewno. Jest gatunkiem długowiecznym, żyje ponad 700 lat. Ze względu na okazałe rozmiary jakie osiąga, sprawia majestatyczne wrażenie i dlatego odgrywa istotną rolę w symbolice i dawniej w kultach religijnych. Jest symbolem długowieczności, dostojeństwa i siły. Stare okazy nierzadko chronione są jako pomniki przyrody.
    Źródło – naturalny, skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi. W hydrobiologii strefa źródliskowa określana jest nazwą krenal, dzielący się na eukrenal (źródło właściwe) i hypokrenal (strefę odpływu źródła), natomiast organizmy je zamieszkujące to krenon.
    Tulipanowiec (Liriodendron L.), z gr. λείριον leirion – "lilia", δένδρον dendron – "drzewo") – rodzaj drzew z rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae Juss.). Tulipanowce są dobrze rozpoznawalne poprzez charakterystyczny kształt swoich liści: zwykle czteroklapowych i wyciętych na szczycie. Rodzaj miał rozmieszczenie okołobiegunowe, lecz na skutek zlodowacenia wymarł na terenie Europy (znany jest z licznych znalezisk kopalnych) i innych terenach poza swoim obecnym zasięgiem.
    Kasztanowiec (Aesculus L.) – rodzaj drzew, rzadziej krzewów należących do rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Obejmuje ok. 25 gatunków pochodzących z południowo-wschodniej Europy, Ameryki Północnej oraz Azji wschodniej. W Polsce wszystkie uprawiane gatunki są introdukowane przez człowieka. Gatunkiem typowym jest kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum L.).

    Reklama

    tt