Polskie korporacje akademickie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Polskie korporacje akademickiekorporacje studenckie działające w Polsce lub środowiskach polskich za granicą, różniące się od ogółu europejskich korporacji nawiązaniem do tradycji filomatów i filaretów oraz polskiej tradycji niepodległościowej. Cechą wyróżniającą polskie korporacje akademickie jest też specyficzna ideologia; organizacje te upatrują cel swego istnienia w służbie państwu polskiemu i narodowi polskiemu. W ich szeregi przyjmowani byli Polacy, co odróżnia je od korporacji mniejszości narodowych działających w Polsce.

P.K!A. Aquitania - polska korporacja akademicka założona została we Lwowie 3 grudnia 1924 r. W czasie V Zjazdu Ogólnokorporacyjnego, który miał miejsce w Warszawie w dniach 7-11 maja 1925 r. została przyjęta do Związku Polskich Korporacji Akademickich jako Korporacja kandydująca. Dwa lata później w czasie VII Zjazdu Ogólnokorporacyjnego, który odbył się w Poznaniu w dniach 28 stycznia - 1 lutego 1927 r. została członkiem rzeczywistym ZPK!A, z datą starszeństwa przypadającą na 11 maja 1925 r. Kandydowała do Związku Polskich Korporacji Akademickich przy P.K!A. Lutyco-Venedya. Brała czynny udział w życiu akademickim Lwowa.Archiwum Korporacyjne - Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich powstało w 2001 r. w Poznaniu. Celem instytucji jest utrwalanie w pamięci społeczeństwa dorobku i tradycji polskich korporacji akademickich, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru ideowo-wychowawczego. Archiwum gromadzi materiały, informacje i pamiątki związane z działającymi w okresie 1816-1989 polskimi korporacjami akademickimi oraz dane biograficzne zmarłych członków korporacji, a także wspiera rozwój współczesnych polskich korporacji akademickich. Od 2007 r. prowadzone jest Muzeum Polskich Korporacji Akademickich.

Historia[ | edytuj kod]

Pierwsi polscy studenci zrzeszali się w korporacjach akademickich na zachodzie jeszcze w XVII wieku, dokąd polska młodzież szlachecka wyruszała kształcić się. Z biegiem czasu „moda” ta została przeniesiona w rodzime strony, jednak w wyniku rozbiorów nabrało to odmiennego znaczenia. Otóż Polacy w większości przypadków studiowali na uniwersytetach zaborców, a zrzeszanie się miało charakter ochrony rodzimego języka i kultury. Najstarszymi polskimi korporacjami studenckimi były Polonia założona w 1816 roku we Wrocławiu oraz bliźniacza Polonia utworzona w 1818 roku w Berlinie.

Carpatia – wzgórze o wysokości 232,8 m n.p.m w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, na terenie gminy wiejskiej Mielec. Jest najwyższym wzniesieniem powiatu mieleckiego. Znajduje się się w pasmie Karpatek, pomiędzy wsiami Przyłęk i Niwiska. W pobliżu znajdują się stawy oraz przebiega szlak im. Władysława Sikorskiego. Można nim dojść do położonego na północ od wzgórza rezerwatu przyrody Buczyna w Cyrance na Płaskowyżu Kolbuszowskim im. Władysława Szafera oraz parkingu znajdującego się przy leśniczówce w Przyłęku. Czas przejścia szlakiem od parkingu do wzgórza wynosi ok. 30 minut. 12 sierpnia 2012 z inicjatywy Mieleckiego Klubu Górskiego „Carpatia”, oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego na wzniesieniu umieszczono tablicę informacyjną.Niemieckie korporacje akademickie w Polsce są to organizacje działające na terenie Polski i zrzeszające osoby przyznające się do narodowości i kultury niemieckiej. Odróżnia je to od polskich korporacji akademickich.

Duże i znaczące korporacje powstawały na gruncie tradycji Filomatów i Filaretów. W tym duchu powstał w 1828 roku w Dorpacie Konwent Polonia, który nieprzerwanie działa do dnia dzisiejszego w Sopocie.

W następnych latach powstawało wiele innych korporacji (np. Arkonia, Welecja, Lechicja, Lutyko-Wenedya, Sarmatia, Jagiellonia), ale największy ich rozkwit przypada na okres międzywojenny, kiedy to kształtowało się młode państwo polskie. Proces ten gwałtownie przerwała druga wojna światowa, w czasie której bardzo wielu korporantów zginęło. Do roku 1989 działalność polskich korporacji akademickich była zakazana.

Brześć, dawniej Brześć Litewski, Brześć nad Bugiem, (biał. Брэст, Берасьце, Brest, Bieraście; ros. Брест, Берестье, Briest, Bieriestje; jid. בּריסק, hebr. ברסט ליטובסק; ukr. Берестя, Berestia) – miasto na Białorusi, u ujścia Muchawca do Bugu, siedziba administracyjna obwodu brzeskiego i rejonu brzeskiego. Ośrodek przemysłowy, węzeł kolejowy i drogowy na granicy z Polską, port rzeczny, port lotniczy; uniwersytet (1995), politechnika (1989); ośrodek kultury polskiej na Białorusi, polski konsulat generalny; 310,8 tys. mieszk. (1 stycznia 2010).Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

Po powstaniu III Rzeczypospolitej rozpoczął się proces reaktywacji wielu przedwojennych korporacji studenckich przy czynnym udziale ich przedwojennych członków oraz tworzenia całkiem nowych stowarzyszeń.

Lista polskich korporacji akademickich[ | edytuj kod]

Poniższa lista zawiera polskie korporacje akademickie działające obecnie w Polsce, a także te, które przed wojną należały do Związku Korporacji Akademickich i nie zostały reaktywowane. Są one uszeregowane zgodnie z nazwami miast, w których działają, i roku, w którym zostały założone.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Niereaktywowane korporacje z | edytuj kod]

Lista ta nie zawiera korporacji niereaktywowanych, nienależących przed wojną do ZPKA. Polskie korporacje akademickie lub stowarzyszenia parakorporacyjne były zrzeszone w kilku innych związkach. Były także korporacje niezrzeszone (nienależące do żadnego związku).

W liście tej uwzględniono wszystkie korporacje, które w jakikolwiek sposób były związane z Związkiem Polskich Korporacji Akademickich, w tym także te, które tylko do niego kandydowały.

Jagiellonia – korporacja akademicka powstała w Wiedniu 28 maja 1910. Po I wojnie światowej przeniosła się do Warszawy.Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.

Warszawa[ | edytuj kod]

  • Jagiellonia, 1910, Wiedeń
  • Patria, 1921, Warszawa
  • Unia, 1921, Warszawa
  • Concordia Varsoviensis, 1921, Warszawa
  • Varsovia, 1922, Warszawa
  • Chrobatia, 1922, Warszawa
  • Sparta, 1922, Warszawa
  • Audacja, 1922, Warszawa
  • Grunwaldia, 1922, Warszawa
  • Regia, 1924, Warszawa
  • Legetia, 1924, Warszawa
  • Virtutia, 1925, Warszawa
  • Filomatia, 1925, Warszawa
  • Ostoja, 1926, Warszawa
  • Maritimia, 1926, Warszawa
  • Maltania, 1926, Warszawa
  • Mesconia, 1927, Warszawa
  • Vigintia, 1927, Warszawa
  • Filalethea, 1927, Warszawa
  • Wandea, 1927, Warszawa
  • Nationalitas, 1928, Warszawa
  • Montania, 1928, Warszawa
  • Aleteja. 1930, Warszawa
  • Carpatia, 1930, Warszawa
  • Juventia, 1935, Warszawa
  • Poznań[ | edytuj kod]

  • Posnania, 1921,Poznań
  • Silesia, 1922, Poznań
  • Corona, 1922, Poznań
  • Helionia, 1923, Poznań
  • Legia, 1924, Poznań
  • Filomatia Posnaniensis, 1925, Poznań
  • Laconia, 1927, Poznań
  • Mercuria, 1927, Poznań
  • Slensania, 1927, Poznań
  • Quiritia, 1927, Poznań
  • Primislavia, 1927, Poznań
  • Viritia, 1931,Poznań
  • Demetria, 1931, Poznań
  • Aesculapia, 1931, Poznań
  • Icaria, 1932, Poznań
  • Gdynia, 1932, Poznań
  • Gedania Posnaniensis, 1932, Poznań
  • Odra, 1937, Poznań
  • Kraków[ | edytuj kod]

  • Gnomia, 1924, Kraków
  • Akropolia, 1924, Kraków
  • Lauda, 1924, Kraków
  • Montana, 1925, Kraków
  • Praetoria, 1925, Kraków
  • Vavelia, 1927, Kraków
  • Capitolia, 1927, Kraków
  • Gildia, 1929, Kraków
  • Palestra, 1929, Kraków
  • Vesalia, 1929, Kraków
  • Vratislavia, 1934, Kraków
  • Silingia, 1936, Kraków
  • Do Związku Polskich Korporacji Akademickich krótko należały jeszcze dwie inne krakowskie korporacje: Patritia założona w 1929, która jako członek nadzwyczajny należała do Związku do 1931 roku i Constantia z roku 1935, która nie wyszła poza okres kandydacki.
  • Lwów[ | edytuj kod]

    W liście tej uwzględniono wszystkie niereaktywowane korporacje, które w jakikolwiek sposób były związane ze Związkiem Polskich Korporacji Akademickich.

    Welecja – trzecia pod względem starszeństwa korporacja akademicka w Polsce. Powstała 26 października 1883 roku w Rydze na tamtejszej Politechnice, w wyniku rozłamu w Arkonii. Welecja stawiała sobie za cel wychowanie studentów w duchu patriotyzmu, przyjaźni, honoru, pracy nad sobą, prawości i rzetelności.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
  • Lutyco-Venedya, 1884, Dorpat
  • Lutycja
  • Leopolia, 1923, Lwów
  • Znicz, 1924, Lwów
  • Gasconia, 1924, Lwów
  • Scythia, 1924, Lwów
  • Aquitania, 1925, Lwów
  • Aragonia, 1926, Lwów
  • Zagończyk, 1926, Lwów
  • Obotritia, 1927, Lwów
  • Roxolania, 1927, Lwów
  • Promethea, 1929, Lwów
  • Tytania, 1929, Lwów
  • Bellona, 1930, Lwów
  • Avanguardia, 1930, Lwów
  • Silvania, 1931, Lwów
  • Śląsk, 1932, Lwów
  • Korporacje Chrześcijańskie we Lwowie:

    Korporacja Akademicka Sarmatia założona została w Petersburgu 8 maja 1908 r. wśród studiujących tam Polaków. Jest jednym z najstarszych stowarzyszeń studentów i absolwentów uczelni warszawskich. Sarmatia jest szóstą, według zasad starszeństwa, polską korporacją akademicką.Lechicja - korporacja akademicka powstała w Dorpacie (dziś Tartu w Estonii) w 1897 roku. Początkowo działała pod nazwą „Znicz”, zmiana nazwy nastąpiła w 1908 wraz ze zmianą charakteru korporacji. W 1921 koroporacja przeniosła swoją siedzibę do Warszawy, gdzie początkowo zrzeszała studentów Uniwersytetu Warszawskiego, a od 1923 stała się organizacją międzyuczelnianą. Czynną działalność Lechicja przerwała w 1939 roku wraz z wybuchem wojny. Po roku 1945 odbywały się jedynie zamknięte nieoficjalne spotkania.
  • Orlęta, 1928, Lwów
  • Szczerbiec, 1928 – 1935, Lwów
  • Icaria, 1928 – 1934, Lwów
  • Swentowid, 1928 – 1934, Lwów
  • Constantia Leopoliensis, 1929 – 1937, Lwów
  • Lwów w okresie międzywojennym był trzecim co do wielkości ośrodkiem akademickim w Polsce. Tutaj działał Uniwersytet Lwowski utworzony przez króla Jana Kazimierza w 1661 roku oraz, Szkoła Politechniczna (od 1921 r. Politechnika Lwowska), Akademia Weterynaryjna i Wyższa Szkoła Handlu Zagranicznego.

    Korporacja Cresovia (Cresovia Vilnensis, zob. także Cresovia Leopoliensis) powstała w Wilnie w 1926 roku (jako datę starszeństwa w ZPK!A przyjęto datę 28 czerwca 1927 r.). Córka korporacyjna K!Polonia.P.K!A. Tytania - polska korporacja akademicka założona we Lwowie w lutym 1929 r. W kwietniu 1930 r. została przyjęta na członka rzeczywistego do Związku Polskich Korporacji Akademickich z datą starszeństwa przypadającą na marzec 1929 r. Kandydowała do Związku Polskich Korporacji Akademickich przy P.K!A. Scythia pod opieką kuratorów: Aleksandra Pateka (Patka) następnie Władysława Pakosy. Założona została jako Korporacja wydziałowa przy Politechnice Lwowskiej i jako taka skupiała studentów Wydziału Chemicznego P.Lw.

    W okresie międzywojennym we Lwowie istniało czterdzieści cztery korporacje, w większości skupione wokół Uniwersytetu Lwowskiego, Politechniki (min. Scythia, Tytania, Silvania, Osnova) i Akademii Medycyny Weterynaryjnej (Lutyco-Venedya, Korpus Zawiszy Czarnego, Lutycya).
    Najstarszą polską korporacją Lwowa była Lutyco-Venedya, powstała w 1921 roku, na bazie dwóch dorpackich korporacji Lutycyi (istniejącej od 1884) oraz Venedyi (1907). Organizacja skupiała studentów i absolwentów z Instytutu Weterynaryjnego w Dorpacie. Kolejnymi korporacjami studenckimi były K! Leopolia oraz K! Znicz powstałe w 1923 roku.

    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.Slavia – korporacja akademicka założona we Lwowie 12 grudnia 1931. Datą jej starszeństwa związkowego jest 10 kwietnia 1932.

    Większość korporacji należały do ZPKA tworząc Lwowskie Koło Międzykorporacyjne. W tym okresie istniało we Lwowie siedemnaście korporacji związkowych: K! Lutyco-Venedya, K! Lutycya, Leopolia (1923), K! Znicz (1924), K! Gasconia (1924), K! Scythia (1924), K! Aquitania, K! Aragonia, K! Zagończyk (1926), K! Obotritia (1927), K! Roxolania, K! Cresovia Leopoliensis, K! Tytania (1929), K! Avanguardia, K! Silvania, K! Śląsk, K! Slavia (1932). Przez krótki czas do ZPK!A należały (jako korporacje kandydujące) także dwie inne korporacje: Promethea, 1929 i Bellona, 1930. W (1939) roku było ich czternaście – trzy K! Silvania, K! Avanguardia, K! Lutyco-Venedya przestały istnieć lub jak ostatnia nie należały do związku.

    Korporacja akademicka Obotritia powstała w 1927 roku Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Była korporacją zrzeszającą studentów medycyny. Jej data starszeństwa związkowego to 21 marca 1927.Jan II Kazimierz Waza (ur. 22 marca 1609 w Krakowie, zm. 16 grudnia 1672 w Nevers) – król Polski w latach 1648-1668, tytularny król Szwecji do 1660 z dynastii Wazów. Syn króla Polski i Szwecji Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki, arcyksiężniczki austriackiej. Przyrodni brat Władysława IV Wazy. Kawaler Orderu Złotego Runa. Abdykował w 1668 roku, przerywając ciągłość dynastyczną. Był ostatnim członkiem rodu Wazów blisko spokrewnionym z Jagiellonami.

    Wilno[ | edytuj kod]

  • Polesia, 1925, Brześć nad Bugiem
  • Vilnensia, 1925, Wilno
  • Cresovia Vilnensis, 1927, Wilno
  • Leonidania, 1927, Wilno
  • Concordia Vilnensis, 1928, Wilno
  • Filomatia Vilnensis, 1936, Wilno
  • Batoria, 1924, Wilno
  • Lublin[ | edytuj kod]

  • Hetmania, 1927, Lublin
  • Cieszyn[ | edytuj kod]

  • Kujawja, 1919, Bydgoszcz
  • Polskie korporacje poza przedwojennymi granicami kraju[ | edytuj kod]

    Gdańsk[ | edytuj kod]

  • Helania, 1922, Gdańsk
  • Gedania, 1924, Gdańsk
  • Rosevia, 1926, Gdańsk
  • Kowno[ | edytuj kod]

  • Antevia, 1929, Kowno
  • Znicz - korporacja żeńska, 1930, Kowno
  • Wiedeń[ | edytuj kod]

  • Sobiescia, 1929, Wiedeń
  • Korporacje po roku 1989[ | edytuj kod]

    Poniższa tabela zawiera wszystkie polskie korporacje akademickie powstałe lub reaktywowane po 1989 roku. Część korporacji po udanej reaktywacji zawiesiła jednak swoją działalność. Inne utraciły prawa polskiej korporacji akademickiej na mocy ustaleń I Kongresu Polskich Korporacji Akademickich.

    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.III Rzeczpospolita – użyte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (1997) określenie państwa polskiego po zasadniczych przemianach politycznych, jakie zaszły od 1989 roku. Oficjalna nazwa państwa to Rzeczpospolita Polska.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    P.K!A. Scythia – polska korporacja akademicka założona we Lwowie w 1924 r. W czasie V Zjazdu Ogólnokorporacyjnego, który miał miejsce w Warszawie w dniach 7-11 maja 1925 r. została przyjęta do Związku Polskich Korporacji Akademickich na członka rzeczywistego, z datą starszeństwa przypadającą na 25 października 1924 r. Kandydowała do Związku Polskich Korporacji Akademickich przy P.K!A. Lutyco-Venedya. Istotnym celem jej pracy była ochrona polskości na kresach wschodnich Rzeczypospolitej.
    Korporacja akademicka Arkonia – ideowo-wychowawcze stowarzyszenie skupiające męską młodzież akademicką narodowości polskiej powstałe 9 maja 1879 roku w Rydze na tamtejszej Politechnice. Celami Arkonii jest krzewienie patriotyzmu wśród swoich członków i w społeczeństwie, kształtowanie postaw moralnych młodzieży, godności osobistej i honoru, integracja środowiska, a także organizowanie życia towarzyskiego. Formy organizacyjne Arkonii zaczerpnięte są z wzorów korporacji niemieckich i wzbogacone o silną nutę samokształceniowo-wychowawczą.
    Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce, historycznie leży na Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego. Jest siedzibą Wojewody Kujawsko-Pomorskiego.
    Cresovia Leopoliensis – polska korporacja akademicka założona została we Lwowie we wrześniu 1926 (data starszeństwa nadana przez ZPK!A – 20 czerwca 1927). Kandydowała do ZPK!A przy PK!A Znicz. Wznowiła swoją działalność 29 listopada 2007 roku we Wrocławiu z inspiracji jej przedwojennych członków.
    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Tartu (Dorpat; niem. i szw. Dorpat, d. ros. Дерпт) – drugie co do wielkości miasto Estonii, uznawane za intelektualną i kulturalną stolicę kraju. Słynie z uniwersytetu, założonego w 1632 przez króla Szwecji Gustawa II Adolfa. W 1828 powstała tu najstarsza polska korporacja akademicka Konwent Polonia. Przez miasto przepływa rzeka Emajõgi, łącząca dwa największe jeziora Estonii (Võrtsjärv i Pejpus). Transport lotniczy obsługuje Port lotniczy Tartu.
    Zgromadzenie Filaretów, potocznie: filareci (z gr. philáretos, miłośnik cnoty moralnej) – polskie tajne stowarzyszenie patriotyczne młodzieży wileńskiej założone przez filomatów, działające w latach 1820–1823.

    Reklama