• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polonia w Estonii



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Valga (niem. Walk) – miasto w południowej Estonii, przy granicy z Łotwą, 245 km na południe od stolicy kraju Tallinna. Do 1920 tworzyło razem z położonym po stronie łotewskiej miastem Valka jedno miasto – Walk. Ludność: 14,3 tys. (2000). Miasto zajmuje powierzchnię 16,5 km². Ośrodek administracyjny prowincji Valga. Miasto leży nad rzeką Pedeli.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Polacy w Estonii.

    Historia Polaków w Estonii[ | edytuj kod]

    Miasto Valga otrzymało prawa miejskie w 1584 r. z rąk króla Polski Stefana Batorego

    Czasy Rzeczypospolitej Obojga Narodów[ | edytuj kod]

    Historia Polaków na ziemi estońskiej sięga XVI wieku. Południowe tereny obecnej Estonii należały wówczas do Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Administracyjnie były częścią województw parnawskiego i dorpackiego. Parnawa i Dorpat (obecnie Tartu) były najbardziej na północ wysuniętymi miastami wojewódzkimi w historii Polski, a Laiuse było najbardziej na północ położoną siedzibą starostwa. Polscy jezuici założyli kolegium w Dorpacie, które z czasem przekształciło się w słynny uniwersytet. Wśród innych znaczących wydarzeń tego okresu na tym obszarze były zwycięskie bitwy wojny polsko-szwedzkiej, m.in. pod Karksi i Fellinem.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.

    W składzie Imperium rosyjskiego[ | edytuj kod]

    W czasach zaborów, kiedy językiem wykładowym był nie rosyjski, lecz niemiecki, Uniwersytet w Dorpacie ukończyło wielu wybitnych Polaków m.in. Tytus Chałubiński, Konstanty Skirmunt i Bolesław Limanowski. Na uczelni tej pracowało też wielu polskich naukowców. To właśnie w Dorpacie powstała pierwsza polska korporacja akademicka – „Konwent Polonia”. W Dorpacie działały też inne polskie organizacje (m.in. Koło Młodzieży Polskiej, Towarzystwo Teologów Polskich, korporacja akademicka Lutyco-Venedya).

    Asymilacja narodowa – rodzaj asymilacji kulturowej, proces psychiczny, w rezultacie którego dana jednostka lub grupa jednostek staje się członkiem obcej sobie przedtem wspólnoty narodowej.Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Tallinnie (est. Poola Vabariigi Suursaatkond Tallinnas) – polska misja dyplomatyczna w stolicy Estonii.

    Okres międzywojenny[ | edytuj kod]

    W okresie międzywojennym do Estonii przybyło wielu polskich robotników szukających zatrudnienia w rolnictwie i przemyśle, przede wszystkim w estońskich stoczniach. Polska inteligencja skupiała się w Tallinnie i Dorpacie, gdzie powstały m.in. Związek Narodowy Polaków „Jutrzenka” (1929) i Związek Narodowy Polaków w Estonii (1930). Polką była m.in. pierwsza dama Estonii, żona generała LaidoneraMaria.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Johan Laidoner (ur. 12 lutego 1884 w Viiratsi k. Viljandi, zm. 13 marca 1953 w radzieckim więzieniu w Włodzimierzu nad Klaźmą) – jeden z twórców niepodległej Estonii, wódz naczelny Armii Estońskiej.

    W czasach Związku Radzieckiego[ | edytuj kod]

    W czasach radzieckich wielu Polaków przybywało do Estonii z dawnych Kresów Wschodnich w celu poszukiwania pracy w kopalniach łupków bitumicznych oraz instytucjach i zakładach przemysłowych Tallinna, Dorpatu; grupa ta ulegała częściowej asymilacji, ale mimo tego liczba Polaków (notowana przez spisy ludności) dynamicznie wzrastała. Tak spis 1959 odnotował 2256 Polaków, w 1970 już 2651, w 1979 – 2896, w czasie ostatniego spisu ludności w ZSRR 3008 osób.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Tytus Chałubiński (ur. 29 grudnia 1820 w Radomiu, zm. 4 listopada 1889 w Zakopanem, syn Szymona i Teodozji z Wnorowskich) – polski lekarz, profesor patologii, miłośnik przyrody. Był współtwórcą Towarzystwa Tatrzańskiego i jednym z pierwszych badaczy przyrody tatrzańskiej. Na jego cześć nazwano Wrotami Chałubińskiego jedną z przełęczy w głównej grani Tatr. Popularyzator Zakopanego, w dużym stopniu przyczynił się do rozwoju tej miejscowości. Jeden z prekursorów polskiego klimatolecznictwa; jego staraniem Zakopane zyskało pod koniec XIX wieku status stacji klimatycznej jako kurort wspomagający leczenie chorób płucnych.

    Po odzyskaniu przez Estonię niepodległości[ | edytuj kod]

    Dynamika populacji Polaków w Estonii według spisów narodowych

    Sytuacja Polaków w Estonii zmieniła się po upadku ZSRR i odzyskaniu przez Estonię niepodległości. Już pierwszy w Estonii niezależnej spis narodowy odnotował gwałtowny spadek populacji Polaków: w porównaniu do spisu 1989 liczba Polaków skurczyła się z 3008 os. (w 1989) do 2193 (w 2000) czyli o 27,1%. Kurczenie się populacji Polaków trwało też w 2000–2011 kiedy populacja polska spadła do poziomu sprzed ponad pięćdziesięciu lat (o 46,1% mniej od 1989). Według estymacji bieżących liczba Polaków 1 stycznia 2012 miała być 1 972, ale spis narodowy na 31 grudnia 2011 odnotował tylko 1622 Polaków (o 17,7 % mniej od estymacji bieżących oraz o 26,0 % mniej od ostatniego spisu z 2000). Spadek populacji polskiej w Estonii został spowodowany przez szereg przyczyn, w tym emigracja z Estonii związana z problemami w otrzymaniu obywatelstwa estońskiego dla ludności napływowej (do której według ustawodawstwa Estonii należy większość tamtejszych Polaków) i związanymi z tym trudnościami integracji do społeczeństwa estońskiego. Część Polaków, którzy posiadają obywatelstwo Estonii wyjechała do innych krajów UE. Ujemny przyrost naturalny oraz asymilacja też miały wpływ na zmniejszenie się liczby Polaków w Estonii.

    Związek Polaków w Estonii (ZPwE) – stowarzyszenie Polaków w Estonii założone w 1989 w Tallinnie, kontynuator Związku Narodowego Polaków w Estonii.Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

    Rozmieszczenie[ | edytuj kod]

    Według statystyk bieżących w Estonii największym skupiskiem Polaków jest stolica Tallinn gdzie mieszka prawie połowa populacji polskiej Estonii, drugie duże skupisko Polaków to północno wschodnia prowincja Ida Viru (prawie ćwierć populacji polskiej Estonii).

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” – organizacja pozarządowa, której celem jest umacnianie więzi z Polską osób polskiego pochodzenia i Polaków zamieszkałych za granicą.
    Uniwersytet w Tartu, est. Tartu Ülikool, w przeszłości Academia Gustaviana, Uniwersytet Dorpacki, (Kaiserliche) Universität (zu) Dorpat – wyższa uczelnia w Tartu w Estonii. Odegrała bardzo dużą rolę w kształceniu Polaków z zaboru rosyjskiego, po zlikwidowaniu przez Rosję uczelni w Rzeczypospolitej. W odróżnieniu od innych uczelni na ziemiach należących w tym czasie do Rosji, Uniwersytet Dorpacki prowadził liberalną politykę i unikał dyskryminacji Polaków.
    Konstanty Skirmunt (ur. 30 sierpnia 1866 w majątku Mołodowo koło Kobrynia - zm. 24 lipca 1949 w Wałbrzychu), polski polityk i dyplomata.
    Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.
    Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Tallinnie (est. Tallinna Peetri ja Pauli Toomkirik) - jedna z dwóch świątyń rzymskokatolickich w Tallinnie, stolicy Estonii (obok kaplicy świętej Brygidy). Kościół jest katedrą Administratury Apostolskiej Estonii. Został zbudowany w latach 1841-1844 w stylu neogotyckim na miejscu refektarza klasztoru dominikanów. Msze święte są odprawiane w językach: angielskim, estońskim, litewskim, łacińskim, łotewskim, polskim i rosyjskim.
    Polacy na Litwie − społeczność ok. 235-300 tysięcy osób. Polacy są najliczniejszą mniejszością narodową na Litwie, gdzie stanowią 6,58% ludności tego kraju. Mieszkają głównie w Wilnie i w zwartym osadnictwie w rejonach wileńskim, solecznickim, święciańskim i trockim (w rejonach solecznickim i wileńskim stanowią większość mieszkańców). Zamieszkują też w rozproszeniu resztę kraju, w przeszłości na Kowieńszczyźnie stanowili większość ludności. Polaków na Litwie zrzesza Związek Polaków na Litwie.
    Virumaa Wschodnia (est. Ida-Viru maakond) – jedna z 15 prowincji w Estonii, znajdująca się w północno-wschodniej części kraju. W prowincji 70,8% ludności stanowią Rosjanie, tylko 19,9% to Estończycy, 2,7% Ukraińcy, 2,8% Białorusini, 1,4% Finowie, 2,4% należy do innych grup etnicznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.