• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polski Balet Narodowy



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Maria Taglioni (ur. 23 kwietnia 1804 w Sztokholmie , zm. 24 kwietnia 1884 w Marsylii. Tancerka włoska, córka Filipa Taglioni, pod którego okiem studiowała taniec w Paryżu.Opera Nova – teatr operowy, pełniący również rolę teatru muzycznego, zlokalizowany w Bydgoszczy, założony w 1956 r., upaństwowiony w 1960 r. Jest jedną z 10 scen operowych w Polsce oraz jedynym tego typu teatrem na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Budynek Opery mieści również Regionalne Centrum Kongresowe, a od 2010 r. użycza także scenę kameralną Bydgoskiemu Teatrowi Lalek Buratino.

    Polski Balet Narodowy (PBN) – najważniejszy zespół baletowy w Polsce. Kontynuuje wieloletnie tradycje baletowe Warszawy, które sięgają korzeniami XVII wieku. Wcześniej znany był jako zespół baletowy Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. W 2009 otrzymał w Teatrze Wielkim autonomię artystyczną i podniesiony został do rangi Polskiego Baletu Narodowego. Od tego momentu pracuje pod dyrekcją znanego polskiego choreografa Krzysztofa Pastora.

    Fryderyk Franciszek Chopin (ur. 22 lutego lub 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, zm. 17 października 1849 roku w Paryżu) – polski kompozytor i pianista. Od roku 1830 zamieszkały we Francji.Maciej Pręczyński, notowany także jako: Prączyński, Prencinski, Prenciscki, Prenciski, Prenczyński, Prenzinski, Prędczyński, Princinschi, Pryńczyński, Przeczyński oraz pod imieniem Matteo, Mattia lub Mattio (ur. ok. 1750 w Białymstoku, zm. po 1799 w miejscu nieznanym) – tancerz, baletmistrz, choreograf i pedagog tańca. Pierwszy tancerz demi-caractère teatru warszawskiego w latach 1775–1777. Jeden z pierwszych polskich tancerzy zawodowych i pierwszy polski choreograf. Jedyny polski artysta baletu w XVIII wieku, który występował także na znanych scenach zagranicznych, w Wenecji i Wiedniu. Jego żoną była nie znana bliżej Katarzyna Emers.

    Geneza[ | edytuj kod]

    Przedstawienia baletowe prezentowano na polskim dworze królewskim już począwszy od lat trzydziestych XVII wieku, za panowania króla Władysława IV Wazy. Przez 150 lat występowali w nich niemal wyłącznie tancerze zagraniczni. Pierwsze balety pokazywano teatrze na Zamku Królewskim, a potem także w innych salach. Dopiero w 1748 na polecenie króla Augusta II Mocnego wzniesiono w Warszawie pierwszy budynek teatralny, zwany Operalnią Saską, gdzie dwór oglądał profesjonalne przedstawienia, zawsze z udziałem baletu. Prezentowane one były nieregularnie, także za panowania Augusta III, przez zespoły sprowadzane z Drezna na czas pobytu obu królów saskich w Warszawie.

    Kurt Jooss (ur. w 1901, zm. w 1979) – niemiecki tancerz i choreograf. Uczeń Rudolfa Labana. Jest najbardziej znany ze swojego baletu z 1932 roku - The Green Table.Bronisław Maria Komorowski (ur. 4 czerwca 1952 w Obornikach Śląskich) – polski polityk, z wykształcenia historyk. Od 6 sierpnia 2010 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
    Michał Rymiński, Dorota Sitańska i Tancerze Narodowi Jego Królewskiej Mości w balecie Daniela Curza z opery Pirro Paisiella, Teatr na placu Krasińskich, 1790

    W tamtym okresie dla polskiego dworu pracowali znani europejscy baletmistrzowie: Louis de Poitiers (1700–1701), Charles Debarques (1720–1721), Jean Favier (1724–1726, 1754–1755) i Antoine Pitrot (1748–1749, 1754, 1758–1762). Gościli w Warszawie słynni tancerze tamtej epoki, jak: Angélique Debarques (1720–1721), Louis Dupré (1724–1726), Anette Tagliavini (1761–1762), Domenico Lenzi (1762–1763) i inni.

    Oleg Michajłowicz Winogradow (ros. Оле́г Миха́йлович Виногра́дов, ur. 1 sierpnia 1937 w Leningradzie (obecnie Petersburg) – rosyjski choreograf.Irena Turska (ur. 26 października 1912 w Warszawie, zm. 22 lutego 2012 w Konstancinie-Jeziornie) – polska historyk, krytyk i teoretyk baletu.

    Pierwszy stały zespół baletowy w Warszawie powstał jednak w 1765, zorganizowany przez antreprenera Carlo Tomatisa na polecenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Działał on z przerwami w pierwszym polskim teatrze publicznym na scenie Operalni Saskiej. Występowali w nim początkowo wyłącznie tancerze zagraniczni, a wśród nich tzw. „Apollo tańca”, francuski tancerz Charles Le Picq oraz włoskie baleriny Anna Binetti, Caterina Gattai i Teresa Casacci. W tym czasie przebywał przez dziewięć miesięcy w Warszawie Giacomo Casanova, który opisał swoje kontakty z baletem królewskim w słynnych pamiętnikach. Baletmistrzami teatru byli wówczas kolejno: Bartolomeo Cambi (1765-1766), Vincent Saunier (1765-1767) i Marc-Antoine Missoly (1766-1768). W 1766 o posadę baletmistrza w teatrze Stanisława Augusta starał się też bezskutecznie legendarny reformator baletu, wielki francuski choreograf Jean-Georges Noverre, który przesłał polskiemu królowi zadedykowane mu 11-tomowe rękopiśmienne dzieło Ballets de Noverre (przechowywane obecnie w Gabinecie Rycin Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego). W 1767 gościł kilka miesięcy w Warszawie ówczesny europejski „bóg tańca” Gaetano Vestris, który m.in. wystawił na scenie Operalni Saskiej słynny balet Noverre’a Medea i Jazon i sam występował w nim w roli tytułowej.

    Anna Pawłowna Pawłowa, ros. Анна Павловна Павлова (ur. 12 lutego 1881 w Petersburgu, zm. 23 stycznia 1931 r. w Hadze) – rosyjska tancerka baletowa o międzynarodowej sławie.Expo 2010 – wystawa światowa w Szanghaju, w Chińskiej Republice Ludowej; odbywała się od 1 maja do 31 października 2010.

    W latach 70. XVIII wieku pracowali także z warszawskim zespołem baletowym znani ówcześni tancerze i baletmistrzowie: Giovanni Antonio Sacco, Francesco Caselli, Leopold Frühmann, Daniel Curz i Antonio Viganò. Pierwszym polskim tancerzem, który zdobył uznanie za granicą był Maciej Pręczyński (Prenczyński) z dworskiego baletu hetmana Branickiego w Białymstoku – solista zespołu Gasparo Angioliniego w weneckim Teatro San Benedetto i wiedeńskiego Burgtheater, który w latach 1775–1777 występował także i realizował balety w Warszawie.

    Międzynarodowy Dzień Tańca (ang. International Dance Day, World Dance Day) – święto ustanowione w 1982 roku przez Komitet Tańca Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ang. International Theatre Institute , ITI) będącego pod auspicjami UNESCO (ITI-UNESCO).Chopiniana – neoromantyczny balet Michaiła Fokina w I akcie do muzyki zbioru utworów fortepianowych Fryderyka Chopina, znany również pod tytułem Sylfidy.

    W 1785 król Stanisław August ustanowił pierwszy zespół złożony z młodych polskich artystów, znany jako Tancerze Narodowi Jego Królewskiej Mości (1785-1794), z którym pracowali dwaj zagraniczni baletmistrzowie François Gabriel Le Doux z Paryża (1785-1789) i Daniel Curz z Wenecji (1786-1794), uznawani obecnie za ojców polskiego baletu narodowego. Czołowym tancerzem tego zespołu był Michał Rymiński. Tradycje baletu królewskiego kontynuowały potem zespoły polskie na scenie Teatru na placu Krasińskich. Kolejnymi baletmistrzami byli tam m.in. Franz Schlanzowski (Franciszek Szlancowski), Fortunato Bernardelli, Louis Thiérry, André-Isidore Carey i Maurice Pion.

    Śpiąca królewna (ros. Спящая красавица) – balet-feeria w trzech aktach, pięciu obrazach z prologiem i apoteozą. Libretto autorstwa Iwana Wsiewołożskiego i Mariusa Petipy, według baśni Charlesa Perraulta, muzykę stworzył Piotr Czajkowski, choreografię - Marius Petipa, scenografię - Heinrich Levogt, Ivan Andriejew, Michaił Boczarow (dekoracje) i Iwan Wsiewołożski (kostiumy).Harnasie – balet-pantomima napisany przez Karola Szymanowskiego w latach 1923–1931 (op. 55). Utwór składa się z trzech obrazów i jest przeznaczony na głos tenorowy solo, chór mieszany i orkiestrę. Był komponowany do scenariusza pisarza Jerzego Mieczysława Rytarda. Jego libretto zaginęło przed ukończeniem kompozycji, toteż Szymanowski razem z Leonem Schillerem przygotowali nowe.

    W Teatrze Wielkim[ | edytuj kod]

    Filippo Taglioni, dyrektor baletu Teatru Wielkiego w latach 1843–1853

    W 1833 otwarto nowy gmach Teatru Wielkiego, który stał się następną siedzibą baletu warszawskiego. Pracował tam nadal i tworzył swoje przedstawienia Maurice Pion, zaś po nim tacy znani baletmistrzowie, jak: Filippo Taglioni, zasłużony polski pedagog i choreograf Roman Turczynowicz, Carlo Blasis, Virgilio Calori, Pasquale Borri, José Mendez, Raffaele Grassi, Enrico Cecchetti, a w okresie międzywojennym Piotr Zajlich i inni.

    Virgilio Calori, także Virgilius, Wirgiliusz (ur. 21 lipca 1832 w Bonaduz w kantonie Gryzonia, zm. 5 listopada 1874) – włoski tancerz i baletmistrz działający również w Polsce; ojciec śpiewaczki Virginii (Wirginii) Calori (ok. 1870-1917).Zamek Królewski na Wawelu – rezydencja królewska o charakterze zabytkowym, mieszcząca się na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie, o powierzchni 7040 m² z 71 salami wystawowymi. Oddział Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowych Zbiorów Sztuki.

    Gwiazdami baletu XIX-wiecznego Teatru Wielkiego były w różnych latach: Konstancja Turczynowicz, Teodora Gwozdecka, Karolina Wendt (późniejsza Carolina Vente, solistka Teatro alla Scala w Mediolanie), siostry Anna i Karolina Straus, Maria Frejtag, Kamila Stefańska i Helena Cholewicka i Cecilia Cerri. Balerinom partnerowali w repertuarze klasycznym wybitni tancerze: Maurice Pion, Mikołaj Grekowski, Roman Turczynowicz, bracia Aleksander i Antoni Tarnowscy, Ludwik Rządca i Michał Kulesza. Zasłynęli także znakomici tancerze charakterystyczni: Jan Popiel, Feliks Krzesiński (od 1853 związany z baletem petersburskim), Hipolit Meunier i Jan Walczak. Występowały gościnnie na scenie warszawskiej takie europejskie sławy baletowe, jak: wielokrotnie Helena Schlanzowska, Maria Taglioni i Nadieżda Bogdanow, a także Carlotta Grisi, Claudina Cucchi (Couqui), Virginia Zucchi, kilkakrotnie Matylda Krzesińska, Pierina Legnani, Lubow Rosławlewa, Olga Prieobrażenska, Wiera Triefiłowa, Anna Pawłowa, Julia Siedowa i Tamara Karsawina.

    Marta Fiedler z domu Wojtaszewska (ur. w Poznaniu) – polska artystka baletu i kostiumografka; od 2007 pierwsza solistka Polskiego Baletu Narodowego. Anna Komorowska z domu Dembowska, pierwotnie Dziadzia (ur. 11 maja 1953 w Warszawie) – od 2010 pierwsza dama RP, małżonka prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego, z wykształcenia filolog klasyczna.
    Pan Twardowski Virgilio Caloriego: Ludwika Kowalska (Bajadera), Ludwik Rządca (Diabeł) i Jan Popiel (Pan Twardowski), Teatr Wielki, 1874

    Podczas ostatniej wojny gmach teatru został zniszczony, a balet przez dwadzieścia powojennych lat występował na scenach zastępczych w ramach organizacyjnych Państwowej Opery Warszawskiej. W tym okresie balet warszawski był całkowicie izolowany od wpływów zachodnich, a z zespołem pracowali wyłącznie polscy choreografowie: Leon Wójcikowski, Feliks Parnell, Stanisław Miszczyk, Jerzy Gogół i Witold Gruca. Najbardziej cenieni tancerze tamtych lat to: Barbara Bittnerówna, Olga Sawicka, Maria Krzyszkowska i Stanisław Szymański. Pierwszymi zachodnimi choreografami, jakich zaproszono do współpracy z zespołem, przełamując programową izolację Polski od kultury Zachodu przez władze komunistyczne, byli w latach 1962–1963 Alfred Rodrigues i Françoise Adret. Chętnie goszczono za to baletmistrzów radzieckich, takich jak: Konstantin Siergiejew, Natalia Konius, Aleksandr Tomski i Aleksiej Cziczinadze, którzy realizowali przedstawienia z warszawskim zespołem baletowym.

    Kenneth MacMillan (ur. 11 grudnia 1929 w Dunfermline, zm. 29 października 1992 w Londynie) – angielski tancerz i choreograf. Belweder w Warszawie, pałac Belwederski – pałac w Warszawie, w Śródmieściu, na Ujazdowie, w Łazienkach Królewskich, przy Trakcie Królewskim, klasycystyczny, wzniesiony w latach 1819–1822 według projektu Jakuba Kubickiego w miejscu pałacu barokowego wzniesionego według projektu Jakuba Fontany; w latach 1918–1922 siedziba Naczelnika Państwa, w latach 1922–1926 i 1989–1993 siedziba Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

    Teatr Wielki został odbudowany, rozbudowany i oddany do użytku dopiero w 1965 i stał się ponownie domem opery i baletu w Warszawie. Zespołem baletowym kierowali tam najdłużej primabalerina Maria Krzyszkowska (1970-1980 i 1985-1995) i choreograf Emil Wesołowski (1982-1985 i 1995-2006). Początkowo ograniczano się do standardowego repertuaru polskiego (Pan Twardowski, Harnasie, Wesele w Ojcowie) oraz do obiegowego repertuaru klasycznego i współczesnego w radzieckich realizacjach (Jezioro łabędzie, Don Kichot, Giselle, Spartakus, Kopciuszek, Romeo i Julia, Coppelia, Śpiąca królewna). Jedynym polskim choreografem, który miał wtedy szansę tworzenia w Warszawie nowych baletów pozostawał Witold Gruca, a inni (Witold Borkowski, Jerzy Makarowski, Henryk Konwiński, Jerzy Graczyk) dopuszczani byli sporadycznie. Nigdy nie zaproszono do współpracy naszego najwybitniejszego choreografa tamtych lat, Conrada Drzewieckiego. Dopiero począwszy od 1972 zaczęły pojawiać się także w repertuarze realizacje dość przypadkowo dobieranych choreografów zachodnich. Byli to kolejno: Joseph Lazzini (1972), Birgit Cullberg (1975), Frederick Ashton (1977), Serge Lifar (1978), Yuriko (1978), Alberto Méndez (1979) i Erich Walter (1981).

    Korsarz (Le Corsaire) – balet-pantomima Josepha Maziliera z muzyką Adolphe’a-Charlesa Adama, w 3 aktach, 5 obrazach, z epilogiem, według słynnej powieści poetyckiej George’a Byrona The Corsair (Korsarz) z 1814 roku. Oniegin (ang. Onegin) – brytyjsko - amerykański melodramat z 1999 roku w reżyserii Marthy Fiennes będący adaptacją poematu dygresyjnego Eugeniusz Oniegin autorstwa Aleksandra Puszkina.

    Najważniejszymi solistkami baletu pierwszego ćwierćwiecza w odbudowanym Teatrze Wielkim były kolejno: Maria Krzyszkowska, Elżbieta Jaroń, Bożena Kociołkowska, Renata Smukała, Ewa Głowacka, Barbara Rajska, Jolanta Rybarska, Anna Białecka, Anna Grabka, aż po Elżbietę Kwiatkowską; a czołowymi solistami: Stanisław Szymański, Wojciech Wiesiołłowski, Zbigniew Strzałkowski, Feliks Malinowski, Janusz Smoliński, Gerard Wilk, Jerzy Makarowski, Zdzisław Ćwioro, Waldemar Wołk-Karaczewski, Ireneusz Wiśniewski, Łukasz Gruziel, Tadeusz Matacz, Janusz Mazoń i nieco później Sławomir Woźniak.

    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Burgtheater (Teatr Zamkowy, początkowo k.k. Theater nächst der Burg, później do 1920 k.u.k. Hofburgtheater) – teatr, oficjalne otwarty 14 marca 1741 r. w Wiedniu. Znajduje się przy wiedeńskim Ringu.

    Ożywienie artystyczne przyniosły jednak dopiero przygotowania do obchodów 200-lecia Polskiego Baletu. Odtąd bardziej dbali też o balet kolejni dyrektorzy naczelni Teatru Wielkiego, coraz bardziej kompetentni i niezależni od wpływów ideologicznych państwowej polityki kulturalnej. W 1982 kierownictwo zespołu baletowego spoczęło w rękach Emila Wesołowskiego (wychowanka Conrada Drzewieckiego), który wniósł nowego ducha do zespołu po wieloletnich rządach byłej primabaleriny. Wprawdzie po trzech sezonach zrezygnował on z przywodzenia zespołowi, ustępując ponownie Krzyszkowskiej, i powrócił dopiero po następnych dziesięciu latach, ale odtąd balet warszawski prezentował już coraz ciekawszy repertuar. Przede wszystkim zaczęły się pojawiać prace nowych polskich choreografów. Najwięcej realizacji wprowadził w tamtych latach na scenę Emil Wesołowski, ale zapraszani byli także: Teresa Kujawa, Ewa Wycichowska, Zofia Rudnicka, Andrzej Glegolski, Waldemar Wołk-Karaczewski, Marek Różycki, Krzysztof Pastor, Hanna Chojnacka, Jacek Przybyłowicz i inni. Po raz pierwszy wystawiono na polskiej scenie balety: La Sylphide i La Ventana Augusta Bournonville’a (1984), Bal kadetów Davida Lichine’a (1986) i Bajaderę Mariusa Petipy w realizacji Natalii Makarowej (2004). Wzbogacano repertuar o realizacje takich współczesnych choreografów zagranicznych, jak: John Neumeier (1984), Maurice Béjart (1985 i 1987), George Balanchine (1985 i 2004), Hans van Manen (1986-1988), John Butler (1987), Oleg Winogradow (1988), Lorca Massine (1991-1992 i 1999), Pierre Lacotte (1993), Antal Fodor (1995), Jurij Grigorowicz (1996), André Prokovsky (1998), Mats Ek (1999 i 2003), Boris Ejfman (2003 i 2004), Jiří Kylián (2006), John Cranko (2007) i Alexei Ratmansky (2008).

    Conrad Drzewiecki (ur. 14 października 1926 w Poznaniu, zm. 25 sierpnia 2007) – polski tancerz, choreograf oraz reformator baletu. Zdobywca wielu nagród zagranicznych, m.in. Srebrnego Medalu Międzynarodowego Konkursu Tańca w Bukareszcie (z Teresą Kujawą – 1953), Złotego Medalu Międzynarodowego Konkursu Tańca w Warszawie (1955) Primo Premio Assoluto Międzynarodowego Konkursu Baletowego w Vercelli (1956).Jezioro łabędzie (ros. Лебединое oзеро franc. Le Lac des Cygnes, ang. The Swan Lake, niem. Der Schwanensee, wł. Il lago dei cigni) – balet klasyczny w trzech aktach.
    Krzysztof Pastor, dyrektor Polskiego Baletu Narodowego


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jezioro łabędzie – balet romantyczny w trzech aktach, siedmiu obrazach, z prologiem i epilogiem. Nowa wersja popularnego baletu Piotra Czajkowskiego stworzona w Polskim Balecie Narodowym według libretta Pawła Chynowskiego przez choreografa Krzysztofa Pastora (z włączeniem „łabędziego” obrazu według tradycyjnej choreografii Lwa Iwanowa i pas de deux według choreografii Mariusa Petipy). Prapremiera tej wersji baletu odbyła się w Warszawie 20 maja 2017 na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
    Dziadek do Orzechów (ros. Щелкунчик, franc. Casse-Noisette, ang. The Nutcracker) – balet-feeria w 2 aktach, 3 obrazach. Sztuka po raz pierwszy pokazana została w petersburskim Teatrze Maryjskim.
    Vladimir Yaroshenko, ros. Владимир Ярошенко (ur. 2 listopada 1985 w Sławiańsku nad Kubaniem) – rosyjsko-polski tancerz baletowy typu danseur noble.
    Feliks Parnell, właściwie Feliks Jan Grzybek (ur. 13 grudnia 1898 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1980 w Łodzi) – polski tancerz i choreograf.
    Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.
    Feliks Adam Walerian Krzesiński herbu Nieczuja (ros. Фе́ликс Кшеси́нский, ang. Felix Kschessinsky; ur. 17 lutego 1823 w Warszawie, zm. 16 lipca 1905 w Krasnowie koło Sankt Petersburga) – polski tancerz baletowy, choreograf i nauczyciel tańca. W latach 1845–1851 pierwszy tancerz charakterystyczny baletu warszawskiego w Teatrze Wielkim, od 1851 carskiego baletu w Sankt Petersburgu. Był słynnym mazurzystą, niezrównanym wykonawcą mazura zarówno na scenie warszawskiej, jak i petersburskiej. Ojciec sławnej rosyjskiej primabaleriny „assoluta” Matyldy Krzesińskiej.
    Pałac Prezydencki w Warszawie (również Koniecpolskich, Radziwiłłów, Lubomirskich, Namiestnikowski, Rady Ministrów) – zabytkowy pałac w Śródmieściu Warszawy przy ul. Krakowskie Przedmieście 46/48. Od 1994 oficjalna siedziba Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.227 sek.