• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polska Armia Ludowa

    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Jan Rzepecki ps. „Białynia”, „Ożóg”, „Burmistrz”, „Górski”, „Krawczyk”, „Ślusarczyk”, „Prezes”, „Rejent”, „Sędzia”, „Wolski” (ur. 29 września 1899 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1983, tamże) – historyk wojskowości, pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego, delegat Sił Zbrojnych na Kraj w 1945.
    Polska Armia Powstania (PAP), inne nazwy: Polska Armia Powstańcza, Rząd Demokratycznej Polski, Polska Armia Podziemna (w latach 1944-1945), Polska Armia Ludowa, Polska Armia Podziemna - Grunwald, VIII Korpus Pomorski – polska wojskowa organizacja konspiracyjna działająca na Pomorzu prawdopodobnie od pocz. 1940 r. do 1947 r.

    Polska Armia Ludowa (PAL) – lewicowa konspiracyjna organizacja zbrojna z okresu II wojny światowej działająca w latach 1943–1945. Polska Armia Ludowa liczyła kilka tysięcy żołnierzy.

    Geneza i powstanie[]

    PAL została utworzona w Warszawie 7 kwietnia 1943 roku. Początkowo do nowo zorganizowanej armii, która została nazwana Polską Armią Ludową, weszła Milicja Ludowa RPPS i demokratyczna część KOP-u, która po rozbiciu nie podporządkowała się AK, oraz część oddziałów Gwardii Obrony Narodowej, grup szturmowych „ZEW”, a od października 1943 także oddziały wojskowe Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej. Organizacje współtworzące PAL weszły do niej na zasadach autonomii i z zachowaniem własnych nazw. Naturalnymi częściami składowymi PAL – jak przewidywali jej twórcy – obok oddziałów robotniczych winny być oddziały chłopskie BCh oraz pracownicy umysłowi i zawodowi wojskowi, którzy dostarczali kadr dla tej armii. Kierownictwo PAL liczyło na pomoc materialną ze strony ZSRR, co umożliwiłoby rozszerzenie walki przeciwko okupantowi, jak i skupienie większych sił demokratycznych. Komendantem organizacji był generał PAL Henryk Borucki, ps. „Czarny”. Szefem sztabu i zastępcą komendanta głównego oraz dowódcą Okręgu Warszawskiego PAL był płk./gen. PAL Julian Skokowski ps. „Zaborski”, dawny dowódca murmańczyków. Zastępcą dowódcy PAL z ramienia KC RPPS był kierownik Wydziału Wojskowego RPPS Jan Mulak ps. „Franciszek”.

    Mokotów – lewobrzeżna dzielnica Warszawy na południu miasta, leżąca po obu stronach skarpy wiślanej (Górny i Dolny Mokotów).Rada Jedności Narodowej – reprezentacja polityczna Polskiego Państwa Podziemnego powstała z 8 stycznia na 9 stycznia 1944 w wyniku przekształcenia Krajowej Reprezentacji Politycznej, działała do 1 lipca 1945.

    W ślad za organizacją armii podjęto próbę stworzenia demokratycznej reprezentacji politycznej, której zadaniem byłoby utworzenie rządu polskiego na platformie centrolewu. Późną jesienią powstał przy udziale RPPS i innych grup demokratycznych Naczelny Komitet Ludowy Zjednoczonych Stronnictw Demokratycznych i Socjalistycznych, który w swej deklaracji programowej przyjął zasadę natychmiastowego przeprowadzenia reformy rolnej bez wykupu i uspołecznienia środków produkcji. Dla podkreślenia negatywnego stosunku do rządu londyńskiego deklaracja NKL zrywała z konstytucją z 1935 roku, która stanowiła podstawę legalizmu rządu londyńskiego. Przewodnictwo NKL objął wiceprezydent Krajowej Rady Narodowej Wacław Barcikowski, sekretarzem wybrany został Stanisław Chudoba, młody przywódca RPPS. NKL spełniał funkcję zwierzchnika politycznego PAL-u. Po przystąpieniu do NKL-u kolejnych grup demokratycznych i syndykalistycznych NKL został przekształcony na Centralny Komitet Ludowy, którego postulaty społeczne i polityczne zostały sformułowane w deklaracji CKL-u z 4 marca 1944 roku. Podstawowym postulatem społecznym deklaracji CKL-u była również natychmiastowa reforma rolna bez wykupu, przeprowadzona przez chłopskie komitety gminne, uspołecznienie kluczowych gałęzi przemysłu przy pomocy komitetów fabrycznych, które w momencie usuwania okupanta nie dopuszczą do powrotu obcych i rodzimych kapitalistów. W polityce zagranicznej, stojąc na platformie współpracy ze wszystkimi państwami, deklaracja kładła specjalny nacisk na konieczność dobrosąsiedzkich stosunków z ZSRR. W sprawie granic wschodnich CKL stał na stanowisku granic narodowościowych. Na odcinku wojskowym CKL, będący zwierzchnikiem politycznym PAL, uważał że zarówno AL, PAL, AK, Armia Polska w ZSRR, jak i inne oddziały emigracyjne stanowić winny części składowe jednej Armii Polskiej, na czele której stanie naczelny dowódca, powołany przez rząd, oparty na woli narodu wyrażonej w warunkach niepodległości. Koncepcja CKL-u była niewątpliwie próbą kompromisu między Krajową Radą Narodową a Radą Jedności Narodowej.

    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.Armia Ludowa (AL) – komunistyczna konspiracyjna organizacja zbrojna Polskiej Partii Robotniczej (PPR) w okupowanej przez III Rzeszę Polsce, utworzona na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej z 1 stycznia 1944, która była formalnym zwierzchnikiem, ale faktycznie była nim Polska Partia Robotnicza. Pierwszym Naczelnym Dowódcą AL został mianowany Michał Żymierski, ps. „Rola”.

    Działania zbrojne i udział w powstaniu warszawskim[]

    PAL działała głównie w Warszawie i województwie warszawskim oraz w Lublinie i województwach lubelskim, łódzkim i kieleckim. Jej działalność koncentrowała się głównie na sabotażu kolejowym i propagandzie. Działały pojedyncze oddziały partyzanckie PAL. Wybrane akcje PAL to na przykład:

    Śródmieście – dzielnica Warszawy o granicach ustalonych w 1960 roku (przed wojną obejmowała także wschodnie rejony MSI dzisiejszej Woli i Ochoty: zachodnia część Muranowa - rejon MSI Nowolipki, zachodnia część Śródmieścia Północnego - w tym część Mirowa, część Śródmieścia Południowego - dzisiejszy fragment rejonu MSI Filtry). Obejmuje najstarszą część miasta (Stare Miasto i Nowe Miasto), a także zabudowę powstałą po II wojnie światowej w miejscu zniszczonych dzielnic.Centralizacja Stronnictw Demokratycznych, Socjalistycznych i Syndykalistycznych – porozumienie polityczne powstałe 25 lutego 1944, skupiające ugrupowania lewicowe: Robotniczą Partię Polskich Socjalistów, Polskie Stronnictwo Demokratyczne, PLAN, Związek Syndykalistów Polskich oraz Syndykalistyczną Organizację „Wolność” i Bund. Organem wykonawczym organizacji był Centralny Komitet Ludowy (CKL), a siłą zbrojną Polska Armia Ludowa.
  • 9 kwietnia 1943
    żołnierze PAL zastrzelili w Warszawie kierownika Arbeitsamtu, Hoffmana.
  • 25 czerwca 1943
    Grupa bojowa PAL zastrzeliła w Skierniewicach szefa Arbeitstamtu – Rittera.
  • 10 września 1943
    Oddział PAL zniszczył hitlerowskie kino „Tęcza” w Warszawie na Żoliborzu.
  • 30 marca 1944
    Oddział PAL zaatakował i zdobył kasę Gestapo, zwaną „Bankiem Mienia Pożydowskiego”, konfiskując 10 mln złotych, ściągniętych z ludności Warszawy jako kontrybucja.
  • 2 lipca 1944
    Oddział PAL rozbił samochód z gestapowcami pod Starą Miłosną. Zginęło 2 oficerów hitlerowskich.
  • 17 stycznia 1945
    Oddziały AL i PAL wsparte przez ochotników innych formacji, uderzyły na hitlerowskie transporty i linie kolejowe w okolicach Pruszkowa, Warszawy i Żyrardowa.
  • Latem 1944 r. przedstawiciele PAL prowadzili rozmowy na temat porozumienia podporządkowującego organizację AK. Potwierdza to meldunek generała Stanisława Pieńkosia „Skały”, który 7 sierpnia 1944 r. pisał do do „Montera”, że 30 lipca 1944 r. uzgodnił z płk. Janem Rzepeckim, szefem Oddziału VI KG AK, podporządkowanie AK oddziałów PAL w czasie planowanej akcji powstańczej. 27 lipca 1944 roku PAL podpisała porozumienie o współpracy z Korpusem Bezpieczeństwa. Jej oddziały dowodzone w powstaniu przez Juliana Skokowskiego walczyły na Woli, Starówce, Śródmieściu i Mokotowie, liczyły ogółem kilkuset żołnierzy. 15 września 1944 roku włączona do Połączonych Sił Zbrojnych AL, PAL i KB, których dowódcą został mianowany generałem Julian Skokowski. W styczniu 1945 ppłk Kazimierz Zawadzki „Zadziora” ze strony PAL podpisał porozumienie o włączeniu do PAL Polskiej Armii Powstania.

    Robotnicza Partia Polskich Socjalistów (RPPS) – polska partia polityczna lewicy socjalistycznej utworzona na II Zjeździe Polskich Socjalistów w dniu 11 kwietnia 1943.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    PAL rozwiązano 23 stycznia 1945, a większość żołnierzy i oficerów PAL wstąpiła do LWP.

    Centralnymi organami prasowymi organizacji były pisma „Polska żyje”, „Kurier”, zaś w powstaniu – „Kurier Mokotowski”.

    Przypisy

    1. Józef Urbanowicz, Mała encyklopedia wojskowa, Warszawa 1970, T.II, s.711.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Korpus Bezpieczeństwa (KB) – polska wojskowa organizacja konspiracyjna działająca od końca 1943 r. głównie na obszarze Generalnego Gubernatorstwa.
    Stare Miasto w Warszawie – najstarszy ośrodek miejski Warszawy będący zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku. Ma rynek rozmieszczony na planie prostokąta.
    Połączone Siły Zbrojne – porozumienie wojskowe między AL, PAL i KB zawarte w czasie powstania warszawskiego w dniach 14 i 15 września. Organem prasowym było pismo Wojsko Polskie. W dniu 26 września na bazie porozumienia wojskowego zawarto porozumienie polityczne noszące nazwę Powstańcze Porozumienie Demokratyczne w skład którego weszli przedstawiciele min. PPR, RPPS, ZWM, PLAN, Bundu, ZSP oraz delegaci KRN.
    Polska Ludowa Akcja Niepodległościowa, PLAN – tajna lewicowa organizacja niepodległościowa utworzona 15 października 1939 przez młodych studentów środowiska czasopisma "Orka na Ugorze", do których na przełomie listopada i grudnia 1939 przyłączyła się grupa KIMB - (Krąg Instruktorów im. Mieczysława Bema), na którego czele stał hm. Juliusz Dąbrowski ps. "Bem", oraz młodzież harcerska związana przed wojną z 23 Warszawską Drużyną Harcerzy im. Bolesława Chrobrego "Pomarańczarnia". W tej grupie do PLAN-u wszedł m.in. phm. Tadeusz Zawadzki ps. "Zośka".
    Komenda Obrońców Polski (KOP) inaczej „Korpus Obrońców Polski”, „Obrońcy Polski”, „Organizacja Obrońców Polski”, „Komitet Obywatelsko-Patriotyczny” – polska organizacja konspiracyjna działająca w latach 1939-1943.
    Wacław Barcikowski (ur. 10 października 1887 w Warszawie, zm. 2 maja 1981 tamże) – polski prawnik, adwokat i działacz polityczny. Przewodniczący Stronnictwa Demokratycznego (1949–1956). Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego (1945–1956).
    Stanisław Chudoba ps. Stefan (ur. 22 kwietnia 1913 r. w Chrzanowie, zg. 7 grudnia 1943 r. w Warszawie) – działacz socjalistyczny. Lider organizacji Polscy Socjaliści a następnie Robotniczej Partii Polskich Socjalistów w okresie okupacji niemieckiej. Rozstrzelany w wyniku ulicznej łapanki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.