• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Poliglota kompluteńska

    Przeczytaj także...
    Poliglota (gr. polýglōttos, polýglōssos – „wielojęzyczny”) – wielojęzyczne wydanie całości lub części Pisma Świętego obejmujące tekst w kilku wersjach językowych zarówno oryginalnych jak i tłumaczonych, służacych głównie celom krytyki tekstu. Zwykle wolumin zawiera tekst Biblii w oryginale i kilku przekładach umieszczonych w kolumnach obok siebie. Za pierwowzór takiego wydania należy uznać Hexaplę, której autorem jest Orygenes.Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.
    OpenType – format fontów, który ma zakończyć istnienie wielu różnych formatów i pozostawienie tylko jednego – do używania bezpośrednio na wszystkich platformach komputerowych.
    Strona tytułowa Poligloty kompluteńskiej
    Strona Poligloty kompluteńskiej

    Biblia Poliglota kompluteńska – pierwsza poliglota zawierająca całość tekstu biblijnego w trzech wersjach: hebrajskiej, łacińskiej (Wulgata) oraz greckiej (z łacińskimi glosami). Nazwa kompluteńska wywodzi się od łacińskiej nazwy miejscowości Alcalá de Henares (łac. Complutum) będącej obecnie przedmieściem Madrytu. Została ona wydana w nakładzie 600 egzemplarzy, jednakże duża część nakładu uległa zniszczeniu wskutek zatonięcia statku transportującego księgi do Italii.

    Glosa (z jęz. greckiego γλώσσα, glóssa, dosł. "język") – naukowy komentarz do orzeczenia sądowego zawierający jego analizę. Jedna z prawniczych form dialogu (obok m.in. publikowanych orzeczeń, artykułów, analiz, opracowań i komentarzy przepisów) między sądami a doktryną prawa. Pierwotnie termin "glosa" oznaczał przypis odnoszący się do poszczególnych słów lub fragmentów tekstu, wprowadzany przez kopistę manuskryptu lub czytelnika na marginesach stron książki.Alcalá de Henares (pol. Alkala) – miasto w Hiszpanii nad rzeką Henares (dopływ rzeki Jarama), w regionie Madryt. Położone jest 30 km od Madrytu.

    Nazwa Biblia Poliglota kompluteńska występuje też w literaturze jako Biblia Polyglota kompluteńska.

    Historia[]

    Zespół filologów pracował nad tą Biblią od 1502 roku. Biblia Poliglota kompluteńska została opracowana w sześciu tomach pod kierunkiem kardynała Francisco Jiméneza de Cisneros w latach 1514–1517. Do wydania książki niezbędna była zgoda papieża Leona X, którą ten wydał w 1520 roku. Skutkiem innych komplikacji całość ukazała się dopiero w 1522 roku, już po śmierci Ximenesa de Cisnerosa.

    Internet Archive − instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku (w formie koinè (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg biblijnych.

    Kompilację tekstu Poligloty kardynał de Cisneros zlecił zespołowi biblistów pod kierownictwem Diego Lopeza de Zúñigi, których ściągnął do nowo otwartego uniwersytetu w Alcalá de Henares. W zespole tym znaleźli się uczniowie de Zúñigi, Hernán Núñez i Juan de Vergara, oraz do opracowania tekstu hebrajskiego konwertyci Alfonso de Zamora i Pablo de Coronel. Do współpracy zaproszono również Erazma z Rotterdamu, który jednak odmówił.

    Konwersja (z łac. convertere - zmienić) – zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście z innej religii na chrześcijaństwo. Osoba zmieniająca wyznanie chrześcijańskie to konwertyta.Erazm z Rotterdamu (łac. Desiderius Erasmus Roterodamus, właściwie Geert Geerts [Gerhard Gerhardson]. Urodził się w Rotterdamie. Data jego urodzenia nie jest dokładnie znana, niektóre źródła podają 28 października 1466 roku, inne 1467 roku. Zmarł 12 lipca 1536 w Bazylei) – niderlandzki filolog, filozof, pedagog, jeden z czołowych humanistów renesansu (książę humanistów), propagator kultury antycznej, pisarz, myśliciel chrześcijański, katolicki duchowny (oskarżony o herezję). Głosił, że człowiek z natury jest dobry, zło zaś pochodzi z niewiedzy.

    Opis[]

    Pierwsze cztery tomy zawierają Stary Testament w języku hebrajskim, aramejskim, greckim (Septuaginta), Wulgatę oraz nowe łacińskie tłumaczenia tekstu aramejskiego i Septuaginty. Tom piąty zawiera Nowy Testament (tekst grecki i Wulgatę). Tom szósty zawiera słowniki i gramatykę języka hebrajskiego i aramejskiego Alfonso de Zamory.

    Franciszek Jiménez (Ximénes) de Cisneros, Francisco Jiménez de Cisneros (ur. 1436 w Torrelaguna (prowincja toledańska), zm. 8 listopada 1517) – hiszpański kardynał, arcybiskup Toledo, franciszkanin.Wulgata (od łac. versio vulgata, przekład rozpowszechniony, popularny) – przekład Biblii na łacinę dokonany przez św. Hieronima w latach 382–406 z języków oryginałów: hebrajskiego i greki. Przekład miał na celu dostarczenie Kościołowi jednolitego tekstu. Nowy Testament był rewizją tekstu starołacińskiego, a Stary Testament w większej części był nowym przekładem. Nie jest pewne w jakiej części Hieronim przetłumaczył Nowy Testament.

    Typografia[]

    Ponieważ hiszpańscy drukarze nie posiadali czcionek hebrajskich, greckich i aramejskich kardynał de Cisneros do ich przygotowania zatrudnił mistrza drukarskiego Arnaldo Guillén de Brocara. Wyrytował on komplet czcionek greckiego pisma ortotycznego do tego wydania w Hiszpanii w 1510 roku. Kilka lat później greka ortotyczna jako pismo drukarskie zupełnie zanikła, aż do XIX wieku, gdy zaczęto ponownie projektować greckie pisma ortotyczne. Najpopularniejsze ortotyczne greckie pismo drukarskie to New Hellenic Victora Scholderera z roku 1927, obecnie dostępne w postaci fontów OpenType pod nazwą GFS Neohellenic. Cyfrowa adaptacja pisma z Biblii kompluteńskiej jest dostępna pod nazwą GFS Complutum.

    Przypisy

    Linki zewnętrzne[]

  • GFS Complutum
  • GFS Neohellenic
  • Stronica Biblii kompluteńskiej z Bridwell Library (Internet Archive)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.