• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polikrates

    Przeczytaj także...
    Teodoros z Samos (gr. Θεόδωρος ὁ Σάμιος) – grecki architekt i rzeźbiarz-brązownik z Samos, działający w połowie VI wieku p.n.e. Hera (gr. Ἥρα Hēra, łac. Hera, Iuno, Juno, Junona) – w mitologii greckiej trzecia córka Kronosa i Rei, żona Zeusa. Według niektórych źródeł była trzecią małżonką władcy bogów, po Metydzie (Metis) i Temidzie. Była również Zeusową siostrą, królową Olimpu, boginią niebios, patronką macierzyństwa, opiekunką małżeństwa i rodziny.
    Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).

    Polikrates (gr. Πολυκράτης "potężny władca") – tyran Samos w latach 537-522 p.n.e. Obok Krezusa archetypiczne przedstawienie zmienności losu. Jego historia jest przedmiotem opisu w trzeciej księdze Dziejów Herodota.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość i przejęcie władzy[ | edytuj kod]

    Polikrates był synem Ajakesa, człowieka, który należał do samijskiej arystokracji (geomoroi) i prawdopodobnie w którymś momencie rządził wyspą. W młodości kształcił Polikratesa poeta Anakreont z Teos. Polikrates przejął władzę na Samos w czasie świąt ku czci Hery, patronki wyspy, przy pomocy kilkunastu hoplitów i swoich braci, Pantagnotosa i Sylosonta, z którymi krótko współrządził. Wspólne rządy skończyły się zabójstwem Pantagnotosa i wygnaniem Sylosonta, który znalazł schronienie na dworze Kambyzesa II – króla Persów.

    Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.Ahmose II lub Amazis lub Amasis – faraon – władca starożytnego Egiptu z Okresu Schyłkowego, z XXVI dynastii saickiej. Panował w latach 570-526 p.n.e.. Prawdopodobnie nie pochodził z królewskiego rodu. Był wysokiej rangi dowódcą wojskowym i generałem. W czasach panowania faraona Psametycha II był wodzem armii w wyprawie do Kusz. Według Herodota został wyniesiony do władzy przez podległe sobie oddziały wojsk. Być może władzę objął na dwa lata przed śmiercią swego poprzednika – Apriesa. Obaj ci władcy konkurowali więc o władzę królewską, przez dwa lata, każdy kontrolując podległe sobie tereny, a Amazis w związku z tym, początkowo uważany był za uzurpatora. Był władcą wybitnym, niezwykle inteligentnym i utalentowanym, choć powierzchownie swym sposobem bycia, mogącym uchodzić za nieokrzesanego gbura, prostaka i utracjusza. Podczas swoich rządów promował kulturę grecką. Wynikało to po częścì z tego, że jego żoną była Greczynka Ladike . Wiele barwnych opowieści o Amazisie, dowodzących tego, zawdzięczamy opisom Herodota.

    Rozwój Samos i szczęście władcy[ | edytuj kod]

    Samos pod rządami Polikratesa stała się potęgą w basenie Morza Egejskiego dzięki zwycięskim wojnom z Miletem, Lesbos oraz sojuszom m.in. z faraonem Amasisem i tyranem Naksos Lygdamisem. W realizacji celów wojennych pomogła Polikratesowi jego flota, składająca się ze stu pentekontorosów i tysiąca łuczników, która odbywała wyprawy na wyspy i miasta Jonii. Na polecenie Polikratesa skonstruowano nowy rodzaj okrętu – Samajna (Samaena), który łączył w sobie cechy okrętu i statku handlowego.

    Kambyzes II (staroperskie Kanbuzhiya, zm. w lipcu 522 p.n.e.) – król Persji od 529 p.n.e., syn Cyrusa II Wielkiego, pochodził z dynastii Achemenidów.Majandrios (VI w. p.n.e.) sekretarz Polikratesa a później krótko samodzielny tyran Samos. Wspomniany w trzeciej księdze Dziejów Herodota

    Polikrates był przez starożytnych uważany za człowieka niezwykle szczęśliwego. Wzbudziło to zaniepokojenie Amasisa – sojusznika i przyjaciela tyrana – który wierzył, że ktoś, komu powodzi się nazbyt dobrze we wszystkim, musi marnie zakończyć żywot. Jest to przejaw silnie zaznaczonej u Herodota wiary w Ananke – zrównującą moc przeznaczenia, która nazbyt pomyślne losy odwraca w końcu na niekorzyść. Jak podaje Herodot, Amasis poradził Polikratesowi, by ten dobrowolnie wyrzekł się czegoś, co jest dla niego cenne. Uznawszy słuszność tej rady, Polikrates wyrzuca do morza piękny sygnet, dzieło Teodorosa z Samos. Bogowie nie przyjmują jednak tej dobrowolnej ofiary i pierścień powraca do władcy w brzuchu ryby podarowanej mu przez jednego z poddanych.

    Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.Lygdamis (zm. około roku 453 p.n.e.) był w czasach Herodota lokalnym władcą, tyranem podporządkowanym władaniu Persów w Halikarnasie.

    Polikrates otaczał się poetami i uczonymi. Na jego dworze przebywali Anakreont z Teos, Ibikos, Teodoros z Samos i Demokedes. Polikrates zbudował w Samos świątynię HeryHerajon nad strumieniem Imbrasos, miejscem narodzin Hery, tunel Eupalinosa i falochron portu w dzisiejszym Pythagorionie.

    Sardes (gr. Σάρδεις) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, położone na zboczach góry Tmalos, nad rzeką Paktol (w pobliżu jej ujścia do rzeki Hermus).Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).

    Wojna ze Spartą i upadek[ | edytuj kod]

    Polikrates wysyła na pomoc Amasisowi wielu swych żołnierzy, pragnąc w ten sposób pozbyć się potencjalnych buntowników. W drodze do Egiptu dezerterują oni jednak, tworząc silną opozycję przeciw władcy. Po śmierci Amasisa Polikrates zawarł sojusz z Kambyzesem II, a niezadowoleni przeciwnicy z Samos wezwali na pomoc Spartan i Koryntian, którzy przez czterdzieści dni nieudanie oblegali mury Samos. Po zdobyciu Jonii przez Cyrusa i floty fenickiej przez Kambyzesa hegemonia Samos na morzu dobiegła końca, a Polikrates musiał zaprzestać uprawiania dochodowego piractwa.

    Salvator Rosa (ur. 20 czerwca 1615 w Neapolu, zm. 15 grudnia 1673 w Rzymie) – włoski malarz, rytownik, poeta, satyryk i kompozytor barokowy.Pythagorion (gr. Πυθαγόρειο Σάμου, do 1955 roku: Tigani) - miasto w Grecji, na wyspie Samos. Współczesne miasto stoi na miejscu starożytnego portu, zaliczanego do najstarszych w basenie Morza Śródziemnego - pierwsze falochrony powstały tu w VI wieku p.n.e. W okolicach miasta nastrafiono także na pozostałości antycznego miasta Samos - ruiny teatru, łaźni rzymskich, a także fragmenty fortyfikacji i szczątki pałacu Polikratesa. Powyżej miasta znajduje się także Tunel Eupalinosa, zbudowany w VI w. p.n.e., który doprowadzał do starożytnego miasta wodę ze źródła w górach.

    Śmierć Polikratesa jest potwierdzeniem wypowiedzianej przez Amasisa zasady o zmienności losu. Tyran został podstępnie zabity przez Orojtesa, perskiego namiestnika w Sardes, który zwabił go w pułapkę w Magnezji obiecując współpracę wojskową przeciw Persom i liczne skarby. Polikrates wysyła do Magnezji swego sekretarza Majandriosa, po czym skuszony jego opowieścią o bogactwach Orojtesa sam wyrusza za morze, mimo ostrzeżeń córki, która we śnie ujrzała, że jej ojca „kąpać będzie Zeus a namaszczać Helios”.

    Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.

    Orojtes pojmał i zamordował Polikratesa przez ukrzyżowanie. Tak też spełniło się widzenie jego córki, gdyż ilekroć padał deszcz – Zeus kąpał jego ciało, zaś gdy w słońcu okrywało się ono potem – namaszczał je Helios.

    Nawiązania kulturowe[ | edytuj kod]

    Za sprawą przytoczonej przez Herodota opowieści postać Polikratesa zapisała się trwale w zbiorowej wyobraźni kultury Zachodniej. Do wątku nadmiernego szczęścia i powracającego pierścienia nawiązują liczne dzieła malarskie i literackie. Także krzyżowa śmierć, odczytywana przez chrześcijan jako paralela do męki Chrystusa, stawała się natchnieniem dla artystów.

    Tunel Eupalinosa – starożytny podziemny akwedukt na greckiej wyspie Samos, zbudowany w połowie VI wieku p.n.e. z rozkazu tyrana Polikratesa. Przez Herodota uznany za jedno z największych osiągnąć inżynieryjnych świata helleńskiego.Anakreont z Teos (stgr. Ἀνακρέων Anakreon; ur. ok. 570 p.n.e., zm. ok. 485 p.n.e.) – poeta grecki pochodzący z jońskiego miasta Teos.
  • 1557: Giovanni Fedini, Pierścień Polikratesa (olej na płótnie przedstawiający służbę królewską przynoszącą na półmisku rybę, która pożarła pierścień władcy)
  • 1661: Salvator Rosa, Ukrzyżowanie Polikratesa (rysunek przedstawiający śmierć władcy Samos)
  • 1797: Friedrich Schiller, Pierścień Polikratesa (ballada opisująca przywołaną przez Herodota anegdotę)
  • 1982: Jerzy Piechowski, Imię tego zdrajcy (powieść o losach Polikratesa)
  • Istnieje także w psychologii jednostka zwana kompleksem Polikratesa, a objawiająca się pragnieniem kary lub nieszczęścia

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Πολυκράτης
    2. III.39. W: Herodot: Dzieje. Warszawa: PWN, 1959, s. 220.Sprawdź autora:1.
    3. III.41-42. W: Herodot: Dzieje. Warszawa: PWN, 1959, s. 221.Sprawdź autora:1.
    4. III.123. W: Herodot: Dzieje. Warszawa: PWN, 1959, s. 257.Sprawdź autora:1.
    5. Orojtes kazał go w nie dający się opisać sposób pozbawić życia, a potem przybić na krzyżu. III.125. W: Herodot: Dzieje. Warszawa: PWN, 1959, s. 257.Sprawdź autora:1.
    6. F. Schiller, Pierścień Polikratesa.
    7. David Ward Tresemmer: Fear of Success. Nowy Jork: Plenum Press, 1977, s. 5. ISBN 978-1-4684-2330-3.
    Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.Łucznik – żołnierz, którego główną bronią był łuk. W dziejach, formacji łuczników używano w wielu armiach i w różnych regionach świata, gdyż wynalazku łuku w historii dokonywano wielokrotnie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Naksos (gr. Νάξος, też : Náxia lub Áxia) to wyspa na Morzu Egejskim, największa wyspa archipelagu Cyklady, pow. 448 km², 12089 mieszkańców (2001), choć ich liczba zmienia się silnie w zależności od pory roku. Wschodnie wybrzeże Náxos jest strome, zachodnie płaskie. w kierunku pn. – pd. przebiega przez nią granitowy łańcuch górski (z najwyższym szczytem Oxia 1001 m.). Klimat i roślinność śródziemnomorskie. Słynna ze złóż marmuru, eksploatowanych już w III tysiącleciu p.n.e. (kamienne figurki bóstw - idole). Osadnictwo protocykladzkie i mykeńskie.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej, autor "Ody do radości".
    Cyrus - imię męskie pochodzenia perskiego. Wywodzi się od słowa znaczącego "pasterz". Kościół katolicki notuje dwóch świętych o tym imieniu.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Lesbos (gr. Λέσβος) – jedna z największych wysp na Morzu Egejskim. Należy do Grecji i wchodzi w skład prefektury Lesbos w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Wyspa położona jest w Azji (na azjatyckim szelfie kontynentalnym) u wybrzeży Turcji, od Azji Mniejszej oddzielają ją cieśniny Muslim na północy i Lesbijska na wschodzie. W południowo-zachodnie wybrzeże wcina się zatoka Kalonis. Stolicą i największym miastem wyspy i prefektury Lesbos jest Mitylena. W starożytności mieszkała tam Safona.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.