• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Poliptyk ze św. Łukaszem

    Przeczytaj także...
    Justyna z Padwy (zm. 7 października 304) – dziewica, męczennica chrześcijańska i święta Kościoła katolickiego, patronka Padwy.Św. Łukasz malujący Madonnę – obraz olejny niderlandzkiego malarza Martena Heemskerka. Dzieło powstało w 1532 r. i zostało podarowane gildii św. Łukasza w Haarlemie. Artysta wybierał się na kilka lat do Włoch i prosił, by obraz został umieszczony w jednym z ołtarzy kościoła św. Bawona w Haarlemie. Obecnie praca znajduje się w haarlemskim Frans Hals Museum.
    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    Poliptyk ze św. Łukaszempoliptyk włoskiego malarza Andrei Mantegni, namalowany w latach 14531454.

    Wykonanie poliptyku zostało zlecone Mantegni podczas jego pobytu w Padwie w 1453 roku przez mnichów benedyktyńskich z opactwa Santa Giustina. Zgodnie z zawartą umową pomiędzy artystą a mnichami, zachowaną do dnia dzisiejszego w Archiwach Miejskich w Padwie, Mantegna zobowiązywał się do własnoręcznego wykonania wszystkich postaci, zakupu potrzebnych mu materiałów i do pomalowania błękitem ramy poliptyku – dziś już zaginionej. Poliptyk miał docelowo zostać umieszczony na ołtarzu poświęconym św. Łukaszowi.

    Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, Bogurodzica a. Bogarodzica – jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych (cs. Boharodzica). W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.Łukasz Ewangelista – wierny towarzysz i współpracownik Pawła Apostoła, któremu towarzyszył w wielu podróżach misyjnych. Według tradycji wczesnochrześcijańskiej jest autorem trzeciej Ewangelii, co potwierdzają Ireneusz z Lyonu (ok. 130–ok. 202) i Orygenes (185–254), oraz Dziejów Apostolskich – trzeciej i piątej księgi Nowego Testamentu; święty Kościoła katolickiego i prawosławnego (apostoł).

    Święty Łukasz, jako patron artystów, w ikonografii chrześcijańskiej przedstawiany był w chwili malowania portretu Matki Boskiej. W klasztorze Santa Giustiana mnisi trudnili się kopiowaniem i oprawianiem kodeksów. Zgromadzili bogatą bibliotekę, a ich intelektualne dysputy były znane w całym regionie. Mantegna, za sprawą zleceniodawców, odszedł od typowego wizerunku świętego i przedstawił go jako kopistę pochylonego nad pulpitem i skupionego na pisaniu. W zaskakujący sposób przedstawił szczegóły pracy kopisty. Po lewej stronie spodniej części pulpitu widoczne są czarne plamy, pozostawione przez świętego podczas czyszczenia końcówki gęsiego pióra. Po prawej stronie można zobaczyć natomiast plamy czerwonego laku. Na marmurowej kolumnie znajduje się podpis Mantegny.

    Św. Łukasz rysujący portret Madonny – obraz namalowany przez Rogera van der Weydena na zamówienie cechu malarzy, datowany na około 1440.Benedykt z Nursji, łac. Benedictus de Nursia, cs. Prepodobnyj Wieniedikt Nursijskij (ur. ok. 480, zm. 21 marca 547) – święty Kościoła katolickiego, starokatolickiego anglikańskiego, luterańskiego oraz ormiańskiego i prawosławnego, zakonnik (mnich), autor zachodniego modelu reguły zakonnej (RB), jeden z ojców Kościoła, główny patron Europy, uważany za duchowego ojca wszystkich mnichów Zachodu.

    Na tym samym poziomie, co postać św. Łukasza, malarz umieścił na marmurowej posadzce, imitującej szachownicę z cegiełki, cztery wizerunki świętych. Ich wybór jest związany z zakonem benedyktynów i relikwiami znajdującymi się w klasztorze. W czarnych habitach zakonnych przedstawił św. Felicytę i św. Benedykta. Postać w stroju biskupim to Święty Prosdocimus, wysłany przez św. Piotra do nawrócenia Padwy. Ostatnią postacią jest Święta Justyna, patronka klasztoru.

    Piotr Apostoł, Szymon Piotr, łac. Petrus, gr. Πέτρος, Petros: "kamień", "fragment skały", odn. do gr. πέτρα, petra: "skała"), aram. כיפא Kefas – Kefa: "skała", cs. Sławny i wsiechwalnyj pierwowierchowny apostoł Pietr – apostoł, uważany przez Kościół katolicki za pierwszego papieża (pontyfikat: ok. 33 r. – ok. 64 r., 13 października, kiedy to miał ponieść męczeńską śmierć lub 29 czerwca 67). Męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Jest wymieniany w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.Jezus Chrystus (ur. ok. 8–4 p.n.e., zm. 30 lub 33 w Jerozolimie) – centralna postać religii chrześcijańskiej, założyciel Kościoła. W chrześcijaństwie uznawany za Boga i człowieka, współistotnego Bogu Ojcu.

    Nad św. Łukaszem znajduje się postać Chrystusa z rozpostartymi ramionami ukazującymi otwarte rany. Obok niego stoi Maria i św. Jan w pozach wyrażających żal. Po bokach Mantegna umieścił kolejnych świętych. Po prawej stronie przedstawiony jest bez nakrycia głowy Mąż Boleści, wzorowany na postaci z ołtarza Donatella w bazylice San Antonio.

    Donatello, właściwie Donato di Niccolò di Betto Bardi (ur. ok. 1386 we Florencji, zm. 13 grudnia 1466 tamże) – rzeźbiarz włoskiego renesansu.Ikonografia – dziedzina badań historii sztuki, której zadaniem jest opis i interpretacja elementów treściowych i symbolicznych w dziełach sztuki. Termin użyty w piśmiennictwie greckim jako eikonographia ma oznaczenie przedstawienia obrazowego.

    Zobacz też[]

  • Św. Łukasz malujący Madonnę
  • Św. Łukasz rysujący portret Madonny
  • Bibliografia[]

  • Stefano Paccatori, Stefano Zuffi, Mantegna, wyd HPS, Warszawa 2006, ISBN 978-83-60688-06-9.
  • Wielkie muzea. Pinakoteka Brera, wyd. HPS Warszawa 2007 ISBN 978-83-60688-27-4.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Poliptyk - typ ołtarza szafiastego składający się z części środkowej i dwóch par, o połowę węższych, ruchomych skrzydeł, które były otwierane bądź zamykane w zależności od okresu roku liturgicznego. Przykładem poliptyku jest ołtarz w poznańskiej katedrze.
    Relikwie – przedmioty związane z czymś świętym. Najczęściej są to szczątki ciała świętych lub rzeczy z nimi związanych, a także relikwie Męki Pańskiej. Są one szczególnie rozpowszechnione w katolicyzmie i prawosławiu.
    Andrea Mantegna (ur. ok. 1431, zm. 13 września 1506) – włoski malarz i rytownik. Urodzony w okolicy Vicenzy w rodzinie cieśli.
    Felicyta z Rzymu, cs. Muczenica Filicitata (zm. ok. 160 lub 165 w Rzymie) – męczennica chrześcijańska za czasów cesarza Antonina lub Marka Aureliusza, święta Kościoła katolickiego.
    Benedyktyni, Zakon Świętego Benedykta (łac. Ordo Sancti Benedicti, używany skrót: OSB) − najstarszy katolicki zakon mniszy na Zachodzie, założony w 529 roku przez św. Benedykta z Nursji. Dzieli się na gałąź męską – mnichów, żeńską – mniszki i laikat – oblatów, wiernych świeckich obojga płci, zrzeszonych przy opactwach benedyktyńskich i żyjących według Reguły św. Benedykta w świecie. Słynne motto zakonu, przypisywane założycielowi, brzmi: Ora et labora (Módl się i pracuj), zaś hasłem przewodnim jest: Ordo et pax (Ład i pokój) oraz "Aby we wszystkim Bóg był uwielbiony" (RB 57,9).
    Chrystus Boleściwy (łac. Vir Dolorum, Mąż Boleści) – w ikonografii chrześcijańskiej przedstawienie martwego lub zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa niebędącego jeszcze w chwale, lecz ukazującego rany zadane podczas ukrzyżowania.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.