• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Śmierć na etapie – obraz olejny autorstwa Jacka Malczewskiego, namalowany w roku 1891. Obecnie dzieło jest własnością Muzeum Narodowego w Poznaniu. Przedstawia grupę zesłańców na etapie.Wcielanie dzieci polskich do Armii Imperium Rosyjskiego 1831-1832 – przeprowadzone w czasie trwania i po upadku powstania listopadowego, karne wcielanie dzieci polskich do Armii Imperium Rosyjskiego.
    Główne ośrodki zesłań Polaków w Imperium Rosyjskim
    Pochód na Sybir, obraz Artura Grottgera
    Trzy pokolenia, obraz Antoniego Kozakiewicza
    Kara wielkiego knuta, rycina z XVIII wieku
    Kara batogów, rycina z XVIII wieku
    XVIII wieczna francuska mapa Chin sporządzona przez D’Anvillea gdzie zaznaczono państewko Jaxa
    Śmierć na taczce, obraz Aleksandra Sochaczewskiego
    Zsyłka na Sybir, obraz Artura Nikutowskiego
    Zesłanie studentów, obraz Jacka Malczewskiego
    Porwanie dzieci polskich przez żołnierzy rosyjskich na placu Zamkowym w Warszawie
    Śmierć na etapie, obraz Jacka Malczewskiego
    Wieczór – Zakładanie kajdan, obraz Aleksandra Sochaczewskiego
    Pochód na Sybir, obraz Artura Grottgera
    Ucieczka więźniów – Ofiary kruków, obraz Aleksandra Sochaczewskiego ukazujący nieudaną próbę ucieczki polskich zesłańców do kraju
    Wigilia na Syberii, obraz Jacka Malczewskiego

    Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim – w latach 1721–1917, w ramach represji za działalność polityczną lub będąc jeńcami wojennymi, setki tysięcy Polaków zostały zesłane przez władze rosyjskie na katorgę – ciężkie roboty w twierdzach, skazane na osiedlenie wraz z rodzinami (ros. поселение posielenie), zamieszkanie (ros. жителство żitielstwo), osadzenie (ros. водворение wodworienije), administracyjnie karnie wcielone do armii Imperium Rosyjskiego, do rot aresztanckich lub skazane na ciężkie roboty w kopalniach oraz zakładach (fabrykach).

    Pożegnanie Europy – obraz olejny autorstwa Aleksandra Sochaczewskiego, namalowany w latach 1890-1894. Dzieło znajduje się w zbiorach Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej (oddział Muzeum Niepodległości) w Warszawie.Etap (określenie żargonowe), to pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, w których w Rosji carskiej przetrzymywano zesłańców gnanych na Sybir po każdym dniu podróży pieszo lub kibitkami na tych terenach, gdzie nie sięgała sieć linii kolejowych. Były to zazwyczaj pomieszczenia ciasne (typu barakowego), pozbawione podstawowych wygód, brudne, zarobaczone i przeznaczone wyłącznie na nocleg dla zesłańców i odpoczynek dla ich eskorty. Podróżowanie etapami z centrum Rosji za Ural trwało (w zależności od pory roku) od kilku do kilkunastu miesięcy, a śmiertelność – przede wszystkim ze względu na tyfus plamisty i inne choroby zakaźne, ale również z wycieńczenia i głodu – sięgała 10% zesłańców.

    Spis treści

  • 1 Geneza
  • 2 Zesłania w latach 1764–1795
  • 2.1 Porwanie senatorów polskich z Sejmu 1767 roku
  • 2.2 Zesłania po konfederacji barskiej
  • 2.3 Zesłania po insurekcji kościuszkowskiej
  • 3 Zesłania w XIX wieku
  • 3.1 Zesłania po inwazji na Rosję w 1812
  • 3.2 Zesłania z ziem zabranych 1815–1830
  • 3.3 Zesłania po powstaniu listopadowym
  • 3.4 Zesłania w okresie międzypowstaniowym
  • 3.5 Zesłania po powstaniu styczniowym
  • 3.5.1 Powstanie zabajkalskie
  • 3.5.2 Działalność naukowa
  • 3.5.3 Zesłania w końcu XIX wieku
  • 4 Zesłańcy jako temat w sztuce
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • Czuwańcy (nazwa własna: этэль – etel, этал – etał) – autochtoniczny lud paleosyberyjski ze wschodniej Syberii (Rosja).Piotr Ściegienny (ur. 31 stycznia 1801 r. w Bilczy koło Kielc, zm. 6 listopada 1890 r. w Lublinie) – ksiądz katolicki, polski działacz niepodległościowy i przywódca chłopski.

    Polscy zesłańcy ze stanu szlacheckiego i duchownego zwolnieni byli z kary chłosty, powszechnie przez Rosjan stosowanej wobec stanów niższych jako przygotowanie do katorgi. Chłostę stosowano także w wojsku lub wobec ludzi, którzy wyrokiem utracili prawa stanu. Często Polacy wcieleni do armii rosyjskiej skazywani byli na kilka tysięcy uderzeń knutem lub batogiem, karę, która niekiedy kończyła się śmiercią skazanego. Czasami przerywano ją, gdy obecny przy egzekucji lekarz stwierdził, że zagraża ona życiu katowanego, jednak po wyleczeniu kara była kontynuowana. Istniała także kara tzw. przegnania przez „zieloną ulicę” (ros. сквозь строй), gdy skazaniec z rękoma przywiązanymi do karabinu gnany był przez dwa szpalery żołnierzy (zazwyczaj po 500 z jednej strony). Za próbę buntu lub ucieczki byli piętnowani (wyciskano im rozżarzonym stemplem szubienicę na czole). Inicjator powstania listopadowego Piotr Wysocki przeżył zadaną mu w 1836 roku karę 1000 kijów.

    Mieczysław Romanowski (ur. 12 kwietnia 1833 w Żukowie na Pokuciu, zm. 24 kwietnia 1863 k. Józefowa Biłgorajskiego) – polski poeta epoki romantyzmu.Ziemie Zabrane, prowincje zabrane (ros. Западный край, Kraj Zachodni) – wschodnie województwa Rzeczypospolitej zagarnięte w latach 1772–1795 przez Imperium Rosyjskie w wyniku rozbiorów, tereny zaboru rosyjskiego z wyłączeniem terytorium Królestwa Polskiego.

    Skazani na zesłanie przebywali uprzednio często w więzieniach rosyjskich: w Cytadeli Warszawskiej, Twierdzy w Kijowie, w Wilnie, Mińsku, Lublinie, Mohylewie i Żytomierzu. Kolejne grupy zesłańców pędzone były na Syberię etapami. Bogatsi lub ci, którym pozwolono, jechali czasami na zesłanie wozami lub kibitkami. Inni konwojowani szli pieszo. Zesłańcy odbywali postój przed obeliskiem w górach uralskich, wyznaczającym symboliczną granicę pomiędzy Europą a Azją. Pozbawieni środków pieniężnych, niedożywieni jeszcze w drodze na zesłanie padali ofiarą tyfusu, gruźlicy i ospy. W drodze etapami byli przetrzymywani w więzieniach lub innych obiektach rządowych.

    Knut (bat) – rodzaj bicza, harap. Jest to kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści. Knut, nazywany nahajką, był częstym narzędziem chłosty w carskiej Rosji.Kaukaz – region na pograniczu Europy i Azji pomiędzy Morzem Czarnym a Kaspijskim wokół gór Kaukaz. Od północy graniczy z europejską częścią Rosji, od południa, w zależności od przyjmowanego podziału, z Bliskim Wschodem albo z Azją Zachodnią (Przednią).

    Zazwyczaj polscy zesłańcy stanowili na rosyjskim tle element lepiej wykształcony i rozwinięty cywilizacyjnie, dlatego też władze carskie niejednokrotnie wykorzystywały ich jako pionierów kolonizacji podbitych przez Rosję terytoriów. Nie do przecenienia jest także wkład, jaki wnieśli w badania naukowe tych ziem.

    Motyw zesłań syberyjskich stał się inspiracją dla wielu utworów literatury polskiej. Akcje poematów Juliusza Słowackiego Anhelli i Beniowski rozgrywają się wśród polskich zesłańców syberyjskich, Adam Mickiewicz opisuje dramat zesłania w części ustępu III części Dziadów Droga do Rosji, wspomina też o tym w Panu Tadeuszu, kwestii tej poświęcił powieść My i oni Józef Ignacy Kraszewski. Wątki zesłania obecne są w poezji Kornela Ujejskiego, Teofila Lenartowicza, Mieczysława Romanowskiego.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Omsk (ros. Омск) – miasto w Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, przy ujściu rzeki Om do Irtyszu. Stolica obwodu omskiego.

    Zesłanie obecne jest w twórczości polskich malarzy: Jacka Malczewskiego, Aleksandra Sochaczewskiego, Artura Grottgera, Artura Nikutowskiego i Witolda Pruszkowskiego.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jasak (ros. ясак) – rodzaj daniny pobieranej dla Imperium Rosyjskiego w naturze (w futrach i skórach) od rdzennej ludności Syberii i Kamczatki.
    Piętnowanie polegało na odciśnięciu rozpalonych do czerwoności pieczęci na ciele niewolnika lub ofiary tortur, często stosowane jako kara mutylacyjna (okaleczająca).
    Józef Zaliwski herbu Junosza (ur. 1797 w Jurborku, zm. 1855 w Paryżu) – polski działacz niepodległościowy, pułkownik armii Królestwa Polskiego, organizator partyzantki w roku 1833.
    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.
    Ust´-Kut - miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim, port nad Leną. Około 47 600 mieszkańców (2005). Nazwa oznacza "ujście Kutu" i pochodzi od dawnej nazwy rzeki Kuta, która wpada do Leny w pobliżu miasta.
    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.
    Artur Nikutowski (Arthur Johannes Severin Nikutowski) (ur. 1830 w Kaniach Iławieckich (Salwarschienen) w Prusach Wschodnich, zm. 1888 w Düsseldorfie). Malarz pochodzenia polskiego. Tworzył obrazy o tematyce historycznej i batalistycznej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.125 sek.