• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polityka jednych Chin



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Demokratyczna Partia Postępowa lub Demokratyczna Partia Postępu (chiń. upr.: 民主进步党; chiń. trad.: 民主進步黨; pinyin: Mínzhǔ Jìnbù Dǎng, ang. Democratic Progressive Party, DPP) – tajwańska partia polityczna założona w 1986 przez opozycyjnych działaczy podziemia demokratycznego. Opowiada się w polityce zagranicznej za niepodległością Tajwanu i liberalizmem w polityce gospodarczej. Przewodniczy koalicji wyborczej Zielonych. W latach 2000-2008 partia rządząca.Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan wojenny może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.
    Chińska Republika Ludowa (kolor jasnożółty) i Republika Chińska (zielony)

    Polityka jednych Chin – zasada obowiązująca w chińskiej polityce, zakładająca istnienie tylko jednego państwa chińskiego, składającego się z Chin kontynentalnych, Hongkongu, Makau i Tajwanu.

    Stosowana przez Chińską Republikę Ludową (ChRL) i Republikę Chińską (RCh) od początku ich powstania, była i jest odmiennie interpretowana przez obie strony. Podczas gdy ChRL uważa się za jedynego przedstawiciela narodu i państwa chińskiego, RCh twierdzi, że to ona reprezentuje „jedne Chiny”. Polityka ta, przy zachowaniu odrębnej interpretacji, została oficjalnie potwierdzona przez obie strony tzw. konsensusem z 1992 roku.

    Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych (skrót. OZPL; chiń. upr.: 全国人民代表大会; chiń. trad.: 全國人民代表大會; pinyin: Quánguó Rénmín Dàibiǎo Dàhuì; w skrócie 人大, Réndà) – parlament Chińskiej Republiki Ludowej.Chińska wojna domowa (1927-1950) – wojna domowa między chińskimi komunistami i narodowcami z Kuomintangu, która trwała od kwietnia 1927 do maja 1950 roku.

    W stosunkach międzynarodowych polityka jednych Chin wyklucza jednoczesne uznawanie dwóch państw chińskich. W praktyce, po przeniesieniu uznania z jednego państwa na drugie, to pierwsze zrywa stosunki dyplomatyczne z państwem uznającym.

    Historia[ | edytuj kod]

    1949–2000[ | edytuj kod]

    W 1911 zniesiono cesarstwo w Chinach i proklamowano powstanie Republiki Chińskiej. W październiku 1949, po wielu latach wojny domowej, władzę w Chinach zdobyli ostatecznie komuniści z Mao Zedongiem na czele, ogłaszając powstanie ChRL. Rządząca wcześniej i walcząca z komunistami Partia Narodowa (Kuomintang) na czele z Czang Kaj-szekiem nie uznała komunistycznych władz i, zmuszona opuścić kontynent, uciekła na Tajwan, gdzie nadal uznawała się za przedstawiciela Republiki Chińskiej. Oba państwa nie uznawały wzajemnie swych praw i dążyły do zjednoczenia dwóch terytoriów, początkowo przy użyciu siły.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Oceania − nazwa zbiorowa wysp Oceanu Spokojnego, które wraz z Australią tworzą odrębną część świata nazywaną Australią i Oceanią.
    Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 2758 z 1971

    Powstała w ten sposób sytuacja wymusiła na uczestnikach polityki międzynarodowej zajęcie określonego stanowiska. Do 1949 społeczność międzynarodowa za legalnych przedstawicieli Chin uznawała rząd Republiki Chińskiej, złożony z członków Kuomintangu. Rząd ten w 1945 został również przedstawicielem Chin w ONZ, którym pozostał także po 1949 dzięki poparciu udzielanemu mu przez Stany Zjednoczone. Po proklamowaniu powstania ChRL, nowe władze jako pierwsze uznały państwa bloku komunistycznego. W latach późniejszych, wraz ze wzrostem znaczenia politycznego i gospodarczego ChRL, państwo to zyskiwało coraz szersze uznanie na scenie międzynarodowej. Republika Chińska, uważająca się za jedynego reprezentanta Chin, w odpowiedzi na uznawanie ChRL przez kolejne państwa i organizacje międzynarodowe, zrywała od razu swoje stosunki dyplomatyczne z nimi, popadając przez to w coraz większą izolację polityczną. Również ChRL, nawiązując stosunki dyplomatyczne z nowymi państwami, żądała od nich wycofywania ich uznania dla Republiki Chińskiej.

    Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Tajwan, hist. Formoza (chiń. upr.: 台湾; chiń. trad.: 臺灣 lub 台灣; pinyin: Táiwān; pe̍h-ōe-jī: Tâi-oân) – wyspa na Oceanie Spokojnym, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest wyspą w większości wyżynną, obrzeża Tajwanu są nizinne.

    Przełomowym momentem w stosunkach obu państw chińskich ze społecznością międzynarodową były lata 70. XX w. W 1971 ChRL zajęła miejsce zajmowane dotąd przez RCh w ONZ. 25 października 1971 Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję nr 2758 o „nadaniu legalnych praw Chińskiej Republiki Ludowej w ONZ”, w której uznawało „przedstawicieli ChRL za jedynych legalnych przedstawicieli Chin w ONZ” i jednocześnie usuwało „przedstawicieli Czang Kaj-szeka z miejsca, które bezprawnie zajmują w ONZ i wszystkich organizacji z nią powiązanych”. W 1972 stosunki z ChRL nawiązała Japonia, pozostająca wcześniej w bliskich stosunkach z RCh.

    Ameryka Środkowa (ang. Middle America) – centralny region geograficzny Ameryki. Jest definiowany jako południowa część Ameryki Północnej, w której skład wchodzą dwie części: kontynentalna (Ameryka Centralna) i wyspiarska (Karaiby). Obszar liczy około 850 000 km² powierzchni i jest zamieszkany przez ponad 90 mln ludzi.W 1972 roku prezydent USA Richard Nixon odwiedził Chiny, co było ważnym krokiem w normalizacji stosunków USA z tym krajem. W tamtym czasie Chiny były uważane za jednego z największych wrogów USA, a przed Nixonem żaden prezydent USA nie odwiedził komunistycznych Chin. Wizyta stała się metaforą na nieoczekiwane postępowanie polityka.
    Hol w Hotelu Jinjiang w Szanghaju, miejsce podpisania komunikatu szanghajskiego w 1972

    W latach 70. XX w. doszło również do zbliżenia ChRL ze Stanami Zjednoczonymi, dotychczas bliskimi sojusznikami Tajwanu. W 1972 w czasie wizyty prezydenta Richarda Nixona w ChRL wydany został „Wspólny komunikat chińsko-amerykański” – tzw. komunikat szanghajski, w którym władze ChRL uznały się za jedyne legalne władze chińskie i stwierdziły, że wyzwolenie Tajwanu jest ich wewnętrzną sprawą. USA natomiast „przyjęły do wiadomości”, że Chińczycy po obu stronach Cieśniny Tajwańskiej uznają, że istnieją tylko jedne Chiny, a ich częścią jest Tajwan. Potwierdziły także niepodważanie zasady jednych Chin oraz zainteresowanie pokojowym rozwiązaniem kwestii Tajwanu przez same Chiny. W grudniu 1978 USA i ChRL wydały drugi wspólny komunikat, który wchodził w życie z dniem 1 stycznia 1979. Oba państwa nawiązywały w nim stosunki dyplomatyczne, a USA zobowiązywały się uznawać rząd ChRL za jedyny legalny rząd Chin. Jednocześnie dokument stwierdzał, że obywatele USA będą nadal utrzymywać kulturalne, handlowe i inne nieoficjalne stosunki z obywatelami Tajwanu.

    Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanæ) – miasto-państwo europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.Przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej (chin. upr. 中华人民共和国主席, chin. trad. 中華人民共和國主席, pinyin Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Zhǔxí) – oficjalna głowa państwa w Chińskiej Republice Ludowej. Faktycznie konstytucja przewiduje dla tego urzędu jedynie funkcje ceremonialno-reprezentacyjne, a faktyczna władza nad państwem znajduje się w rękach sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Chin i przewodniczącego Centralnej Komisji Wojskowej. Od czasów Jiang Zemina te trzy stanowiska znajdują się w jednych rękach, co w ostatnich latach przyczyniło się do podniesienia rangi funkcji przewodniczącego ChRL i jednocześnie faktycznego wykroczenia jego kompetencji poza konstytucyjnie przewidziane ramy. Zastępcą przewodniczącego ChRL jest wiceprzewodniczący ChRL.

    Przeobrażenia na scenie politycznej w Chińskiej Republiki Ludowej i Republice Chińskiej w drugiej połowie lat 70. i w latach 80. XX w. pozwoliły na stopniowe łagodzenie napięć w ich wzajemnych relacjach, co wywarło również pewien wpływ na zasadę „jednych Chin”. W 1975 na Tajwanie zmarł prezydent Czang Kaj-szek, a rok później Mao Zedong w ChRL. Odejście wieloletnich przywódców pozwoliło na przewartościowanie polityki zagranicznej, przy jednoczesnym utrzymaniu przez dwa państwa polityki „jednych Chin”. W 1979 ChRL zaoferowała „Chińczykom na Tajwanie” „pokojowe zjednoczenie” oraz nawiązanie tzw. trzech połączeń, a w kolejnych latach wyszła z planem zjednoczenia na zasadzie „jeden kraj, dwa systemy”. W drugiej połowie lat 80. XX w. na Tajwanie wprowadzony został system demokratyczny. W 1986 powstała proniepodległościowa opozycyjna Demokratyczna Partia Postępowa (DPP), a rok później zniesiono obowiązujący od 1949 stan wojenny.

    Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.Komunistyczna Partia Chin (chiń. upr. 中国共产党, chiń. trad. 中國共産黨, pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng) – rządząca partia narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, założona w roku 1921. Do 1927 współpracowała z Kuomintangiem, następnie toczyła z nim wojnę domową do roku 1949 z przerwą w latach 1937–1945, kiedy to obie partie zawarły taktyczny sojusz przeciwko japońskim najeźdźcom.

    Na początku lat 90. XX w. obie strony powołały dwie nieoficjalne instytucje pozarządowe do prowadzenia wzajemnych rozmów, ARATS w ChRL oraz SEF na Tajwanie. Ich szefowie spotkali się w listopadzie 1992 na terenie brytyjskiego wówczas Hongkongu, czego efektem było zawarcie tzw. konsensusu z 1992. Na jego podstawie obie strony Cieśniny Tajwańskiej uznały istnienie tylko „jednych Chin” złożonych z Chin kontynentalnych oraz Tajwanu, lecz pozostały przy odmiennych interpretacjach tej zasady.

    Zgromadzenie Ogólne (ZO) – jeden z sześciu organów głównych ONZ, powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych. Ma swoją siedzibę w Nowym Jorku w USA.Misja dyplomatyczna – przedstawicielstwo dyplomatyczne określonego państwa w innym państwie lub przy organizacji międzynarodowej.

    XXI wiek[ | edytuj kod]

    Stosunki Tajwanu z ChRL ochłodziły się w czasie prezydentury Chen Shui-biana (2000–2008) z opozycyjnej Demokratycznej Partii Postępowej, która po raz pierwszy od 50 lat odsunęła od władzy Kuomintang. DPP kontestowała politykę „jednych Chin” i krytykowała konsensus z 1992, optując za niepodległością wyspy, czyli w istocie polityką „dwóch Chin”. Nowe otwarcie w relacjach dwustronnych rozpoczęło się w 2008 wraz z objęciem rządów przez prezydenta Ma Ying-jeou, lidera Kuomintangu. W tym samym roku wznowiono dwustronne rozmowy ARATS–SEF oraz po raz pierwszy uruchomiono „trzy połączenia” między terytoriami: lotnicze, morskie i pocztowe. Administracja prezydenta Ma powróciła do zasady „jednych Chin” oraz opowiedziała się za „polityką trzech nie” – nie dla zjednoczenia, niepodległości i użycia siły.

    Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.Makau lub Makao (chin. trad. 澳門, chin. upr. 澳门, kant. jyutping Ou3 mun4 wym. [ʔōu mǔːn], mand. pinyin Àomén wym. [ɑ̂ʊ̯mə̌n]), oficjalnie Specjalny Region Administracyjny Makau (chiń. upr. 澳门特别行政区; chiń. trad. 澳門特別行政區; pinyin: Àomén Tèbié Xíngzhèngqū; jyutping: Ou3 mun4 Dak6 bit6 Hang4 zing3 keoi1; port.: Região Administrativa Especial de Macau) – jeden z dwóch specjalnych regionów administracyjnych Chińskiej Republiki Ludowej (drugim regionem jest Hongkong), znajdujący się na wschodnim wybrzeżu Chin. Makau leży po zachodniej stronie estuarium Rzeki Perłowej, graniczy od północy z prowincją Guangdong, natomiast od południa i wschodu otoczone jest wodami Morza Południowochińskiego. Gospodarka opiera się głównie na turystyce i hazardzie, jednak prężnie rozwijają się także niektóre gałęzie przemysłu, m.in. przemysł odzieżowy, elektroniczny, zabawkarski. Makau zalicza się do najbogatszych regionów na świecie.

    Chińska Republika Ludowa, stojąca od lat 80. XX w. na stanowisku zasady „jednych Chin” i „pokojowego zjednoczenia”, w marcu 2005 raz jeszcze potwierdziła tę politykę w tzw. ustawie antysecesyjnej przyjętej przez Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych. Ustawa definiowała charakter stosunków z Tajwanem, a głównym powodem jej uchwalenia było sprzeciwienie się i powstrzymanie ewentualnego ogłoszenia niepodległości Tajwanu. Dokument stanowił, że „istnieją na świecie tylko jedne Chiny”, do których należą zarówno Chiny kontynentalne, jak i Tajwan. Suwerenność i integralność Chin jest niepodzielna, a ich „ochrona jest powszechnym obowiązkiem wszystkich chińskich obywateli, w tym rodaków z Tajwanu”. Ustawa stwierdzała, że Tajwan jest częścią Chin, a państwo nie pozwoli „separatystycznym siłom dążącym do tajwańskiej niepodległości na secesję od Chin pod żadną nazwą i żadnym środkami”. Chociaż ustawa potwierdzała zasadę „jednych Chin”, nie utożsamiała ich w sposób wyraźny z ChRL, używając zamiast tej nazwy określenia „państwo”. W związku z tym, w jej tekście nie znalazł się zapis o władzach ChRL jako jedynych przedstawicielach Chin. Zasada „jednych Chin” została również potwierdzona przez przewodniczącego ChRL Hu Jintao w grudniu 2008.

    Chen Shui-bian (chin. upr. 陈水扁, chin. trad. 陳水扁, pinyin Chén Shuǐbiǎn; ur. 12 października 1950) – tajwański polityk, dziesiąty prezydent Republiki Chińskiej.Hongkong (oficj. Specjalny Region Administracyjny Hongkong; ang. Hong Kong, Hong Kong Special Administrative Region of the People’s Republic of China, chiń. 香港, kantoński jyutping: hoeng1 gong2, mandaryński pinyin: Xiānggǎng) – specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej (drugim regionem jest Makau), znajdujący się na wschodnim wybrzeżu Chin, nad Morzem Południowochińskim.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Stosunki dyplomatyczne to najwyższa forma oficjalnych stosunków międzypaństwowych. Stanowią realizację prawa legacji każdego państwa i służą wykonywaniu jego polityki zagranicznej. Mają charakter dwustronny, wzajemny i dobrowolny - ich nawiązanie może nastąpić wyłącznie w drodze porozumienia obu zainteresowanych państw-stron. Zazwyczaj liczba nawiązanych stosunków dyplomatycznych jest odzwierciedleniem potencjału państwa w tej dziedzinie, jak i jego możliwości ekonomicznych w zakresie ich utrzymywania.
    Uznanie międzynarodowe – akt prawny, w którym podmiot prawa międzynarodowego stwierdza wystąpienie pewnych faktów przyznając im jednocześnie określone skutki prawne. W węższym ujęciu uznanie dotyczyć może państwa, rządu, powstańców, strony wojującej oraz narodu. W rozumieniu szerszym uznanie dotyczyć może wielu innych sytuacji prawnych, np. tytułów, kompetencji, czy roszczeń. Istotnym aktem prawnym z punktu widzenia uznania państw stała się konwencja z Montevideo.
    Doktryna Hallsteina – doktryna, według której RFN miało prawo do reprezentowania obu państw niemieckich za granicą, nigdy nieuznana przez NRD. Elementem tej doktryny było też nieutrzymywanie stosunków dyplomatycznych z państwami utrzymującymi stosunki dyplomatyczne z NRD, z wyjątkiem ZSRR. RFN zrezygnowało z niej po podpisaniu umów z krajami bloku wschodniego w 1970 i 1971 za Willy’ego Brandta. Swoją nazwę wzięła od nazwiska niemieckiego polityka, Waltera Hallsteina. W NRD podobną doktryną była doktryna Ulbrichta.
    Czang Kaj-szek (ur. 31 października 1887 w Xikou, zm. 5 kwietnia 1975 w Tajpej) – chiński polityk i wojskowy, wieloletni przywódca Kuomintangu po śmierci Sun Jat-sena w 1925 roku. Od 1928 roku jako generalissimus faktyczny przywódca Republiki Chińskiej, w latach 1928-1931 i 1943-1948 także przewodniczący Rządu Narodowego. Od 1948 do 1949 roku i od 1950 aż do śmierci prezydent kraju. Po przegranej z komunistami wojnie domowej w 1949 roku ewakuował się wraz ze zwolennikami na Tajwan.
    Hu Jintao (wym. [xǔ t͡ɕìntʰɑ́ʊ̯]; chiń. upr. 胡锦涛; chiń. trad. 胡錦濤; pinyin: Hú Jǐntāo; ur. 21 grudnia 1942 w Taizhou) – chiński polityk, sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin w latach 2002–2012, przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej od 15 marca 2003 do 14 marca 2013.
    Jeden kraj, dwa systemy (chin. trad. 一國兩制, chin. upr. 一国两制, pinyin yì guó liǎng zhì) – doktryna Chińskiej Republiki Ludowej, sformułowana w latach 80. XX wieku przez Deng Xiaopinga. Jej założeniem jest dopuszczenie do istnienia w Chinach obszarów z ustrojem kapitalistycznym, w celu zjednoczenia kraju. Zgodnie z doktryną, po ewentualnym zjednoczeniu, Tajwan zachowałby swój system polityczny, prawny, militarny, ekonomiczny i finansowy, włączając w to umowy kulturalne i handlowe z państwami trzecimi, a także miałby zagwarantowane "pewne prawa" w dziedzinie stosunków międzynarodowych. Deng Xiaoping jednak odrzucił możliwość uzyskania takiego statusu przez terytoria, które są już częścią ChRL - dotyczyło to zwłaszcza Tybetu.
    Ma Ying-jeou (chiń. upr.: 马英九; chiń. trad.: 馬英九; pinyin: Mǎ Yīngjiǔ; pe̍h-ōe-jī: Má Eng-kiú; ur. 13 lipca 1950 w Hongkongu) – polityk Republiki Chińskiej, minister sprawiedliwości w latach 1993-1996, burmistrz Tajpej w latach 1998-2006, przewodniczący Kuomintangu od 2005 do 2007 i ponownie od 2009, prezydent państwa od 20 maja 2008.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.