• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polityka przemysłowa



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Cło – opłata pobierana przez państwo w związku z przemieszczaniem towarów przez granicę celną (powszechnie stosuje się cła importowe, niemniej w niektórych państwach ocleniu podlega również eksport i tranzyt).Teoria przewagi komparatywnej (teoria kosztów komparatywnych) – teoria ekonomiczna wyjaśniająca mechanizm obustronnie korzystnej międzynarodowej wymiany towarów i usług w sytuacji znacząco niższych kosztów produkcji dóbr po stronie jednego z partnerów wymiany. Zgodnie z tą teorią decydujące znaczenie dla korzyści czerpanych przez obydwu partnerów handlowych z wymiany ma względny stosunek kosztów produkcji dóbr, będących przedmiotem wymiany w krajach partnerów, a nie bezwzględny poziom nakładów jakie w poszczególnych krajach należy ponieść na wytworzenie tych dóbr. Wystarczającą przesłanką rozwoju specjalizacji i handlu międzynarodowego jest występowanie względnych różnic kosztów wytwarzania, mierzonych nakładami pracy.
    Polityka przemysłowa na przestrzeni dziesięcioleci[]

    Pod wpływem zmieniających się zewnętrznych i wewnętrznych uwarunkowań rozwoju przemysłu zmieniały się cele, a wraz z nimi formy i narzędzia polityki przemysłowej.

    W okresie powojennej rekonstrukcji polityka przemysłowa dążyła do rozwoju przemysłów podstawowych, zapewniających podaż brakujących surowców, podejmowała działania mające na celu doprowadzenia do poprawy jakości życia, starała się stworzyć system zachęt proeksportowych. Przyjmowano założenie, że w warunkach wysokiego tempa wzrostu, promocja przemysłu przez korzyści skali zapewni wzrost efektywności i postęp techniczny, tworząc wystarczające impulsy do efektywnej alokacji zasobów, kształtując struktury przemysłowe dostosowane do wymogów konkurencji.

    Alokacja zasobów w gospodarce rozumiana jest przez wykaz lub wyczerpujący opis tego, co kto robi oraz kto co dostaje. Zakres możliwości alokacyjnych jest zależny od stanu techniki i wielkości zasobów w gospodarce. Ostateczna wartość alokacji zależna jest od gustów klienta, które decydują, jak ludzie oceniają to, co otrzymują.Czynniki produkcji (nakłady) – wszystkie zasoby materialne lub usługi wykorzystywane w procesie produkcji dóbr. W klasycznym ujęciu wyróżnia się następujące czynniki produkcji: praca, kapitał, ziemia. Lista czynników produkcji czasami jest rozszerzana lub skracana w zależności od sposobu opisywania zjawisk ekonomicznych przez danego teoretyka ekonomii. Przykładowo, ekonomista angielski, A. Marshall, za czwarty czynnik uznawał organizację. Ekonomista austriacki, J. Schumpeter, za czwarty czynnik uznawał przedsiębiorczość. We współczesnych analizach ekonomicznych czasami operuje się tylko dwoma czynnikami produkcji - pracą ludzką i kapitałem. Do pojęcia kapitału zalicza się wtedy również ziemię jako jedno z aktyw trwałych.

    W latach siedemdziesiątych (wraz z postępem technicznym, obniżeniem pozycji konkurencyjnej przemysłów tradycyjnych i pojawieniem się nowych warunków funkcjonowania gospodarki światowej po pierwszym szoku naftowym i zmianą sytuacji na rynkach międzynarodowych) celem polityki przemysłowej stało się wspieranie gałęzi schyłkowych oraz ochrona wybranych sektorów przed konkurencją zewnętrzną.

    Przedsiębiorczość – cecha charakteru lub zespół cech w grupie i zachowań właściwych przede wszystkim dla przedsiębiorców.Prywatyzacja – akt przekazania prywatnemu właścicielowi państwowego mienia. Prywatyzacja może się odbywać poprzez uwłaszczenie lub sprzedaż.

    Realizowana od początku lat osiemdziesiątych polityka przemysłowa miała charakter defensywny, a podejmowane w jej ramach działania miały chronić krajowe przemysły przed skutkami recesji i konkurencją zewnętrzną. Polityka ta opierała się na silnym sektorze publicznym i szerokim zakresie uprawnień regulacyjnych każdego państwa, co w połączeniu z intensywnym subwencjonowaniem i ochroną produkcji krajowej doprowadziło do ukształtowania nieracjonalnej struktury alokacji zasobów i osłabienia przedsiębiorczości sektora prywatnego. Stąd fala prywatyzacji, która stała się cechą charakterystyczną polityki przemysłowej drugiej dekady lat osiemdziesiątych.

    Restrukturyzacja (restrukturalizacja) – są to gwałtowne zmiany w aktywach, pasywach lub organizacji przedsiębiorstwa. Celem restrukturyzacji jest stworzenie przesłanek do wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Restrukturyzacja jest równoważna z transformacją.Kontyngent – kontyngentem nazywa się obowiązkowe dostawy na rzecz państwa, np. kontyngenty wojskowe, kontyngenty żywności. W prawie podatkowym Unii Europejskiej istnieje zakaz ustanawiania kontyngentów zgodnie z art. 34 Traktatu o funkcjonowaniu UE.

    W latach dziewięćdziesiątych politykę przemysłową zaczynają charakteryzować działania ofensywne, ukierunkowane na czynnikowo-produktową restrukturyzację przemysłu, obejmujące wycofywanie się z produkcji nieefektywnej i promowanie przemysłów nowoczesnych, wywierających korzystny wpływ na całość procesów gospodarczych (procesy oszczędzające zużycie energii i surowców, chroniące środowisko naturalne), racjonalizujących produkcję przemysłową oraz poprawiających pozycję konkurencyjną przemysłu na rynkach międzynarodowych.

    Targeting – koncepcja, przejawiająca się w polityce przemysłowej, polegająca na typowaniu pewnych dziedzin lub przedsięwzięć, którym na zasadzie selektywnej i często dyskryminacyjnej dla pozostałych, przyznawane są rządowe priorytety. Priorytety stosowane polityce przemysłowej to: priorytet podmiotowy (przedsiębiorstwo), przedmiotowy (produkt, grupa produktów), regionalny, własnościowy (forma własności), technologiczny, rynkowy (rynek w sensie demograficznym i geograficznym) oraz priorytet kierunku produkcji (sprzedaż w kraju, eksport).Korzyści skali – korzyści płynące z produkcji masowej. Charakteryzują się malejącym przeciętnym kosztem produkcji (kosztem jednostkowym).

    Polityka przemysłowa dziś[]

    Współczesna polityka przemysłowa zaczyna stopniowo odchodzić od polityki targetingu do polityki ogólnego porządku rynkowego. Wynika to z nowych uwarunkowań funkcjonowania przemysłu, które stają się coraz trudniejsze z uwagi na intensywność konkurencji na rynkach międzynarodowych, towarzyszącą globalizacji rynków, sektorów i firm, liberalizacji handlu i transferu czynników produkcji oraz rozwojowi nowoczesnych technologii. Trudniejsze środowisko ekonomiczne stwarza zapotrzebowania na działania przemysłowe, wzmacniające w szczególności konkurencyjność przemysłową. Prowadzi to do spadku znaczenia polityki tradycyjnej, ukierunkowanej na ochronę lub pobudzanie wybranych gałęzi czy branż i wzrostu znaczenia polityk ogólnych, mających na celu kształtowanie konkurencyjnego środowiska i oddziaływanie na warunki, w jakich funkcjonują podmioty gospodarcze i różne sektory przemysłowe. Nowe strategie przemysłowe zakładają wzmocnienie roli rynku i mechanizmów konkurencji, odgrywających autoregulacyjną funkcję alokacyjną i osłabienie funkcji państwa jako regulatora życia gospodarczego.

    Globalizacja – ogół procesów prowadzących do coraz większej współzależności i integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, czego efektem jest tworzenie się "jednego świata", światowego społeczeństwa; zanikanie kategorii państwa narodowego; kurczenie się przestrzeni społecznej i wzrost tempa interakcji poprzez wykorzystanie technologii informacyjnych oraz wzrost znaczenia organizacji ponad- i międzynarodowych, w szczególności ponadnarodowych korporacji. Geneza tego procesu lokowana jest w epoce odkryć geograficznych, dokonywanych przez Europejczyków od XV wieku, a rozpatrywany w nauce jest on dopiero od lat 80. XX wieku, mimo, że kwestia tworzenia porządku ponadnarodowego podejmowana była już na początku wieku XIX. Globalizacja jako realne zjawisko przez część naukowców jest postrzegana sceptycznie. Jest ona również postrzegana jako zjawisko powodujące wzrost nowych, nieprzewidywalnych form ryzyka oraz wzrost nierówności społecznych w skali globu czy też w skali poszczególnych społeczeństw. Skutki tych procesów nie są do końca rozpoznane, mogą prowadzić zarówno do większej homogenizacji kultury, jak i do jej kreolizacji i zwiększenia różnorodności kulturowej.Amortyzacja – nazywana czasami konsumpcją kapitału, oznacza zmniejszenie się wartości dobra kapitałowego w pewnym okresie w wyniku użytkowania lub starzenia się. Można mówić o amortyzacji kredytu (rozłożeniu jego spłaty), ale najczęściej pojęcie to odnosi się do amortyzacji księgowej.

    Poglądy na politykę przemysłową[]

    Poglądy na politykę przemysłową ulegały zmianom. Kontrowersje budziła nie tylko zasadność realizowania polityki przemysłowej, ale także jej zakres i metody. Obecnie nie kwestionuje się samej potrzeby, natomiast podzielone są opinie co do charakteru polityki przemysłowej i jej narzędzi. O ile nie budzi wątpliwości polityka przemysłowa realizowana za pomocą środków polityki ogólnej, to w kwestii polityki sektorowej poglądy są podzielone.

    Wartość dodana – przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu produkcji lub tworzenia usługi. Źródłem wartości dodanej jest praca.Subwencja (łac. subventio – zapomoga) – nieodpłatna i bezzwrotna pomoc finansowa udzielana najczęściej przez państwo określonym podmiotom (np. jednostkom samorządu terytorialnego, prywatnym przedsiębiorstwom, organizacjom społecznym i osobom fizycznym) dla poparcia ich działalności.

    Zwolennicy tej polityki uważają, iż realizacja takich celów, jak promocja przemysłu i wzmocnienie jego konkurencyjności wymaga unowocześniania struktury przemysłowej. To zaś oznacza potrzebę ograniczania pola i dokonywania wyboru dziedzin, które należy wspierać oraz tych, z których należy się wycofywać. Popieranie wszystkich przemysłów nie ma więc uzasadnienie, gdyż wymagałoby zbyt wielu środków, które ulegałyby rozproszeniu. Potrzebę realizowania sektorowej polityki przemysłowej widzi się także wobec doświadczeń i ciężarów transformacji systemowej w gospodarkach dawnego socjalizmu.

    Recesja – zjawisko makroekonomiczne polegające na znacznym zahamowaniu tempa wzrostu gospodarczego, skutkujące nawet spadkiem produktu krajowego brutto. W znaczeniu technicznym recesja definiowana jest jako spadek PKB przez co najmniej dwa kolejne kwartały.Konkurencja – proces, w którym podmioty rynkowe współzawodniczą ze sobą w zawieraniu transakcji rynkowych poprzez przedstawianie korzystniejszej od innych podmiotów oferty rynkowej (np. zaoferuje niższe oprocentowanie i raty kredytów) celem realizacji swoich interesów.

    Przeciwnicy sugerują, iż same mechanizmy rynkowe oraz polityka makroekonomiczna są wystarczające dla kształtowania przemian strukturalnych i adaptacyjnych przemysłu. Uważają, iż takie sztuczne pobudzanie przemysłu może obniżać sprawność całej gospodarki. Stąd też postulat traktowania wszystkich przemysłów i podmiotów gospodarczych tak samo, według zasady equal footing. Co więcej, prowadzenie aktywnej polityki przemysłowej jest związane z podejmowaniem decyzji strukturalnych i dokonywaniem wyborów, które często są wynikiem arbitralnych decyzji, a sam proces podejmowania decyzji nie zawsze ma wystarczające podstawy informacyjne. Dlatego zasadność dokonywania wyborów przez państwo jest szeroko kwestionowana.

    Mimo występowania licznych rozbieżności w poglądach, większość krajów realizuje, w mniejszym lub większym zakresie, politykę przemysłową w jej wymiarze sektorowym. Z uwagi na potencjalne zagrożenia następuje przesunięcie w filozofii i praktyce tej polityki od interwencji sektorowych w kierunku działań ogólnych, umożliwiających poprawę efektywności i wspierających konkurencyjność gospodarki.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.