• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polacy w ZSRR

    Przeczytaj także...
    Komunistyczna Partia Polski (w latach 1918-1925: Komunistyczna Partia Robotnicza Polski) – partia komunistyczna założona 16 grudnia 1918 na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy, rozwiązana przez Komintern 16 sierpnia 1938 w ramach wielkiej czystki w ZSRR.Wojna domowa w Rosji – wojna domowa rozpoczęta w wyniku rewolucji październikowej w 1917 roku i ustanowienia przez bolszewików nowej władzy państwowej w Rosji. Zwolenników nowej władzy określano jako "czerwonych", a przeciwników jako "białych". Niekiedy za datę rozpoczęcia wojny uważa się datę podpisania traktatu brzeskiego (3 marca 1918) – podpisanie tego aktu rzeczywiście spowodowało narastanie oporu oraz zagwarantowało zewnętrzną interwencję i wsparcie sił Ententy po stronie "białych". Za zakończenie wojny domowej jest uważane zajęcie przez Armię Czerwoną Krymu w 1920 roku. Na Dalekim Wschodzie walki trwały jednak do 25 października 1922 roku (zdobycie Władywostoku). W Jakucji starcia zbrojne miały miejsce jeszcze w 1923 roku, a na Półwyspie Czukockim – do połowy 1924 roku.
    Hieronim Eugeniusz Kubiak (ur. 30 września 1934 w Łodzi) – socjolog, działacz polityczny; prof. zw. dr hab. Uniwersytetu Jagiellońskiego na Wydziale Filozoficznym Instytutu Socjologii. Dyrektor Polonijnego Ośrodka Naukowo - Dydaktycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego (1975), redaktor naczelny „Przeglądu Polonijnego".

    Historię Polaków lub osób pochodzenia polskiego, zamieszkałych na terenie Związku Radzieckiego można podzielić na następujące okresy:

  • 1917–1921 – okres rewolucji, wojny domowej i wojny polsko-bolszewickiej;
  • 1921–1938 – okres porewolucyjny, początek stalinizmu, likwidacja Komunistycznej Partii Polski, Marchlewszczyzny, Dzierżyńszczyzny, operacja polska NKWD, podczas której rozstrzelano ponad 111 091 Polaków lub osób oskarżonych o związki z Polakami, a następnych 100 000 Polaków deportowano do łagrów. Podczas wielkiego głodu na Ukrainie zmarło około 21 000 Polaków.
  • 1939–1947 – represje ZSRR wobec Polaków i obywateli polskich 1939–1946, jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku), zbrodnia katyńska;
  • 1947–1991 – liczebność mniejszości polskiej w ZSRR określa się na powyżej 1 000 000.
  • W okresie utworzenia ZSRR (1917–1922), na terenie tego państwa zamieszkiwało ponad milion Polaków i osób pochodzenia polskiego. Do początku lat 90. XX wieku liczba ta spadła nieco poniżej jednego miliona.

    Operacja polska NKWD – antypolska operacja NKWD wynikająca z Rozkazu Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych ZSRR nr 00485, z dnia 11 sierpnia 1937 r. wydanego przez ówczesnego Ludowego Komisarza NKWD Nikołaja Jeżowa, przeprowadzona w latach 1937 i 1938. Według dokumentów NKWD skazano 139 835 osób, z tego zamordowano bezpośrednio 111 091 Polaków – obywateli ZSRR, a 28 744 skazano na pobyt w obozach koncentracyjnych struktury podległej GUŁAG. Wyroki były wykonywane natychmiast. Masowo deportowano Polaków zamieszkujących USRR i BSRR m.in. do Kazachstanu, na Syberię, w rejony Charkowa i Dniepropietrowska, łączna liczba deportowanych Polaków wyniosła ponad 100 tysięcy.Wojciech Necel (ur. 1952) – katolicki prezbiter, chrystusowiec, profesor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

    Obecnie Polacy w Rosji to około 100 000–175 000 (z powodu rozpadu ZSRR i „odziedziczenia” polskich mniejszości przez kraje takie jak Litwa, Białoruś, Ukraina czy Kazachstan).

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Wysiedlenie Polaków ze Lwowa
  • Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich 1944–1946
  • Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich 1955–1959
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Podział Polaków w ZSRR wg deklarowanego języka ojczystego, „Przekrój” 1992, nr 2464, s. 2. [1].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Hieronim Kubiak: Mniejszości polskie i Polonia w ZSRR, Uniwersytet Jagielloński. Instytut Badań Polonijnych, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1992, ​ISBN 83-04-03870-6​.
  • Wojciech Necel: Polacy w ZSRR: historia i perspektywy, Wydawnictwo Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej Hlondianum, 1991.
  • Julian Siedlecki: Losy Polaków w ZSRR w latach 1939–1945, Graf, 1990, ​ISBN 83-85130-17-9​.
  • Ewa Nowicka-Rusek: Polacy czy cudzoziemcy?: Polacy za wschodnia̜ granica̜, Zakład Wydawniczy Nomos, 2000.
  • A. Srebrakowski, Liczba Polaków w ZSRR w świetle oficjalnych statystyk radzieckich w: Mniejszości narodowe i religijne w Europie Środkowo-Wschodniej w świetle statystyk XIX i XX wieku, red. Zygmunt Sułowski, Jan Skarbek, Lublin 1995, s. 75-97
  • Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 r.) – więzieni w ZSRR począwszy od 1939 żołnierze i oficerowie regularnych jednostek zbrojnych II Rzeczypospolitej, Policji Państwowej oraz zrównanych z nimi zbrojnych organizacji, głównie podporządkowanych rządowi RP na emigracji. Więzionych można rozpatrywać w trzech grupach, ze względu na odmienną genezę ich pojawienia się. Jednocześnie losy jeńców należy rozpatrywać jako jedną ze składowych wieloletnich represji radzieckich przeciwko narodowi polskiemu.
    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.
    Łagier lub łagr – obóz pracy przymusowej w Rosji bolszewickiej (1919-1922) i w Związku Radzieckim (1919–1987), w którym więźniów zmuszano do ciężkich prac powodujących często wyniszczenie i śmierć.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.
    Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.
    Zbrodnia katyńska (ros. Катынский расстрел, ang. Katyn massacre) – zbrodnia komunistyczna polegająca na rozstrzelaniu wiosną 1940 roku co najmniej 21 768 obywateli Polski, w tym ponad 10 tys. oficerów wojska i policji, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich zawartej w tajnej uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. decyzja katyńska). Egzekucji ofiar, uznanych za „wrogów władzy sowieckiej” i zabijanych strzałami w tył głowy z broni krótkiej, dokonała radziecka policja polityczna NKWD. W latach 1940–1990 władze ZSRR zaprzeczały swojej odpowiedzialności za zbrodnię katyńską, lecz 13 kwietnia 1990 roku oficjalnie przyznały, że była to „jedna z ciężkich zbrodni stalinizmu”. Wiele kwestii związanych ze zbrodnią katyńską nie zostało jak dotąd wyjaśnionych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.