• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polityczny Komitet Porozumiewawczy

    Przeczytaj także...
    Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj, podporządkowany Rządowi RP na uchodźstwie, a od 1944 wicepremier w tym rządzie. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury.Józef Grudziński, pseud. Kwiatkowski, Józef, Zygmunt, Deczyński, Walenty, przybrane nazwisko Brudziński (ur. 17 marca 1903 w Zakręciu k. Krasnegostawu, zm. 9 września 1944 w Warszawie) – działacz ruchu ludowego, społecznik, publicysta, poeta.
    Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.

    Polityczny Komitet Porozumiewawczy (PKP) – powstały w wyniku porozumienia przedstawicieli PPS-WRN, SL, SN i SP 26 lutego 1940 przy komendzie Obszaru Nr 1 ZWZ zalążek wspólnej platformy politycznej Polskiego Państwa Podziemnego. Powstał z przekształcenia Głównej Rady Politycznej bez udziału Stronnictwa Demokratycznego.

    Stefan Korboński pseud. Nowak, Zieliński, Stefan Zieliński (ur. 2 marca 1901 w Praszce, zm. 23 kwietnia 1989 w Waszyngtonie) – polski polityk ruchu ludowego, prawnik, publicysta, działacz Polskiego Państwa Podziemnego, Delegat Rządu na Kraj od 27 marca do 28 czerwca 1945, poseł na Sejm Ustawodawczy z listy PSL.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    Głównym powodem zawiązania go była chęć zorganizowania przez partie polityczne, działające w konspiracji, ośrodka porozumiewawczo-konsultacyjnego, który pozwalałby na podjęcie wspólnych działań i decyzji, a także dałby tym partiom wpływ na nowo powstałą organizację wojskową ZWZ.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Adam Feliks Próchnik (ur. 21 sierpnia 1892 we Lwowie, zm. 22 maja 1942 w Warszawie) – działacz socjalistyczny i oświatowy, historyk, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, poseł na Sejm II kadencji. Syn Felicji Nossig i Ignacego Daszyńskiego.

    W skład PKP w lutym 1940 weszli: Kazimierz Pużak „Bazyli” (PPS-WRN kryptonim „Koło”), Józef Grudziński „Walenty” (SL kryptonim „Trójkąt”), Aleksander Dębski „Stachurski” (SN kryptonim „Kwadrat”), płk Stefan Rowecki „Inżynier” i gen. Michał Karaszewicz-Tokarzewski „Doktor” z ZWZ. Sekretarzem PKP został mjr Tadeusz Kruk-Strzelecki „Dyrektor”.

    Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie – rząd Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939-1990 będący legalną kontynuacją władz II RP, zmuszonych opuścić Polskę po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 i okupacji całego terytorium Polski przez agresorów. Siedzibą rządu był Paryż, później Angers (na zasadzie eksterytorialności), a od końca czerwca 1940 (kapitulacji Francji) – Londyn. Władze RP na uchodźstwie zakończyły działanie po wyborze i zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta Polski i przekazaniu mu insygniów prezydenckich przez prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego.Stefan Paweł Rowecki, ps. „Grot”, „Rakoń”, „Grabica”, „Inżynier”, „Jan”, „Kalina”, „Tur” (ur. 25 grudnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zamordowany w okresie pomiędzy 2 a 7 sierpnia 1944 w Sachsenhausen) – generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Armii Krajowej (dowódca Sił Zbrojnych w Kraju) (od 14 lutego 1942 do 30 czerwca 1943), teoretyk wojskowości.

    Podobne komitety stronnictw politycznych powstały także w Krakowie, Poznaniu, Wilnie i Lwowie. Odegrały one istotną rolę w tworzeniu konspiracji w tych regionach, w inspirowaniu biernego oporu i innych form walki cywilnej. Od kwietnia 1940 PKP został uznany przez władze RP na uchodźstwie za polityczną reprezentację kraju.

    Stronnictwo Narodowe – polska partia polityczna, utworzona w październiku 1928 w wyniku przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego, której zadaniem było prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego (Narodowa Demokracja).Michał Tadeusz Karaszewicz-Tokarzewski herbu Trąby, pseudonimy Doktor, Stawski, Stolarski, Torwid (ur. 5 stycznia 1893 we Lwowie, zm. 22 maja 1964 w Casablance) – generał broni Wojska Polskiego, wolnomularz, teozof, duchowny Kościoła liberalnokatolickiego.

    PKP początkowo działał przy Związku Walki Zbrojnej, a od 3 lipca do 13 września 1940 zdołał wzmocnić swoją pozycję jako Zbiorowa Delegatura Rządu RP na Kraj. W skład Zbiorowej Delegatury pod przewodnictwem tymczasowego delegata rządu, płk. Jana Skorobohatego-Jakubowskiego „Vogla” wchodzili: gen. Stefan Rowecki, Kazimierz Pużak (PPS), Stefan Korboński „Nowak” (SL), Aleksander Dębski, Tadeusz Kruk-Strzelecki oraz Franciszek Kwieciński „Karwat” (SP). Po samorozwiązaniu Zbiorowej Delegatury reaktywowano ponownie PKP. W marcu 1941 r. nastąpiła zmiana reprezentanta SL w PKP – Korbońskiego zastąpił Józef Grudziński „Deczyński”. W maju 1941 aresztowany został Aleksander Dębski, zastąpił go Mieczysław Trajdos.

    Pamięć i Sprawiedliwość – półrocznik naukowy przygotowywany przez Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, przeznaczony dla środowiska historycznego, prezentujący wyniki prac badawczych nad historią najnowszą.Kazimierz Pużak, pseudonim Bazyli (ur. 26 sierpnia 1883 w Tarnopolu, zm. 30 kwietnia 1950 w Rawiczu) – polski działacz socjalistyczny ukraińskiego pochodzenia, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji w II RP. W okresie II wojny światowej organizator i sekretarz generalny PPS-WRN, komendant główny Gwardii Ludowej WRN. Przewodniczący podziemnego parlamentu Rady Jedności Narodowej. Aresztowany w 1945 przez NKWD i sądzony w procesie szesnastu. Aresztowany ponownie przez UB w 1947 i skazany w procesie na 10 lat. Zmarł w więzieniu w Rawiczu.

    10 września 1941 PKP opuścił przedstawiciel PPS Kazimierz Pużak. Sprzeciw dotyczył roli Komitetu w strukturach państwa podziemnego. PPS nie zgadzała się sprowadzenie Komitetu do roli organu doradczego i opiniodawczego przy Delegacie Rządu RP na kraj, mianowanie na stanowiska Delegata Rządu osoby związanego ze stronnictwami prawicy, oraz rozbudowa aparatu biurokratycznego Delegatury, obsadzanego osobami ze starej kasty urzędniczej. Zdaniem PPS Komitet powinien sprawować kontrolę nad delegatem który, powinien pełnić funkcję łącznika pomiędzy krajową reprezentacja polityczną a rządem;

    Franciszek Kwieciński pseud. Karwat, Frankowski (ur. 13 września 1884 w Głuszynie koło Nieszawy, zm. 28 maja 1942 w Magdalence koło Raszyna) – polski działacz polityczny i publicysta, jeden z liderów konspiracyjnego Stronnictwa Pracy (SP).Aleksander Dębski (ur. 13 czerwca 1890 w Radomiu, zm. 31 stycznia 1942 w Poznaniu) – prawnik, polski polityk związany z obozem Narodowej Demokracji, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, poseł na Sejm II kadencji, adwokat.

    W miejsce przedstawiciela PPS natychmiast – z inicjatywy SL – wprowadzono 28 października 1941 przedstawicieli organizacji „Polscy Socjaliści”. Reprezentantem organizacji został Adam Próchnik „Artur”. Po jego śmierci 10 maja 1942, od czerwca 1942 PS reprezentował Wincenty Markowski „Lwowski”.

    Krajowa Reprezentacja Polityczna (KRP) – organ reprezentujący główne siły polityczne Polski Podziemnej (tzw. Wielka Czwórka) w trakcie II wojny światowej.Główna Rada Polityczna przy Służbie Zwycięstwu Polski (GRP), Rada Główna Obrony Narodowej – porozumienie polskich partii politycznych, pozostających przed II wojną światową w opozycji do obozu sanacji, będące reprezentacją polityczną kraju przy konspiracyjnej organizacji zbrojnej Służba Zwycięstwu Polski.

    Po aresztowaniu 19 stycznia 1942 reprezentanta SP Franciszka Kwiecińskiego, w marcu 1942 zastąpił go Zygmunt Felczak „Jasiński”, którego w październiku 1942 zastąpił Józef Kwasiborski „Dębicki”. 20 maja 1941 aresztowany został Stefan Trajdos z SN, w jego miejsce wszedł Stefan Sacha.

    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) – instytucja naukowa o uprawnieniach śledczych.

    Po wejściu części organizacji Polscy Socjaliści do PPS Markowski złożył rezygnację, a na jego miejsce w PKP w marcu 1943 powrócił Kazimierz Pużak.

    W 1943 PKP został przekształcony w Krajową Reprezentację Polityczną.

    Przypisy

    1. Michał Karaszewicz-Tokarzewski, U podstaw tworzenia Armii Krajowej, w: Zeszyty Historyczne, zeszyt, 6, Paryż 1964, s. 33.

    Bibliografia[]

  • Stanisław Dzięciołowski, Parlament Polski Podziemnej 1939-1945, Warszawa 2004, ISBN 83-7059-665-7.
  • Waldemar Grabowski, Rada Jedności Narodowej – parlament Polskiego Państwa Podziemnego, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2(2)/2002, Warszawa 2002, wyd. Instytut Pamięci Narodowej, wersja elektroniczna
  • Stronnictwo Pracy (SP) – polska chadecka partia polityczna działająca w II RP, na emigracji (od 1939 do 1990) oraz w pierwszych latach Polski Ludowej (1945–1950).Zygmunt Felczak, ps. Bożydar, Bydgoski, Jasiński, Zygmunt (ur. 1903, zm. 1946) – publicysta, powstaniec warszawski, poseł Krajowej Rady Narodowej, wicewojewoda pomorski, działacz Narodowej Partii Robotniczej i Stronnictwa Pracy, założyciel „Ilustrowanego Kuriera Polskiego”.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Polska Partia Socjalistyczna – Wolność, Równość, Niepodległość (PPS-WRN) – konspiracyjna forma działania PPS od października 1939 do maja 1944 pod nazwą Ruch Mas Pracujących Miast i Wsi lub Ruch Mas Pracujących PolskiWolność Równość Niepodległość, od maja 1944 ponownie pod nazwą Polska Partia Socjalistyczna.
    Stefan Sacha (ur. 26 sierpnia 1888 w Wojniczu, zm. 29 maja 1943 w Warszawie) – polityk, dziennikarz, poseł na Sejm RP, prezes Zarządu Głównego konspiracyjnego Stronnictwa Narodowego.
    Józef Kwasiborski ps. Niemira, Rafał, Podmiejski (ur. 24 października 1898 w Mińsku, zm. 17 października 1980 w Pruszkowie) – polski dziennikarz i działacz chrześcijańsko-demokratyczny, samorządowiec II RP, poseł do Krajowej Rady Narodowej (1945–1946), członek redakcji "Tygodnika Warszawskiego".
    Stronnictwo Ludowe (SL) – polska chłopska partia polityczna, utworzona 28 lutego 1931 r. z połączenia PSL "Piast", PSL "Wyzwolenie" i Stronnictwa Chłopskiego. W 1939 liczyło około 130 tysięcy członków.
    Stronnictwo Demokratyczne (SD) – polska centrowa partia polityczna, założona 15 kwietnia 1939. W okresie II wojny światowej działała w ramach Polski Walczącej. W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej partia sojusznicza wobec PZPR i posiadająca w każdej kadencji kilkudziesięciu przedstawicieli w Sejmie. W okresie III RP niewielkie ugrupowanie startujące z list różnych komitetów wyborczych, posiadające w różnych kadencjach pojedynczych przedstawicieli w Sejmie.
    Tadeusz Kruk-Strzelecki ps. „Dyrektor”, „Szczepan” (ur. 20 października 1895 w Kamieńsku, zm. 1 września 1951 w Londynie) – major rezerwy piechoty Wojska Polskiego, działacz obozu sanacji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.