Poliamidy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Poliamidypolimery, zawierające wiązania amidowe −C(O)−NH− w swoich łańcuchach głównych.

BASF SE – Największe przedsiębiorstwo chemiczne na świecie z siedzibą w Niemczech. Nazwa BASF powstała jako skrót od Badische Anilin und Soda Fabrik. Te cztery litery są zarejestrowanym znakiem towarowym.Nylon – handlowa nazwa poliamidów stworzonych przez firmę DuPont obecnie produkowanych przez firmę Invista, która jest częścią koncernu chemicznego Koch Industries. Są to syntetyczne polimery zawierające grupę amidową służące m.in. do wytwarzania włókien syntetycznych o bardzo dużej wytrzymałości na rozciąganie i łatwo dającego się barwić. Stosowany jest przede wszystkim do produkcji dzianin, tkanin, lin i żyłek a także, ze względu na doskonałe właściwości mechaniczne, do panewek łożysk, kół zębatych itp.

Wykazują bardzo silną tendencję do krystalizacji, dodatkowo wzmacnianą tworzeniem się wiązań wodorowych między atomem tlenu i azotu z dwóch różnych grup amidowych. Dzięki temu poliamidy są twardsze i trudniej topliwe niż poliestry, znacznie przewyższając pod tym względem polimery winylowe. Z poliamidów produkuje się przede wszystkim włókna zwane często nylonami i aramidami oraz tworzywa sztuczne o podwyższonej odporności mechanicznej (tworzywa konstrukcyjne) nadające się np. do produkcji kół zębatych.

Medycyna (łac. medicina „sztuka lekarska”) – nauka empiryczna (oparta na doświadczeniu) obejmująca całość wiedzy o zdrowiu i chorobach człowieka oraz sposobach ich zapobiegania, oraz ich leczenia. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za prekursora medycyny starożytnej uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. W czasach najnowszych wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.Polimeryzacja to reakcja, w wyniku której związki chemiczne o małej masie cząsteczkowej zwane monomerami lub mieszanina kilku takich związków reagują same ze sobą, aż do wyczerpania wolnych grup funkcyjnych, w wyniku czego powstają cząsteczki o wielokrotnie większej masie cząsteczkowej od substratów, tworząc polimer.

Poliamidy otrzymuje się w procesach polimeryzacji lub polikondensacji. Najstarszą metodą syntezy poliamidów jest polikondensacja kwasów dwukarboksylowych z diaminami:

Synteza poliamidu 66 (4) z kwasu adypinowego (1) i heksametylenodiaminy (2) ze wstępnym wytworzeniem soli AH (3)

użycie w tej reakcji kwasu adypinowego i heksametylenodiaminy (1,6-heksylodiaminy) prowadzi do otrzymania poliamidu 66 - powszechnie wykorzystywanego do produkcji rajstop.

Obecnie częściej stosowaną metodą syntezy poliamidów jest reakcja między chlorkami kwasowymi i diaminami:

Polimery winylowe to polimery otrzymywane w wyniku polimeryzacji winylowej z monomerów zawierających podwójne wiązania C=C, których łańcuchy główne składają się z atomów węgla powiązanych pojedynczymi wiązaniami -C-C-C-C-.Motoryzacja – całokształt spraw związanych z zastosowaniem pojazdów drogowych lub szynowych napędzanych silnikami spalinowymi (a także w ostatnich latach pojazdów napędzanych silnikami elektrycznymi i hybrydowymi). Potocznie przez motoryzację rozumie się motoryzację samochodową, związaną z zastosowaniem samochodów osobowych i ciężarowych, autobusów, ciągników, motocykli, motorowerów i skuterów. Eksploatacja tych pojazdów wymaga odpowiedniego rozmieszczenia warsztatów oraz stacji benzynowych.
Synteza poliamidu 66 z chlorku kwasu adypinowego i 1,6-heksylodiaminy

w wyniku której otrzymuje się większość pozostałych poliamidów, a także włókna oparte na poliamidach aromatycznych takie jak kevlar.

Jeszcze inną metodą otrzymywania poliamidów, jest polimeryzacja z otwarciem pierścienia cyklicznych laktamów:

Synteza poliamidu 6 z kaprolaktamu

w wyniku czego otrzymuje się np. polikaprolaktam czyli poliamid 6.

Diaminy, dwuaminy – związki organiczne zawierające w cząsteczce dokładnie dwie grupy aminowe (−NH2, >NH lub >N−) przyłączone do atomów węgla. Ponieważ trwałe są tylko dwuaminy, w których obie grupy aminowe znajdują się przy różnych atomach węgla, najprostszym wyizolowanym związkiem tego typu jest etylenodiamina (1,2-diaminoetan, H2N−CH2−CH2−NH2). Opisana natomiast jest metylenodimanina (diaminometan) w postaci dichlorowodorku, CH2(NH2)2·2HCl.Kwas adypinowy (E355) – organiczny związek chemiczny zaliczany do kwasów dikarboksylowych. Otrzymuje się go poprzez utlenianie cykloheksanolu. Jest stosowany w syntezie poliamidów (np. nylonu).

Poliamidy są obecnie najważniejszym tworzywem konstrukcyjnym używanym w wielu branżach, m.in. w motoryzacji, przemyśle lotniczym, elektronicznym i elektrotechnicznym, a także odzieżowym oraz medycynie.

Roczne zapotrzebowanie na poliamidy w Europie plasuje się na poziomie miliona ton. W Europie poliamidy produkują wszystkie czołowe koncerny chemiczne.

Produkcja w Europie[ | edytuj kod]

Najwięksi producenci poliamidu 6 w Europie:

Kevlar (PPTA, poli(tereftalano-1,4-fenylodiamid) lub poli(p-fenylotereftalanoamid), -[-CO-C6H4-CO-NH-C6H4-NH-]n- ) − polimer z grupy poliamidów, a dokładniej aramidów, z którego przędzie się włókna sztuczne o wysokiej wytrzymałości na rozciąganie.Chlorki kwasowe – grupa związków chemicznych będących pochodnymi kwasów, w których grupa -OH zastąpiona została przez -Cl.
  • 1. BASF – 240 tys. ton rocznie
  • 2. Lanxess – 170 tys. ton rocznie
  • 3. Radici – 125 tys. ton rocznie
  • 4. Domo – 115 tys. ton rocznie
  • 5. Grupa Azoty (w zakładach w Tarnowie i Guben) – 100 tys. ton rocznie
  • Produkcja w Polsce[ | edytuj kod]

    W Polsce dominującym producentem poliamidu 6 jest Grupa Azoty, wytwarzająca obecnie w przybliżeniu 100 tys. ton rocznie, co stanowi ok. 10% europejskiego zapotrzebowania. Nazwy handlowe spotykane w Polsce to np. Tarnamid lub Ertalon. W związku ze stale rosnącym popytem na tworzywa sztuczne, Grupa Azoty S.A. rozpoczęła budowę nowej wytwórni tworzywa w swoich zakładach w Tarnowie. Zakończenie inwestycji planowane jest na 2016 rok. Dzięki nowej instalacji, możliwości produkcyjne Grupy Azoty mają wzrosnąć do 170 tys. ton rocznie.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Tworzywa sztuczne – materiały składające się z polimerów syntetycznych (wytworzonych sztucznie przez człowieka i niewystępujących w naturze) lub zmodyfikowanych polimerów naturalnych oraz dodatków modyfikujących takich jak np. napełniacze proszkowe lub włókniste, stabilizatory termiczne, stabilizatory promieniowania UV, uniepalniacze, środki antystatyczne, środki spieniające, barwniki itp. Termin „tworzywa sztuczne” funkcjonuje obok niepoprawnych często stosowanych żargonowych określeń takich jak np. plastik. Najbardziej poprawnym terminem obejmującym wszystkie materiały zawierające jako główny składnik polimer, bez rozróżniania, czy jest on pochodzenia sztucznego czy naturalnego, jest określenie „tworzywa polimerowe”.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Synteza i charakterystyka modyfikowanych poliamidów otrzymywanych z laktamów i polieteroamin. www.ichp.pl. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-25)].
    2. Poliamidy. agh.edu.pl. [dostęp 2016-04-12].
    3. Poliamid PA. www.ggtech.com.pl. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-23)].
    4. Synteza Poliamidu. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-07)].
    5. Rynek poliamidów odzyskuje siły. www.chemiaibiznes.com.pl. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-22)].
    6. An analysis of European plastics production, demand and waste data. www.plasticseurope.org. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-30)].
    7. Segment Tworzywa 2015. static.grupaazoty.com. [dostęp 2016-04-12].
    8. Alphalon™ (PA6). att.grupaazoty.com. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-26)].
    9. Tarnamid (PA6), grupaazoty.com [dostęp 2017-02-23] [zarchiwizowane z adresu 2017-02-23].
    10. Polyamide Intermediates – World Market Overview. www.apic2015.com. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-08)].
    11. Grupa Azoty kosztem 320 mln zł buduje wytwórnię poliamidu 6. biznes.onet.pl. [dostęp 2016-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-23)].
    12. Grupa Azoty: Nowa wytwórnia pozwoli zająć pozycję 2. producenta poliamidu w UE. wyborcza.biz. [dostęp 2016-04-12].
    Przemysł elektrotechniczny i elektroniczny − gałąź przemysłu elektromaszynowego wytwarzająca urządzenia elektroenergetyczne, elektroniczne i elektryczne.Koło zębate – element czynny przekładni zębatej oraz element innych mechanizmów takich jak sprzęgło zębate, pompa zębata i innych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Przemysł lotniczy w Polsce – gałąź przemysłu produkująca części do samolotów, szybowców, śmigłowców i osprzęt lotniczy. W 2008 roku zrealizował przychody przekraczające miliard USD.
    Wiązanie amidowe (grupa amidowa, ugrupowanie amidowe), -C(=O)-N< to wiązanie chemiczne tworzące się w wyniku reakcji grupy karboksylowej a grupą aminową. W białkach wiązanie amidowe nazywane jest wiązaniem peptydowym.
    Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.
    Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach S.A. – przedsiębiorstwo z branży chemicznej zlokalizowane w Mościcach, dzielnicy Tarnowa. W okresie II Rzeczypospolitej jedna z najnowocześniejszych fabryk w Europie.
    Polikondensacja – reakcja polimeryzacji, przebiegająca stopniowo i z wydzieleniem niskocząsteczkowego produktu ubocznego (np. wody, metanolu, glikolu). Obecnie od tego terminu stopniowo się odchodzi, stosując zamiast niego termin polimeryzacja stopniowa. Jest on jednak wciąż popularny w przemyśle.
    Kaprolaktam – organiczny związek chemiczny, laktam kwasu ε-aminokapronowego. Łatwo ulega polimeryzacji, jest monomerem stosowanym do produkcji poliamidów (rodzaj syntetycznych włókien).
    Lanxess (niem. Lanxess AG) - wiodący niemiecki producent tworzyw sztucznych w zakresie chemikaliów, polimerów i gumy. Firma została założona w roku 1863, i do listopada 2004 pozostawała (pod różnymi nazwami) spółką zależną Bayer AG. Lanxess jest jednym z największych światowych producentów produktów chemicznych. Od 31 stycznia 2005 firma notowana na giełdzie frankfurckiej pod symbolem LXS.ETR.

    Reklama