• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polska Partia Socjalistyczna - Wolność, Równość, Niepodległość



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj, podporządkowany Rządowi RP na uchodźstwie, a od 1944 wicepremier w tym rządzie. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury.Gwardia Ludowa WRN, od 2 maja 1944 Oddziały Wojskowe Powstańczego Pogotowia Socjalistów (OW PPS) – wojskowe ugrupowanie konspiracyjne 1939-1945 związane z PPS-WRN. Od 1941 scalana z ZWZ z zachowaniem autonomii (od 1942 w AK). W 1944 oddziały GL WRN (OW PPS) liczyły ok. 42 tys. żołnierzy. Oddziały PPS wzięły udział w powstaniu warszawskim w składzie oddziałów okręgu warszawskiego AK na Woli, Żoliborzu, Ochocie, Mokotowie i Śródmieściu.
    PPS-WRN w ramach ]
    Konspiracyjnie wydana przez PPS WRN w 1942 roku książka "Obóz śmierci" Natalii Zarembiny - reportaż o obozie koncentracyjnym Auschwitz.

    Już po kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 Mieczysław Niedziałkowski i Zygmunt Zaremba uczestniczyli w spotkaniu z gen. Tokarzewskim-Karaszewiczem na temat tworzenia przy Służbie Zwycięstwu Polski Głównej Rady Politycznej W powołanym w lutym 1940 Politycznym Komitecie Porozumiewawczym w miejsce aresztowanego Niedziałkowskiego, zajął Kazimierz Pużak ps. „Bazyli” (kierujący jednocześnie pracami PKP), zaś partia otrzymała kryptonim „Koło”. PPS-WRN od początku przystąpiło do współpracy wojskowej z Związkiem Walki Zbrojnej, i jako jedyne spośród stronnictw politycznych doprowadziło do pełnego scalenia swych oddziałów wojskowych ze strukturami Armii Krajowej. W sprawach politycznych partia natomiast zarzucała rządowi RP na uchodźstwie, narzucanie strukturom krajowym, organizacji działań, traktowania rady jako ciała doradczego bez jakichkolwiek uprawnień oraz brak zaufania do narzuconego Delegata Rządu na Kraj Cyryla Ratajskiego jako działacza prawicowego. Początkowo PPS-WRN ściśle współpracowało ze Stronnictwem Ludowym, jednak SL wycofało się ze współpracy wskutek nacisków wicepremiera Stanisława Kota zwalczającego sanacyjne – jego zdaniem – wpływy w Związku Walki Zbrojnej (co objęło wspierającą go PPS-WRN). Dodatkowym elementem był fakt zajęcia w sierpniu 1941, przez PPS-WRN częściowo negatywnego stanowisko odnośnie podpisanego gen. Sikorskiego „układu” Sikorski-Majski w zakresie jednoznacznej gwarancji trwałości granic.

    Natalia Zarembina, z domu Lipszyc (ur. 1895, zm. 30 kwietnia 1973) – polska pisarka i dziennikarka, działaczka Polskiej Partii Socjalistycznej – Wolność, Równość, Niepodległość, Rady Pomocy Żydom, uczestniczka konspiracji w okupowanej Polsce.Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.

    10 września 1941 PPS-WRN opuściła skład Politycznego Komitetu Porozumiewawczego wskazując jako przyczyny:

  • brak przekonania rządu o określeniu roli Delegata Rządu, do funkcji łącznika pomiędzy krajową reprezentacja polityczną a rządem;
  • mianowanie na stanowiska Delegata Rządu osoby związanego ze stronnictwami prawicy; oraz rozbudowa aparatu biurokratycznego Delegatury, obsadzanego osobami ze starej kasty urzędniczej;
  • zepchnięcie PKP do roli przybudówki Delegata i utraty samodzielnego charakteru bez jakichkolwiek uprawnień.
  • Ponadto jako najważniejszy warunek dalszej współpracy wskazano:

    Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.Stefan Zbrożyna (ur. 22 sierpnia 1892 w Janiszewie – zm. 12 grudnia 1971 w Warszawie) – działacz socjalistyczny i niepodległościowy.

    W miejsce opuszczone w Politycznym Komitecie Porozumiewawczym, na wniosek Delegata Rządu oraz SL zajął przedstawiciel grupy Polscy Socjaliści Adam Próchnik. Spowodowało to spory z przedstawicielami wojska. gen. Stefan Rowecki „Grot” komendant główny ZWZ odmówił uczestnictwa w PKP uznając Polskich Socjalistów za grupę „komunizującą” i odmawiającą współpracy wojskowej.

    Komitet Zagraniczny Polskiej Partii Socjalistycznej (KZ PPS) - struktura reprezentująca PPS na emigracji w Paryżu a następnie w Londynie w okresie 1940 - 1948. W skład Komitetu wchodzili wszyscy członkowie władz naczelnych PPS wybrani na XXIV Kongresie PPS w 1937 r. Komitet Zagraniczny w sprawach krajowych podlegał kierownictwu Centralnego Kierownictwa PPS-WRN,w kraju, posiadając swobodę w sprawach emigracyjnych. W sprawach rządu stanowisko miało być udzielane wspólnie. Jeden z członków Komitetu miał mandat do reprezentowania krajowej PPS (był nim Adam Ciołkosz).Delegat Rządu na Kraj - stojący na czele Delegatury Rządu na Kraj przedstawiciel Rządu RP na uchodźstwie w okupowanym kraju (od 1944 roku będący równocześnie wicepremierem w Rządzie RP na uchodźstwie).

    Z uwagi na przyjęcie Deklaracji programowej Rządu 24 lutego 1942 określającej program demokratycznych reform, uregulowanie zasad współpracy z krajem ustały w większości przyczyny powrotu PPS-WRN do struktur politycznych państwa podziemnego. We wrześniu 1942 Komitet ds. Krajowych Rządu RP nakazał wprowadzić do PKP przedstawiciela PPS-WRN. Uchwała ta nie została jednak wykonana, wskutek oporów Delegata Rządu Jana Piekałkiewicza.

    Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.Polska Partia Robotnicza (PPR) – partia polityczna utworzona w czasie niemieckiej okupacji, 5 stycznia 1942 roku, w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny), poprzez połączenie organizacji Związek Walki Wyzwoleńczej (utworzonej we wrześniu 1941) z kilkoma istniejącymi konspiracyjnymi grupami komunistycznymi, takimi jak: „Młot i Sierp”, Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR, Grupa Biuletynu Radiowego, Spartakus, Sztandar Wolności oraz grupa „Proletariusz”.

    W marcu 1943, ponownie do Delegata Rządu w tej sprawie zwrócił się minister do spraw krajowych Stanisław Mikołajczyk. Sprawa zbiegła się z rozłamem w organizacji Polscy Socjaliści. Przedstawiciel PS Wincenty Markowski przeszedł z większością organizacji do PPS-WRN i ustąpił miejsca w PKP Kazimierzowi Pużakowi.

    Od 15 sierpnia 1943 Kazimierz Pużak reprezentował PPS w Krajowej Reprezentacji Politycznej, która wypracowała wspólną deklaracje porozumienia politycznego, w którym przeważały koncepcje programowe socjalistów i ludowców.

    Rada Jedności Narodowej – reprezentacja polityczna Polskiego Państwa Podziemnego powstała z 8 stycznia na 9 stycznia 1944 w wyniku przekształcenia Krajowej Reprezentacji Politycznej, działała do 1 lipca 1945. Organizacja Socjalistyczno-Niepodległościowa „Wolność" – niepodległościowa organizacja konspiracyjna członków Polskiej Partii Socjalistycznej działająca w Winie (pod okupacją litewską i okupacją radziecką), a następnie w Warszawie w okresie 1939 - 1941 r.

    Po powołaniu w styczniu 1944, Rady Jedności Narodowej, w jej skład z ramienia PPS-WRN weszli: Tomasz Arciszewski (po jego wyjeździe za granicę Wacław Tułodziecki, Zygmunt Zaremba i Kazimierz Pużak. Pużak został jednogłośnie wybrany przewodniczącym Rady. Z inicjatywy PPS, Rada przyjęła 15 marca 1944, deklaracje programową „O co walczy naród polski?”.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

    Przedstawiciele PPS-WRN uczestniczyli do końca w pracach Polskiego państwa podziemnego. Zygmunt Zaremba jako członek Komisji Głównej Rady Jedności Narodowej, był współtwórcą dokumentu „Testament Polski Walczącej” przyjętego 1 lipca 1945.

    Program PPS-WRN[]

    Najważniejszym dokumentem programowym PPS-WRN był „Program Polski Ludowej” przygotowany w sierpniu 1941, przez Zygmunta Zarembę i Stanisława Miłkowskiego ze Stronnictwa Ludowego. Pomyślany jako wspólna platforma socjalistów i ludowców, została ogłoszona (po wycofaniu się ludowców) samodzielnie przez PPS-WRN. Program określał przyszły ustrój społeczno-gospodarczy Polski po wojnie.

    Aleksy Bień (ur. 10 lipca 1894 w Nowej Wsi k. Olkusza, zm. 8 lipca 1977 w Sosnowcu) – działacz socjalistyczny, poseł na Sejm II RP (II i III kadencji) oraz na na Sejm Ustawodawczy. Od 1925 do 1928 był prezydentem Sosnowca.Antoni Wąsik (ur. 1886 - zm. 1956) – polski działacz socjalistyczny i związkowy. Zesłaniec syberyjski i więzień stalinowski. Ojciec działacza PPS na emigracji Stanisława Wąsika.

    W Programie zapowiedziano, iż „Pierwszy Rząd Niepodległej Rzeczypospolitej mający za sobą zdecydowaną wolę mas ludowych, wyda natychmiast po swoim powstaniu dekrety, ustalające zasadnicze zręby tak politycznej jak społeczno-gospodarczej struktury nowej rzeczypospolitej”. Do podstawowych dekretów dziedzin przewidzianych dekretami uznano:

    Stanisław Niemyski (ur. 21 lipca 1904 w Warszawie, zm. 20 marca 1962 tamże) – działacz socjalistyczny i związkowy. Dziennikarz.Mieczysław Niedziałkowski, pseudonim Mek (ur. 19 września 1893 w Wilnie, zm. 21 czerwca 1940 w Palmirach koło Warszawy) – polski działacz socjalistyczny (PPS), publicysta.
  • reformę rolną poprzez wywłaszczenie i stworzenie zapasu ziemi do parcelacji;
  • wywłaszczenie i przekazanie państwu, samorządowi i spółdzielczości dojrzałych do uspołecznienia przedsiębiorstw przemysłowych; tworząc uspołecznione kierownictwo;
  • reformę systemu podatkowego zmierzającego do sprawiedliwego rozłożenia ciężarów podatkowych w społeczeństwie;
  • unieważnienie wszystkich aktów wydanych przez okupantów w zakresie mienia i dobrobytu obywateli;
  • odpowiedzialność karną obywateli Rzeczypospolitej, którzy zdradzili Polskę lub wysługiwali się okupantom;
  • utworzenie specjalnego Trybunału, przed którym staną dygnitarze wojskowi i cywilni sanacji odpowiedzialni za szkody wyrządzone państwu i obywatelom.
  • Zapowiedziano również, iż rząd ten ogłosi demokratyczne wybory do Sejmu i Senatu oraz opracuje plan przebudowy Rzeczypospolitej opierający się na następujących tezach:

    Zygmunt Żuławski (ur. 31 lipca 1880 w Młynnem, zm. 4 września 1949 w Krakowie) – polski polityk. Działacz socjalistyczny i związkowy. Poseł na Sejm II RP (Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji), poseł do Krajowej Rady Narodowej, a także poseł na Sejm Ustawodawczy po II wojnie światowej.Antoni Zdanowski ps. "Bis", "Tolek" (ur. 5 kwietnia 1895, zm. 19 stycznia 1948 w Warszawie) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy. Jeden z liderów Komisji Centralnej Związków Zawodowych w okresie międzywojennym. Po wojnie aresztowany przez UB. Zmarł w wyniku tortur.

    A) w zakresie politycznym:

  • zapewnienie ustroju demokratyczno-republikańskiego; przywrócenie demokratycznego parlamentu oraz wprowadzenie prawa plebiscytu i inicjatywy ludowej;
  • zbudowanie szeroko rozbudowanego samorządu terytorialnego, gospodarczego, społecznego;
  • swobodę wyrażania opinii; swobodę organizowania życia ideowego, społecznego i kulturalnego na płaszczyźnie demokracji i niepodległości;
  • równe warunki startu życiowego poprzez rzeczywiście powszechne, bezpłatne nauczanie, zapewniające minimum wykształcenia i dostępu do kultury;
  • równe prawa bez względu na różnice wyznania i narodowości dla lojalnych obywateli.
  • Przewidziano, że ludność niemiecka osadzona na ziemiach polskich w celach germanizacyjnych zostanie przesiedlona do Niemiec. Pozostać będą mogli tylko ci, którzy udowodnią lojalność dla państwa polskiego.

    Dorota Kłuszyńska z domu Pilcer (ur. 1 stycznia 1876 w Tarnowie, zm. 22 listopada 1952 w Warszawie) – polska działaczka społeczna i feministka, senatorka z listy PPS i Centrolewu w latach 1925–1935 oraz posłanka na Sejm w latach 1947–1952. Od 1948 do 1952 przewodnicząca Zarządu Głównego TPD.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    B) w zakresie społeczno-gospodarczym

  • podstawową formą uspołecznienia będzie przejęcie poszczególnych funkcji życia społecznego poprzez zorganizowane społeczeństwo (spółdzielczość, samorząd);
  • upaństwowienie będzie zastosowane przede wszystkim do działów związanych z obronnością oraz mających charakter kluczowy dla gospodarki (kolej, poczta, komunikacja, przemysł wojenny, surowcowy, hutniczy); drobne przedsiębiorstwa będą objęte kontrolą ze strony związków samorządowych;
  • wielkie obszary ziemskiej zostaną wywłaszczone bez odszkodowania; podstawą ustroju rolnego będą rodzinne gospodarstwa; infrastruktura będzie budowana w oparciu o spółdzielczość;
  • aparat bankowo-kredytowy przejdzie w całości w ręce organizacji społecznych i państwa;
  • rozbudowana zostanie sieć instytucji ubezpieczeń społecznych.
  • Zapowiedziano, że rozwój życia gospodarczego oparty zostanie na zasadach gospodarki planowej. Organizacja życia gospodarczego, zaś na zasadach „samorządu reprezentującego poszczególne gałęzie życia gospodarczego, a skupiające w swoich szeregach wszystkie zainteresowane elementy społeczne, a więc robotników, pracowników umysłowych oraz właścicieli zakładów przemysłowych”. Powstać miały wojewódzkie izby przemysłowe i izby rolnicze. Nadbudową zaś miała być Naczelna Izba Gospodarcza.

    Jean Joseph Camille Huysmans (ur. 26 maja 1871 w Bilzen - zm. 25 lutego 1968 w Antwerpii) - belgijski filolog, polityk, premier.Franciszek Trąbalski (ur. 10 października 1870 w Czempiniu, zm. 26 lipca 1964 w Zabrzu) – polski działacz polityczny, od 1893 członek Polskiej Partii Socjalistycznej Zaboru Pruskiego, zaś od 1922 do 1939 Polskiej Partii Socjalistycznej w Niemczech. Ojciec Stanisława Trąbalskiego, antyhitlerowskiego działacza SPD, wielokrotnie więzionego przez Gestapo i działacza SED więzionego przez ponad osiem lat w NRD. Dziadek Karla Trąbalskiego, polityka SPD, od 1966 do 1990 członka landtagu w Nadrenii Północnej-Westfalii.

    Program był rozwijany w trzech zeszytach Materiałów do Programu Polski Ludowej, jako komentarz do programu. Materiały opracowywał zespół z udziałem: Józefa Stopnickiego, Tadeusza Szturm de Sztrema i Zygmunta Zaremby. Rozwinięciem była również praca Zygmunta Zaremby wydana pod ps. „Wit Smrek” – Demokracja społeczna. Próba wizji ustroju przejściowego.

    Polska Partia Socjalistyczna na emigracji – struktura PPS działająca od 1945 do 1990 r. głównie w Europie Zachodniej.Robotnicza Partia Polskich Socjalistów (RPPS) – polska partia polityczna lewicy socjalistycznej utworzona na II Zjeździe Polskich Socjalistów w dniu 11 kwietnia 1943.

    Organizacja PPS-WRN[]

    Centralne Kierownictwo Ruchu Mas Pracujących Polski (PPS-WRN) od 2 maja 1944 Centralny Komitet Wykonawczy PPS[]

  • Przewodniczący – Tomasz Arciszewski ps. „Stanisław”, „Szymon”, od lipca 1944 Zygmunt Zaremba ps. „Marcin”;
  • Wiceprzewodniczący – Zygmunt Zaremba, ps. „Marcin” (odpowiadał za prasę);
  • Sekretarz generalny – Kazimierz Pużak ps. „Grzegorz”, „Bazyli”, od marca 1945 Tadeusz Szturm de Sztrem ps. „Nikodem”.
  • Skarbnik – Bolesław Dratwa ps. „Szczęsny”, „Szymon”. od 1944 Feliks Misiorowski ps. „Fel”; od marca 1945 Aleksy Bień ps. „Mirek”.
  • Wojsko – Józef Dzięgielewski ps. „Kurek”.
  • W skład CKR wchodzili także: Józef Cyrankiewicz (Kraków), którego po aresztowaniu zastąpił Stefan Rzeźnik, zaś od 1943 Aleksy Bień (Lublin), Antoni Zdanowski, Antoni Szczerkowski, Dorota Kłuszyńska.
  • Okręg warszawski[]

    Warszawskim OKR od początku kierował Bolesław Dratwa, zaś w skład komitetu wchodzili ponadto Józef Dzięgielewski i Józef Misiorowski. OKR podzielony był na sześć okręgów: Mokotów, Ochota, Wola, Żoliborz, Praga i Śródmieście.

    Krajowa Rada Ministrów (KRM) – część Rządu Rzeczypospolitej funkcjonująca na terenie okupowanego kraju jako nadrzędna struktura cywilna Polskiego Państwa Podziemnego (PPP).Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    Okręg Warszawa-Podmiejska[]

    Okręgiem kierował Antoni Purtal, zarazem dowódca tutejszej Gwardii Ludowej WRN. Po jego aresztowaniu 3 czerwca 1942 r. kierownictwo Okręgiem przejął Adam Obarski, a dowództwo Gwardii Ludowej WRN Czesław Karśnicki „Zygmunt”.

    Okręg krakowski[]

    W listopadzie 1939 powołano konspiracyjny Okręgowy Komitet Robotniczy PPS w skład którego weszli: Zygmunt Żuławski (przewodniczący), Mieczysław Bobrowski (wiceprzewodniczący), Józef Cyrankiewicz (sekretarz), Stefan Rzeźnik (skarbnik), Zygmunt Bocian, Stefan Czerwieniec, Kazimierz Przybyś. Faktycznie okręgiem kierował sekretarz OKR Józef Cyrankiewicz. Zorganizowano ośrodki w: Krakowie, Wieliczce, Tarnowie, Krośnie, Suchej, Zakopanem, Myślenicach, Skawinie, Nowym Sączu, Chrzanowie, Jaworznie, Brzeszczach i Oświęcimiu. W kwietniu 1941 aresztowany został Cyrankiewicz. Od lipca 1941 w skład OKR wchodzili: Zygmunt Żuławski (przewodniczący), Mieczysław Bobrowski (wiceprzewodniczący), Adam Rysiewicz (sekretarz), Stefan Rzeźnik, Antoni Pajdak, Marian Bomba.

    Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Norbert Barlicki (ur. 6 czerwca 1880 w Sieciechowie, zm. 6 sierpnia 1941 w Auschwitz-Birkenau) – działacz i przywódca PPS, publicysta, prawnik, nauczyciel.

    Okręg śląski[]

    W październiku 1939 utworzono wspólny komitet okręgowy dla OKR Górnego Śląska oraz Śląska Cieszyńskiego. W jego skład Franciszek Ziółkiewicz (Katowice), Roman Motyka (Cieszyńskie), Jan Habryka (Mysłowice), Jan Kubowicz (Chorzów), Stefan Kramorz (młodzież). W 1940 r. dokooptowano Stanisława Kaczmarka (Siemianowice). Po uwięzieniu Franciszka Ziółkiewicza w 1941, podzielono kręg na na dwa OKR określając wspólną „trójkę kierowniczą”: Stefan Kramorz „Lis”, Roman Motyka „Roman I”, Roman Stachoń „Roman II”. W skład OKR Górny Śląsk wchodzili: Stefan Kramorz, Roman Stachoń, Kubowicz, Kaczmarek, Suchoń, Gunta, Mleczko, Richter, Pawelec, Bluszcz, Palka. Okręg ten objejmował również Śląsk Opolski. OKR Śląska Cieszyńskiego tworzyli: Czechowicz, Roman Motyka, Wigłasz, Koruta, Hrabiec, Kubica (wszyscy Zaolzie), Mazur, Zawada, Smolik (wszyscy powiat cieszyński), Funiok, Lorek, Klimczok, Bartoszek, Wiesner (powiat bielski). Po aresztowaniach w 1943 Romana Stachonia oraz w lipcu 1944 Stefana Kramorza, dokonano reorganizacji i utworzono jeden Okręgowy Komitet Robotniczy w składzie: Franciszek Trąbalski „Kurt” (przewodniczący), Antoni Macura „Masny (zastępca przewodniczącego), Roman Motyka „Roman” (sekretarz), Emanuel Mleczko „Emmanuel”, August Richter „Sędzia”, Rufin Brzoza „Olsza” (Radzionków), Jan Suchoń „Pszczyński”, Brunon Linke (Bytom). Według innych danych również Stefan Wieczorek. Po objęciu przez Romana Motykę funkcji w Delegaturze Rządu funkcję sekretarza objął Bolesław Smelik (Kończyce Wielkie).

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Adam Feliks Próchnik (ur. 21 sierpnia 1892 we Lwowie, zm. 22 maja 1942 w Warszawie) – działacz socjalistyczny i oświatowy, historyk, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, poseł na Sejm II kadencji. Syn Felicji Nossig i Ignacego Daszyńskiego.

    Okręg Zagłębie Dąbrowskie[]

    Dotychczasowy przewodniczący Aleksy Bień zagrożony aresztowaniem musiał na początku 1940 opuścić Zagłębie. Pierwszy OKR stworzyli: Roman Ufel (przewodniczący), Stefan Pol, Maria Pol, Lucjan Tajchman, Stefan Kura-Granicki. W drugiej połowie 1944 kierownictwo okręgu tworzyli: Lucjan Tajchman, Stefan Kura, Antoni Biedroń, Mieczysław Chawiński, Jan Staśko, Franciszek Torbus. W skład Okręgu Zagłębie wchodziły obwody: Sosnowiec, Będzin, Dąbrowa, Górnicza, Zawiercie i Olkusz.

    Naprzód – pismo socjalistyczne PPSD, a następnie PPS wychodzące w okresie 1892–1948, 1988–1990 oraz od 2009 w Krakowie.Stefan Paweł Rowecki, ps. „Grot”, „Rakoń”, „Grabica”, „Inżynier”, „Jan”, „Kalina”, „Tur” (ur. 25 grudnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zamordowany w okresie pomiędzy 2 a 7 sierpnia 1944 w Sachsenhausen) – generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Armii Krajowej (dowódca Sił Zbrojnych w Kraju) (od 14 lutego 1942 do 30 czerwca 1943), teoretyk wojskowości.

    Okręg wileński[]

    Początkowo struktury PPS zostały rozbite przez NKWD (aresztowano m.in. sekretarza OKR Bohdana Skarzyńskiego). W 1940 odtworzono kierownictwo wileńskiego OKR w składzie: Jerzy Dobrzański „Maciej” (przewodniczący), Jerzy Wroński, Lucjan Krawiec, Franciszek Stążowski. Od 1941 Czesław Rukszto.

    Okręg radomski krypt. „Montwiłł”[]

    Utworzony w listopadzie 1939 radomski OKR funkcjonował w składzie: przewodniczący (kolejno): Zbigniew Nowicki (areszt. w 1940), Tadeusz Pietsch „Tadeusz” (od 1942 do Warszawy), Adolf Ruka (areszt. w 1942), Stanisław Płoszaj „Stach” (areszt. 1943, zg. 1 marca 1944), Edward Szulmajer „Ryś”. W skład komitetu wchodzili: Józef Chrzanowski „Mały”, Kazimierz Jaworski „Wąsik”, Leon Nowakowski „Leon”, Stefania Prokop „Ciotka”. Okręg radomski obejmował: Radom, Pionki, Skarżysko, Ostrowiec, Starachowice, Opoczno i Końskie.

    Stanisław Ciesielski (ur. 25 kwietnia 1954 w Poznaniu) – polski historyk specjalizujący się w historii najnowszej, absolwent i nauczyciel akademicki na Uniwersytecie Wrocławskim.Jan Piekałkiewicz, ps. Juliański, Wernic, Wrocławski (ur. 19 września 1892 w Kursku, zamordowany 19 czerwca 1943 w Warszawie) – polski ekonomista, polityk, działacz ruchu ludowego (Polskie Stronnictwo Ludowe "Piast", Stronnictwo Ludowe), Delegat Rządu na Kraj od 5 sierpnia 1942 do 19 lutego 1943.

    Okręg lwowski[]

    W grudniu 1941 powołano komitet okręgowy w składzie: Michał Walichiewicz (przewodniczący, b. wiceprzewodniczący OK przewodniczący ZZK we Lwowie), Jan Drobot (wiceprzewodniczący, związek pracowników komunalnych), Stanisław Góral (wiceprzewodniczący, tramwajarz, związek pracowników komunalnych), Kulik (wiceprzewodniczący, przewodniczący zw.zaw. ceglarzy), Maria Fiderer (sekretarz, ZNMS), Przemysław Ogrodziński (ZNMS). Kilka miesięcy później w skład komitetu wszedł: Władysław Gryglewicz (sekretarz, przewodniczący zw.zawodowego chemików). Okręg obejmował organizacje w Borysławiu, Drohobyczu, Kałuszu, Przemyślu.

    Michał Tadeusz Karaszewicz-Tokarzewski herbu Trąby, pseudonimy Doktor, Stawski, Stolarski, Torwid (ur. 5 stycznia 1893 we Lwowie, zm. 22 maja 1964 w Casablance) – generał broni Wojska Polskiego, wolnomularz, teozof, duchowny Kościoła liberalnokatolickiego.Marian Bomba ps. "Jurek", "Roman" (ur. 3 sierpnia 1897 w Krakowie, zm. 14 marca 1960 w Warszawie) - polski działacz socjalistyczny, dowódca krakowskiego zgrupowania OW PPS, członek konspiracyjnego Komitetu Robotniczego PPS.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Proces pokazowy – stosowana w państwach totalitarnych metoda publicznego inkryminowania całych grup społecznych lub politycznych poprzez wytaczanie publicznego procesu z oskarżenia sfingowanego (komunistyczne procesy pokazowe w ZSRR i państwach demokracji ludowej) lub oskarżenia rzeczywistego, lecz z pominięciem tradycyjnych form państwa prawa i procedury karnej (procesy pokazowe w Niemczech nazistowskich). Rozprawa sądowa z udziałem oskarżonych w procesie pokazowym stawała się osią propagandowego ataku na reprezentowaną przez nich grupę społeczną, uznaną za wrogą przez państwo (por. wróg ludu), za którym często następowała fala represji sądowych, policyjnych lub administracyjnych skierowanych wobec członków tej grupy.
    Stanisław Mikołajczyk (ur. 18 lipca 1901 w Dorsten-Holsterhausen, zm. 13 grudnia 1966 w Waszyngtonie) – polski polityk, przywódca Polskiego Stronnictwa Ludowego, poseł na Sejm II RP (III kadencji), premier rządu RP na uchodźstwie, po II wojnie światowej poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy, wicepremier i minister rolnictwa w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej.
    Władysław Eugeniusz Sikorski (ur. 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943 na Gibraltarze) – polski wojskowy i polityk, generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu na Uchodźstwie podczas II wojny światowej.
    Józef Dzięgielewski ps. Kurek, Wicek (ur. 22 stycznia 1895 w Wierznicy k. Lipna, zm. 7 grudnia 1952 w Otwocku) – polski działacz socjalistyczny. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Poseł na Sejm I i II kadencji. Dowódca Milicji PPS w powstaniu warszawskim. Po wojnie więziony przez UB. Zmarł po opuszczeniu więzienia.
    Układ Sikorski-Majski – układ z dnia 30 lipca 1941 roku między Polską a ZSRR, przywracający stosunki dyplomatyczne między obu państwami, zerwane 17 września 1939 z chwilą agresji ZSRR na Polskę wobec wysuniętego wówczas w nocie skierowanej do ambasadora RP oficjalnego stwierdzenia strony radzieckiej o zaprzestaniu istnienia państwa polskiego. Układ miał na celu wspólną walkę obu państw z III Rzeszą w czasie II wojny światowej w ramach koalicji antyhitlerowskiej.
    Socjalistyczna Organizacja Bojowa (SOB) – polska wojskowo-polityczna organizacja konspiracyjna o charakterze socjalistycznym, działająca od początku 1943 na obszarze centralnej i południowej Polski. Wzorowana na autriackim Schutzbundzie, powstała a bazie działaczy Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej.
    Kazimierz Pużak, pseudonim Bazyli (ur. 26 sierpnia 1883 w Tarnopolu, zm. 30 kwietnia 1950 w Rawiczu) – polski działacz socjalistyczny ukraińskiego pochodzenia, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji w II RP. W okresie II wojny światowej organizator i sekretarz generalny PPS-WRN, komendant główny Gwardii Ludowej WRN. Przewodniczący podziemnego parlamentu Rady Jedności Narodowej. Aresztowany w 1945 przez NKWD i sądzony w procesie szesnastu. Aresztowany ponownie przez UB w 1947 i skazany w procesie na 10 lat. Zmarł w więzieniu w Rawiczu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.057 sek.