• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polska Macierz Szkolna

    Przeczytaj także...
    Straż Kresowa – polska organizacja utworzona w lutym 1918 roku. Jej zadaniem było powiązanie ziem dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego z II Rzecząpospolitą i obrona ziem na kresach wschodnich Polski położonych. Wspierała federacyjną politykę Józefa Piłsudskiego. Zajmowała się działalnością polityczną, oświatową i agitacyjną wśród ludności niepolskiej na wschodnich ziemiach pod polską administracją.Władysław Eugeniusz Sołtan (Pereświet-Sołtan) (ur. 7 lipca 1870 w Twerze, zm. 7 lutego 1943 w Warszawie) – polski prawnik, działacz państwowy II Rzeczypospolitej; ojciec Jerzego.
    Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

    Polska Macierz Szkolna – organizacja kulturalno-oświatowa założona na terenie Królestwa Polskiego w 1906 r. na mocy reskryptu carskiego z 14 października 1905 r. zezwalającego na zakładanie prywatnych szkół z polskim językiem wykładowym - jednak bez praw publicznych - przez Józefa Świątkowskiego, Henryka Sienkiewicza, Antoniego Osuchowskiego i Mieczysława Brzezińskiego.

    Jan Gralewski (ur. 16 grudnia 1868 w Sierpcu, zm. 17 lutego 1924 r.w Warszawie) – ksiądz rzymskokatolicki, działacz oświatowy, polityk, poseł do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego.Chełm (biał., ukr., ros. Холм [Chołm]) – miasto na prawach powiatu we wschodniej Polsce. Znajduje się w odległości 50 km od granicy z Białorusią i 25 km od granicy z Ukrainą w pobliżu przejścia granicznego w Dorohusku. Leży nad rzeką Uherką, lewym dopływem Bugu. Chełm jest po Lublinie drugim co do liczby ludności miastem w województwie lubelskim.

    Celem organizacji było krzewienie i popieranie oświaty w duchu chrześcijańskim i narodowym poprzez zakładanie i prowadzenie instytucji wychowawczo-oświatowych; ochronek, szkół powszechnych, seminariów nauczycielskich,szkół średnich i szkół wyższych, organizowanie czytelni, bibliotek, uniwersytetów ludowych, urządzania odczytów, wykładów, pogadanek, przedstawień publicznych, wydawania i rozpowszechniania książek.

    Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.Wolne Miasto Gdańsk (niem. Freie Stadt Danzig) – istniejące w okresie międzywojennym autonomiczne miasto-państwo, pod ochroną Ligi Narodów. Jego utworzenie było wynikiem przegranej Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej. Powstanie Wolnego Miasta Gdańska było kompromisem, który nie zadowolił Polaków, ani Niemców.

    Historia[]

    Legalna działalność trwała niespełna rok, bowiem w 1907 r. władze rosyjskie zdelegalizowały PMS, która odtąd prowadziła swe prace w konspiracji, aż do 1916 r., kiedy to niemieckie władze okupacyjne oficjalnie zezwoliły na jej reaktywację i zatwierdziły statut. 3 maja 1918 r., w całej Polsce, odbyły się zorganizowane przez Straż Kresową i Polską Macierz Szkolną manifestacje, jako zbiorowy protest społeczeństwa przeciw układom brzeskim (z lutego 1918 r.), przekazującym Chełmszczyznę i Podlasie Ukrainie. Były to: dni zbiorowej odpowiedzi na układy brzeskie. Np. w Chełmie wzięło udział 30 tys. manifestantów. Nieliczni w tym mieście Ukraińcy nie próbowali protestować. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. stowarzyszenie to rozszerzyło swój zasięg na Śląsk Cieszyński i województwa północno-wschodnie, gdzie działało szczególnie intensywnie.

    Bursa - internat zwany tak od wspólnej sakiewki (łac. bursa - sakiewka, kasa), z której, dzięki hojności dobroczyńców, korzystali niezamożni uczniowie.Stronnictwo Narodowe – polska partia polityczna, utworzona w październiku 1928 w wyniku przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego, której zadaniem było prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego (Narodowa Demokracja).

    W grudniu 1923 r. PMS wraz z Towarzystwem Szkoły Ludowej z Galicji i Towarzystwem Czytelni Ludowych działającym w województwie poznańskim i na Górnym Śląsku utworzyła Wydział Wykonawczy Polskich Towarzystw Oświatowych, który prowadził swą działalność na podstawie dyrektyw Komisji Porozumiewawczej Towarzystw, w skład której wchodzili prezesi tych organizacji i po jednym członku ich zarządów.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,Antoni Osuchowski (ur. 13 czerwca 1849 w Paryżu, zm. 9 stycznia 1928) – polski prawnik, publicysta, polski działacz narodowy na Śląsku, Warmii i Mazurach.

    W połowie lat trzydziestych XX w. PMS prowadziła: 15 średnich zakładów ogólnokształcących, 18 szkół handlowych, 13 męskich szkół rzemieślniczo-przemysłowych, 10 żeńskich szkół przemysłowych, 5 dokształcających szkół zawodowych, 51 szkół powszechnych, 24 bursy, 36 ochronek oraz ok. 800 bibliotek, które posiadały ponad 434 tys. książek.

    Mieczysław Brzeziński (ur. 6 października 1858 w Warszawie, zm. 25 stycznia 1911 tamże) – polski działacz społeczno-oświatowy, publicysta, wydawca, przyrodnik. Jeden z założycieli Polskiej Macierzy Szkolnej, redaktor naczelny i wydawca czasopisma Zorza.Władysław Przanowski (ur. 21 marca 1880 w Słupcy, zm. 4 lutego 1937 w Warszawie) – polski inżynier, pedagog, twórca systemu nauczania prac ręcznych w polskich szkołach i zakładach kształcenia nauczycieli; założyciel i dyrektor Państwowego Instytutu Robót Ręcznych w Warszawie.

    Szeroką działalność stowarzyszenie prowadziło poza ówczesnymi granicami kraju. Od 1921 r. na terenie Wolnego Miasta Gdańska utrzymywało wiele ochronek podtrzymujących polskość wśród dzieci oraz prowadziło polskie gimnazjum. W Czechosłowacji było największą polską organizacją liczącą ponad 8 tys. członków, głównie robotników, górników i drobnych rolników i utrzymywało całe polskie szkolnictwo prywatne na Śląsku Cieszyńskim i na Morawach.

    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Traktat brzeski – traktat pokojowy podpisany w Brześciu 3 marca 1918, między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami: Królestwem Bułgarii i Imperium Osmańskim (Trójprzymierze) a Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republiką Radziecką (RFSRR).

    Polska Macierz Szkolna deklarowała swą apolityczność, jednak częściowo pozostawała pod wpływem Stronnictwa Narodowego i Chrześcijańskiej Demokracji. Wydawała swój własny organ prasowy pod nazwą organizacji, w szczytowym okresie liczyła ponad 30 tys. członków. Aktywnymi działaczami byli: Ignacy Balicki, Jan Głogowski, Jan Gralewski, Wiktor Jaroński, Eugeniusz Nawroczyński (przewodniczący w Kielcach), Władysław Przanowski, Marian Reiter, Władysław Sołtan, Józef Stemler.

    Eugeniusz Nawroczyński (ur. 11 sierpnia 1881 w Sitkowcach, zm. 13 kwietnia 1942 w Kielcach) – polski prawnik, nauczyciel, działacz endecki i oświatowy, współorganizator Polskiej Macierzy Szkolnej.Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.

    Organizacja istniała do 1 sierpnia 1940 r., kiedy to zarządzeniem niemieckich władz okupacyjnych zlikwidowano wszystkie polskie fundacje i stowarzyszenia działające na terenie Generalnego Gubernatorstwa.

     Zobacz też kategorię: Członkowie Polskiej Macierzy Szkolnej.

    Linki zewnętrzne[]

  • Dzieło samopomocy narodowej : Polska Macierz Szkolna, 1905-1935 zebrał Józef Stemler z przedmową Władysława Sołtana, Warszawa 1935 (kopia cyfrowa)
  • Zobacz też[]

  • Polska Macierz Szkolna na Białorusi
  • Towarzystwo Czytelni Ludowych (TCL) - organizacja oświatowa założona w 1880 w państwie pruskim (Wielkopolska, Pomorze, Warmia i Mazury, Śląsk), która kontynuowała 7-letnią działalność organizacji Towarzystwo Oświaty Ludowej.Wykład – metoda nauczania polegająca na ustnym przekazaniu wiedzy do słuchaczy, którzy przekazywaną im wiedzę otrzymują w milczeniu (w założeniu), zadając ewentualne pytania po zakończeniu wykładu (niekiedy dopuszcza się możliwość zadawania pytań w trakcie trwania wykładu). Jest to prawdopodobnie najczęstsza metoda nauczania stosowana względem osób dorosłych, w której osoba przekazująca wiedzę nie dyktuje tego, co słuchacz ma zapisać w zeszycie, a raczej prowadzi jak gdyby monolog, rozbudowaną wypowiedź na dany temat. Jeżeli istnieje ku temu potrzeba, słuchacze wykładu samodzielnie sporządzają notatki w trakcie wykładu, choćby notując kwestie niejasne aby zadać po wykładzie pytanie.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Statut − akt prawny regulujący zadania, strukturę organizacyjną i sposób działania podmiotu prawa publicznego lub prywatnego.
    Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.
    Uniwersytety ludowe – pozaszkolne, autonomiczne placówki, w większości z internatem, realizujące ideę holistycznego kształcenia i uczenia się przez całe życie; oparte na upodmiotowieniu wszystkich partnerów interakcji edukacyjnej, „żywym słowie” i samorządności wychowanków; przez dziesięciolecia związane ze środowiskami wiejskimi, dziś adresowane w wielu krajach także do szerszych kręgów odbiorców.
    Konspiracja (łac. conspiratio), podziemie, spisek – ogólnie: tajemnica lub tajna organizacja; w dziedzinie politycznej, wojskowości, przedsiębiorczości i in.: tajna działalność skierowana przeciwko istniejącej władzy, konkurencji gospodarczej, obywatelom, okupantom i in. prowadzona przez organizacje polityczne, przedsiębiorstwa, organizacje pozarządowe, organizacje zbrojne i in.
    Wiktor Jaroński (ur. 1870, zm. 1931) – sędzia, polityk endecki, poseł do Dumy z Koła Polskiego, członek Komitetu Narodowego Polskiego (1914-1917) . Współpracownik Romana Dmowskiego.
    Towarzystwo Szkoły Ludowej – organizacja, której celem był rozwój oświaty wśród ludu. Towarzystwo zostało założone w Galicji w 1891 dla uczczenia 100-lecia Konstytucji 3 Maja. Pierwszym prezesem Towarzystwa Szkoły Ludowej został Adam Asnyk. TSL działało do 1939 roku.
    Polska Macierz Szkolna na Białorusi (PMSnB) - polskie stowarzyszenie oświatowe zarejestrowane 3 grudnia 1995 na Białorusi, którego głównym celem jest "szerzenie oświaty polskojęzycznej na terenie Białorusi w duchu narodowym, chrześcijańskim i obywatelskim".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.