• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pomnażanie

    Przeczytaj także...
    Monada – typ budowy plechy. Typ monadalny lub monadowy czyli wiciowcowy: naga komórka z jedną lub kilkoma wiciami. Trwale zdolna do ruchu. Postać wczesna ewolucyjnie i powszechna w wielu grupach taksonomicznych. We wczesnych systemach taksonomicznych organizmy tego typu łączono w grupy wiciowców lub Monadales obejmujące np. eugleniny, złotowiciowce czy toczkowce.Konidium (l.mn. konidia), zarodniki konidialne – rodzaj zarodników grzybów, stanowiących organ rozmnażania bezpłciowego. Występują w dwóch typach, jako blastokonidia i tallokonidia. Wytwarzane są często przez workowce (Ascomycota), rzadziej podstawczaki (Basidiomycota). Powstają na szczycie strzępki przez pączkowanie holoblastyczne (odcinanie wszystkich ścian pączka) lub enteroblastyczne (kiedy zewnętrzna ściana nie ulega odcięciu).
    Klony – zbiór komórek lub organizmów będących swoimi wiernymi kopiami genetycznymi (innymi słowy: mającymi identyczny genotyp). Klony komórek powstają przez podział mitotyczny lub podział prosty (bakterie) jednej komórki (zobacz szczep monokloniczny), a organizmu w wyniku rozmnażania bezpłciowego z jednego organizmu macierzystego.

    Pomnażanie – wegetatywny podział komórek. Jedna z form wzrostu, obok rozmnażania bezpłciowego i rozmnażania płciowego. Pomnażanie to replikacja (u roślin plechowych) tego samego osobnika na drodze rozmnażania wegetatywnego. Termin wprowadzony został dla podkreślenia znaczenia rekombinacji genetycznej, zachodzących w procesach płciowych: istotą rozmnażania sensu stricto jest przede wszystkim wytworzenie odmiennych morfologicznie lub genetycznie osobników, a nie wzrost biomasy. W dogodnych i stałych (stabilnych) warunkach najkorzystniejsze dla szybkiego wzrostu jest pomnażanie. W warunkach zaburzeń środowiska (nieciągłości czasowej lub przestrzennej) korzystniejsze jest rozmnażanie bezpłciowe i rozmnażanie płciowe.

    Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki służącej do rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik” jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też też używane są zarówno do określania komórek służących do rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego.Pedogeneza, młodzieńczorództwo (łac. paedogenesis) − zdolność larw niektórych gatunków zwierząt, głównie owadów do rozrodu przez partenogenezę: partenogenetyczny rozwój jaj w osobnikach larwalnych (zobacz też: partenogeneza). Pedogeneza jest zjawiskiem zbliżonym do neotenii i traktowana bywa jako rodzaj partenogenezy. Pedogenetyczne owady są jajorodne, żyworodne lub jajożyworodne. Larwy powstałe w wyniku pedogenezy rozwijają się w ciele larwalnej matki aż do zupełnego wypełnienia jej wnętrza ciała. U owadów występują także pedogenetyczne poczwarki, na przykład u muchówek z rodzaju Tanytarsus (rodzina ochotkowate).

    Termin po raz pierwszy wprowadzony przez prof. Ryszarda Bohra w odniesieniu do roślin plechowych, znalazł zastosowanie w kontekście ogólnobiologicznym.

    Istotną cechą pomnażania wegetatywnego jest identyczność genetyczna osobników powstających na drodze pomnażania i tworzenia przez nie klonów, o różnej liczebności i różnym czasie trwania populacji tych klonów. W związku z tym pomnażanie wegetatywne nie ma lub ma znikome znaczenie w ewolucyjnym procesie gatunkotwórczym.

    Poliembrionia, wielozarodkowość – zdolność do powstawania kilku lub większej liczby zarodków z jednej komórki jajowej, jest specyficznym typem rozmnażania bezpłciowego zwierząt i roślin.Schizogonia - typ bezpłciowego rozmnażania się niektórych pierwotniaków. Polega na wielokrotnym podziale jądra komórkowego, a dopiero później na podziale cytoplazmy. Jest przez to nazywana podziałem wielokrotnym. Taki sposób rozmnażania umożliwia powstanie w krótkim czasie dużej liczby osobników potomnych, co ma znaczenie w rozprzestrzenianiu się gatunku.

    U jednokomórkowych organizmów bez ściany komórkowej (w postaci monadowej, rizopodialnej lub kapsalnej) pomnażanie polega na prostym podziale schizotymicznym, najczęściej wzdłuż osi organizmu. W rezultacie powstają dwie komórki siostrzane, dwa schizotomity, identyczne z komórką wyjściową.

    Rozmnażanie bezpłciowe, wegetatywne, agamiczne - typ rozmnażania organizmów, który nie jest związany z wytwarzaniem komórek generatywnych czyli gamet. Organizm potomny powstaje z części organizmu rodzicielskiego. U bakterii może dojść do prostego przewężenia i powstania dwóch komórek potomnych z jednej rodzicielskiej, organizm rozgwiazdy może zostać odtworzony tylko z jednego ramienia oderwanego od organizmu rodzicielskiego, rośliny mogą wytwarzać bulwy, cebule, rozłogi, porosty urwistki itd. (patrz typy rozmnażania bezpłciowego poniżej).Regeneracja – odtwarzanie przez rośliny i zwierzęta utraconych lub uszkodzonych części ciała, narządów, tkanek lub komórek. Powiązana jest z faktem, że prawie każda komórka organizmu zawiera prawie jednakowy materiał genetyczny, może więc teoretycznie dać początek każdej części ciała. W rzeczywistości regeneracja możliwa jest tylko u organizmów o mało wyspecjalizowanej budowie, np. u gąbek. U tych organizmów cały organizm może zostać odtworzony z fragmentu złożonego z kilku zaledwie komórek. Stawonogi mają zdolność do regeneracji odnóży. U kręgowców regeneracja zachodzi tylko wyjątkowo, np. jaszczurki po autotomii mają zdolność regeneracji ogona.

    U organizmów ze ścianą komórkową (najczęściej w postaci kokkalnej) – bez zdolności schizotomii – proces przebiega na zasadzie schizogonii, która polega na wielokrotnym podziale jądra, a następnie cytoplazmy wewnątrz komórki wyjściowej.

    Szczególnym przypadkiem schizogonii jest proces cytonomii, który zdaniem Schussniga jest pochodnym od generatywnego procesu tworzenia zarodników w zarodniach, a w wegetatywnym przebiegu prowadzi do powstania najczęściej dwu organizmów siostrzanych.

    Podział schizogoniczny prowadzi do powstania wielokomórkowych plech typu cenoblastycznego, a cytonomiczny do typu poliblastycznego.

    Zarodnia (sporangium, mn. sporangia) – organ rozmnażania bezpłciowego roślin zarodnikowych i grzybów. Ma postać zamkniętego tworu, wewnątrz którego powstają komórki rozrodcze – haploidalne zarodniki. U plechowców zarodnie są pojedynczą komórką, a powstające w ich wnętrzu zarodniki nazywane są endosporami. W niektórych grupach organizmów (np. u grzybów podstawczaków) jednokomórkowe zarodnie tworzą wypustki do których przechodzą zarodniki (uzyskują w ten sposób podwójną ścianę) zwane egzosporami. W zależności od tego czy w zarodni podział komórki jest mitotyczny czy mejotyczny powstają odpowiednio mitospory i mejospory. U mszaków i paprotników zarodnie są wielokomórkowe i mają złożoną budowę. W ich wnętrzu powstają mejospory.Plechowce, dawniej rośliny niższe (Thallophyta) – grupa organizmów wielokomórkowych, których ciało zwane plechą (thallus) nie jest podzielone na tkanki oraz organy.

    Ważnym sposobem pomnażania plech jednokomórkowych oraz zawsze wielokomórkowych jest fragmentacja plech i odtwarzanie z fragmentów nowych plech siostrzanych. Fragmentacja plechy może mieć miejsce na skutek przypadkowego rozerwania pod wpływem zewnętrznych, mechanicznych czynników, albo jest genetycznie uwarunkowanym procesem tworzenie wielo- ale częściej jednokomórkowych fragmentów specjalnie dla pomnożenia organizmu. Powstają one przez zewnętrzne odcinanie komórek typu konidiów, niesłusznie nazywanych zarodnikami.

    Ryszard Bohr (ur. 15 stycznia 1926 w Kołomyi, zm. 19 grudnia 1987 w Toruniu) − polski biolog, specjalizujący się w hydrobiologii i ekologii oraz działacz polityczny.Rozmnażanie płciowe, generatywne - rozmnażanie za pomocą haploidalnych komórek rozrodczych (gamet) - męskiej i żeńskiej, powstających zazwyczaj w wyspecjalizowanych narządach płciowych (u zwierząt) lub organach generatywnych (u roślin). Po połączeniu się dwóch komórek rozrodczych powstaje diploidalna zygota, z której rozwija się diploidalny zarodek, a następnie nowy organizm.

    Rodzaje pomnażania: schizotomia, schizogonia, cytotomia, fragmentacja (np. urwistki), poliembrionia, pedogeneza, regeneracja.

    Bibliografia[edytuj kod]

    1. Ryszard Bohr, Zarys filogenezy i taksonomii roślin plechowych. UMK w Toruniu, skrypty i teksty pomocnicze, Toruń 1984, 104 str.
    2. Czachorowski S., Związek cykli życiowych z heterogennością środowiska i krajobrazu, w: T. Puszkar i L. Puszkar (red.) Współczesne kierunki ekologii – ekologia behawioralna, Wyd. UMCS, Lublin 1997, str.: 389-398.

    Zobacz też[edytuj kod]

  • rozmnażanie bezpłciowe
  • rozmnażanie płciowe
  • Lublin (łac. Lublinum, jid. לובלין, lit. Liublinas, ros. Люблин) – miasto na prawach powiatu, stolica województwa lubelskiego. Położona na Wyżynie Lubelskiej nad rzeką Bystrzycą, historycznie w Małopolsce.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.