• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pogromy lwowskie - 1941



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Dni Petlury – aresztowanie i zabójstwa Żydów we Lwowie po zajęciu miasta przez Wehrmacht po ataku Niemiec na ZSRR połączone z grabieżą ich mieszkań. Zaplanowany i zorganizowany przez niemieckie władze okupacyjne przy udziale milicji ukraińskiej i cywilnych bojówkarzy ukraińskich z podlwowskich wsi. Przeprowadzony w dniach 25–27 lipca 1941 roku. Kolokwialne określenie wydarzeń powstałe w 1941 pochodzi od nazwiska byłego prezydenta Ukraińskiej Republiki Ludowej, Symona Petlury, zamordowanego w 1926 przez zamachowca żydowskiego pochodzenia inspirowanego przez OGPU.Więzień polityczny – osoba, umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne lub poglądy. Często jest to związane z krytyką władzy, a czasem walkami w obrębie jednej partii politycznej. Czasami pojęcie jest utożsamiane z więźniem sumienia. Zwykle w takich przypadkach dowody są fabrykowane. Często więźniowie polityczni po uwolnieniu, jak na przykład Aleksander Sołżenicyn publikują wspomnienia (w tym wypadku Archipelag GUŁag).
    Żydówka uciekająca przed prześladowcami podczas pogromu we Lwowie

    Pogromy lwowskie w 1941 – dwa pogromy ludności żydowskiej Lwowa, jakie miały miejsce latem 1941 (30 czerwca–2 lipca 1941 i 25–27 lipca 1941), po ataku Niemiec na ZSRR i rozpoczęciu okupacji miasta przez III Rzeszę.

    Akcja więzienna[ | edytuj kod]

    Pierwsze zajścia antyżydowskie 1941 – tzw. akcja więzienna, zaczęły się we Lwowie wraz z ucieczką władz sowieckich. 24 czerwca 1941 nacjonaliści ukraińscy z OUN bezskutecznie próbowali opanować miasto, spacyfikowane następnie przez nagły powrót wojsk sowieckich. We lwowskich więzieniach – „Brygidkach”, więzieniu przy ul. Łąckiego, więzieniu na Zamarstynowie, a także w ich filiach – funkcjonariusze NKWD i NKGB zamordowali w dniach 25–28 czerwca od 3,5 do 7 tys. więźniów politycznych, głównie Polaków i Ukraińców.

    Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.

    Pogrom rozpoczął się 30 czerwca, po wkroczeniu do Lwowa Wehrmachtu. O godz. 4.30 rano, siedem godzin przed zajęciem miasta przez 1 Dywizję Strzelców Górskich Wehrmachtu, wkroczył do miasta złożony z Ukraińców i Niemców batalion „Nachtigall” (pododdział pułku Brandenburg); tego dnia wieczorem o godzinie 20 we Lwowie członkowie banderowskiej frakcji OUN proklamowali niepodległość Ukrainy i powstanie tzw. rządu Jarosława Stecki. Równocześnie rozlepiano odezwy obwieszczały ludności Lwowa zamiar OUN-B proklamowania „Ukrajińskoj Samostijnoj Derżawy”. „Lachów, Żydów i komunistów niszcz bez litości, nie miej zmiłowania dla wrogów Ukraińskiej Rewolucji Narodowej” – wzywały w tym czasie jawnie do mordów ulotki OUN wręczane przechodniom. W trakcie pogromu milicja ukraińska utworzona przez OUN-B ściśle współpracowała z formacjami niemieckimi, a koordynacja działań nastąpiła najpóźniej wieczorem 30 czerwca 1941 roku.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Grzegorz Piotr Hryciuk (ur. 8 września 1965 r.) - polski historyk, specjalizujący się w historii Europy Wschodniej, historii najnowsza, historii politycznej XX w., historii Polski i powszechnej XX w., stosunkach polsko-ukraińskich w XX w.; nauczyciel akademicki związani z Uniwersytetem Wrocławskim.

    Żydzi obwiniani o kolaborację z okupantem sowieckim i zbrodnie NKWD stali się celem zemsty części ludności miasta Lwowa, podburzanej przez Niemców. Było to zgodne z wydanymi od 17 czerwca 1941 dyrektywami Reinharda Heydricha o prowadzeniu wojny na terenie ZSRR, nakazującymi zachęcanie i inspirację pogromów antyżydowskich przez miejscową ludność. Miało to być zrobione tak, aby nie pozostał żaden ślad wskazujący na SS. Pełen tekst telegramu Heydricha z 29 czerwca 1941: .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Pogrom – tradycyjnie, w znaczeniu słownikowym tyle co „zadanie komuś klęski”, „rozgromienie” (np. wrogich wojsk), „unicestwienie”, „wybicie”. Współcześnie, za rosyjskim погром, słowo to jest używane najczęściej w odniesieniu do zbiorowych, brutalnych ataków na przedstawicieli mniejszości narodowych, a potocznie, zwłaszcza w języku publicystyki, bywa uogólniane jako wszelki grupowy akt przemocy skierowany przeciw jakiejś grupie narodowościowej lub religijnej, często połączony z niszczeniem własności jej członków (domów, miejsc pracy, miejsc kultu).John-Paul Himka, ukr. Iwan-Pawło Chymka, (ur. 18 maja 1949 w Detroit) – kanadyjski historyk ukraińskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Alberty. Jego badania skupiają się na historii Ukrainy, II wojny światowej, Holokauście, historii najnowszej świata ostatnich 10 lat oraz ikonografii Kościołów wschodnich.

    „W nawiązaniu do moich wywodów na spotkaniu z 17 czerwca w Berlinie przypominam: 1. Nie należy stawiać przeszkód dążeniom do samooczyszczania występującym na nowo zajętych terenach w kręgach antykomunistycznych i antyżydowskich. Przeciwnie, należy je wywoływać, nie pozostawiając śladu; jeśli to potrzebne – intensyfikować oraz kierować na odpowiednie tory w taki jednak sposób, żeby miejscowe „koła samoobrony” nie mogły później powoływać się na rozporządzenia lub udzielone polityczne obietnice.

    Ukraińska milicja (Ukraińska Milicja Narodowa lub tzw. Sicz), ukraińska formacja policyjna stworzona przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów Stepana Bandery (OUN-B) na zajmowanych przez III Rzeszę terenach USRR (późniejszych terenach Dystryktu Galicja i Komisariatu Rzeszy Ukraina), funkcjonująca od końca czerwca do 1 sierpnia 1941, gdy została rozwiązana przez niemiecką policję bezpieczeństwa, która przystąpiła do nowego zaciągu tworząc podporządkowaną sobie ukraińską policję pomocniczą. W założeniu milicja miała być formacją policyjną państwa ukraińskiego, którego nieudaną próbę utworzenia nacjonaliści ukraińscy podjęli 30 czerwca 1941 we Lwowie.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    Według meldunku sytuacyjnego Związku Walki Zbrojnej (1941):

    Po wyjściu bolszewików pogromu Żydów nie było. Prześladowanie zaczęło się niezwłocznie po wejściu Niemców. Namówione przez nich i podszczute męty ukraińskie i polskie spędziły Żydów do więzienia, celem umycia zwłok pomordowanych przez bolszewików.(…) Spędzonych przeganiano przez szpaler ludzi z pałkami lub kamieniami w rękach. Zanim Żydzi dotarli do trupów, byli już dotkliwie pobici. Procedura mycia tak wyglądała: 2 mężczyzn Żydów musiało podnieść w górę za głowę i nogi pełne ran lub rozkładające się na upale straszliwe cuchnące zwłoki, a Żydówka wykonać w powietrzu ich umycie prawie nie do uskutecznienia w tym stanie, po czym podnieść rękę trupa do ust i ucałować.

    Grzegorz Motyka (ur. 1967) – polski historyk, specjalizujący się w tematyce ukraińskiej, od 2011 członek Rady Instytutu Pamięci Narodowej.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Filip Friedman pisze (1945):

    Już w pierwszych godzinach rozlepili Niemcy po mieście afisze podjudzające przeciwko Żydom. W tych afiszach i w ulotkach, rozdawanych na ulicach, przedstawiano Żydów, jako winowajców pożogi wojennej (...) Do niemieckich żołnierzy dołączyły się męty społeczne, szczególnie spośród nacjonalistów ukraińskich, oraz zorganizowana przez Niemców naprędce tzw. ukraińska milicja (policja pomocnicza). Zaczęło się od polowania na ulicach na mężczyzn żydowskich. Żydzi lwowscy, ogarnięci panicznym strachem, przeważnie nie wychodzili na ulice. Większość chowała się w swych mieszkaniach, w rozmaitych kryjówkach, lub po piwnicach i strychach. Ukraińska milicja i Niemcy, niezadowoleni ze zbyt skąpego połowu na ulicach, poczęli przetrząsać mieszkania żydowskie w poszukiwaniu ofiar. Zabierano mężczyzn, gdzieniegdzie jednak i całe rodziny, nie wyłączając dzieci, pod pretekstem, że mają oczyszczać więzienia lwowskie z trupów. Kilka tysięcy Żydów zagnano w ten sposób, wśród bicia, naigrywania się i szyderstw gawiedzi do więzień lwowskich na ulicę Kazimierzowską (Brygidki), na ulicę Łąckiego, na ulicę Zamarstynowską i na ulicę Jachowicza. W „Brygidkach” zgromadzono kilkutysięczny tłum złapanych Żydów na podwórzu więziennym i bito ich tam w niemiłosierny sposób. Ściany więzienia dookoła podwórza były aż po pierwsze piętro oblane krwią torturowanych Żydów i oblepione kawałami mózgu. (Zeznania i osobiste przeżycia nieżyjącego już adwokata lwowskiego, dra Izydora Eliasza Lana, zam. przy ulicy Bernsteina, 1). Niemniej potworne sceny rozgrywały się w pozostałych więzieniach. Część żydowskich ofiar rozstrzelano. W rezultacie, po dwudniowej masakrze, pozostała przy życiu tylko część uwięzionych, którą puszczono do domu, zaś kilka tysięcy zginęło wśród najwymyślniejszych mąk. Pomiędzy ofiarami tej pierwszej masakry znajdowali się: Dr. Jecheskiel Lewin, rabin postępowej gminy wyznaniowej we Lwowie i redaktor tygodnika „Opinia”, oraz Henryk Hescheles – redaktor dziennika „Chwila”..

    OUN-B (OUN-R (rewolucjoniści), "banderowcy") – frakcja (później niezależna organizacja) Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, powstała ostatecznie w lipcu 1940 w Krakowie.Batalion „Nachtigall” (niem. Słowiki) – niemiecki batalion złożony z Ukraińców, działający w roku 1941, w czasie II wojny światowej. Oficjalna nazwa niemiecka: Sondergruppe Nachtigall. Przez propagandę ukraińską wraz z batalionem „Roland” określany był mianem Drużyn Ukraińskich Nacjonalistów.

    W opisie i ocenie Grzegorza Motyki (2006):

    We Lwowie rozjuszony tłum zagnał do więzienia ok. tysiąca Żydów, znęcając się i dokonując samosądów. Żydów zmuszano do przeprowadzania ekshumacji, obmywania rozkładających się w upale ciał zmarłych, a potem umywania się w wykorzystanej wodzie.

    Pojmanych mężczyzn zmuszano do wynoszenia zwłok ofiar zamordowanych w więzieniach i pochówku zamordowanych, wielu bito na śmierć lub zastrzelono. Specjalna ekipa filmowa Wehrmachtu filmowała pogrom, filmy były pokazywane później w oficjalnej kronice filmowej Ministerstwa Propagandy Rzeszy: Die Deutsche Wochenschau. 1 lipca, kiedy pogrom osiągnął kulminację, pojedynczy żołnierze niemieccy dołączyli do motłochu na ulicach. 2 lipca na rozkaz komendanta Lwowa, płk. Karla Wintergersta przywrócono w mieście porządek.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Jecheskiel Lewin (ur. 1897 w Rohatynie, zm. 1 lipca 1941 we Lwowie) – doktor filozofii, rabin synagogi postępowej Katowic (1925-28) i Lwowa (1928-1941), zamordowany w czasie pogromu po zajęciu Lwowa przez Wehrmacht po ataku III Rzeszy na ZSRR.

    W relacji anonimowego autora w polskiej prasie emigracyjnej pojawił się następujący fragment (1965):

    Ludność żydowska pędzona była do dawnych więzień NKWD na Łąckiego, w Brygidkach i na Zamarstynowskiej. O potworności przeprowadzanej tam masakry świadczy fakt, że w Brygidkach od uderzeń żelaznymi drągami mózg rozpryśnięty był na ścianach na wysokości II piętra; krew od bramy więzienia na Łąckiego spływała rynsztokami aż do Głównej Poczty

    Ian Kershaw (ur. 29 kwietnia 1943 w Oldham) – brytyjski historyk, profesor historii współczesnej Uniwersytetu w Sheffield (1990–2008), specjalizujący się w historii III Rzeszy.Einsatzkommando zur besonderen Verwendung (Einsatzkommando "Galizien") – niemiecka jednostka policyjna "specjalnego przeznaczenia" utworzona w 1941 przed atakiem Niemiec na ZSRR, w celu oczyszczenia terenu ze szczególnie niebezpiecznych osób.

    W dniu 2 lipca Einsatzgruppe C przystąpiła we Lwowie do planowej likwidacji ludności żydowskiej, komunistów i tzw. wrogów państwa. Einsatzgruppe SS-Brigadeführera Otto Rascha i grupa Eberharda Schöngartha zamordowały do 16 lipca ok. 7 tysięcy Żydów. Liczba ofiar spośród ludności żydowskiej we Lwowie do połowy lipca 1941 ocenia się na co najmniej 4 tysiące (być może nawet do 7 tysięcy) osób.

    Symon Wasylowycz Petlura (ukr. Си́мон Васи́льович Петлю́ра; ur. 10 maja/22 maja 1879 w Połtawie, zm. 25 maja 1926 w Paryżu) – ukraiński polityk socjaldemokratyczny i narodowy, naczelny dowódca wojsk URL, pisarz, dziennikarz, publicysta, prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919–1926 (od 1921 r. na uchodźstwie).Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.

    Dieter Schenk (2006):

    Nie ma żadnych wątpliwości, ze niemieckie wojsko, policja bezpieczeństwa oraz tajna policja polowa (Geheime Feldpolizei) nie tylko pozwalały na dokonywanie tych masowych mordów, ale również do nich podżegały i je wspierały, wykorzystując przy tym Ukraińców jako czynnik inicjatywny, jak definiował to Heydrich. Jest również pewne, że w tych mordach uczestniczyli bezpośrednio również członkowie batalionu Nachtigall. Wszystko to działo się na oczach 295. Dywizji Piechoty. Masakrę na jakiś czas powstrzymał dopiero protest oficera sztabu generalnego tej dywizji skierowany 2 lipca 1941 do kwatery głównej 17. armii.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.17 Armia Niemiecka, niem. 17. Armee – jedna z niemieckich armii lądowych Wehrmachtu z czasów II wojny światowej. Utworzona w grudniu 1940 roku w II Okręgu Wojskowym w Szczecinie. W sierpniu i wrześniu 1942 roku oznaczana też jako Grupa Armijna Ruoff. Armia została zniszczona w lipcu 1944 na Krymie, po czym utworzono ją ponownie. Przez cały okres swego istnienia walczyła na froncie wschodnim przeciwko Armii Czerwonej. Skapitulowała w maju 1945 roku. Przez znaczny okres swego istnienia podlegała Grupie Armii A.

    Nad ranem 4 lipca 1941 Einsatzkommando zur besonderen Verwendung dokonało mordu profesorów lwowskich.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    SS (niem. Die Schutzstaffel der NSDAP, pol. "eskadra ochronna NSDAP") – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP).
    Masakry więzienne NKWD we Lwowie – masowy mord na więźniach lwowskich więzień i aresztów dokonany przez funkcjonariuszy sowieckich NKWD i NKGB w ostatnich dniach czerwca 1941 roku.
    Kolaboracja (łac. ko - przedrostek oznaczający "razem, wspólnie" + łac. laborare - "pracować") - współpraca z nieprzyjacielem, okupantem; kolaborant, kolaboracjonista - współpracujący z wrogiem, zaborcą.
    Krzysztof Jasiewicz (ur. 1952 w Gdańsku) – polski historyk, politolog, ekonomista, pracownik naukowy Instytutu Studiów Politycznych PAN, członek Polskiego PEN Clubu.
    Proces pokazowy – stosowana w państwach totalitarnych metoda publicznego inkryminowania całych grup społecznych lub politycznych poprzez wytaczanie publicznego procesu z oskarżenia sfingowanego (komunistyczne procesy pokazowe w ZSRR i państwach demokracji ludowej) lub oskarżenia rzeczywistego, lecz z pominięciem tradycyjnych form państwa prawa i procedury karnej (procesy pokazowe w Niemczech nazistowskich). Rozprawa sądowa z udziałem oskarżonych w procesie pokazowym stawała się osią propagandowego ataku na reprezentowaną przez nich grupę społeczną, uznaną za wrogą przez państwo (por. wróg ludu), za którym często następowała fala represji sądowych, policyjnych lub administracyjnych skierowanych wobec członków tej grupy.
    Jarosław Hrycak (ukr. Ярослав Грицак, ur. 1 stycznia 1960 w Dowhem w rejonie stryjskim) – ukraiński historyk, dyrektor Instytutu Badań Naukowych Uniwersytetu Lwowskiego. Profesor wizytujący Central European University w Budapeszcie oraz profesor i szef katedry historii Ukrainy na Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim we Lwowie. Członek Komitetu Naukowego Collegium Artium. Główny redaktor czasopisu naukowego Ukraina Moderna.
    Tygodnik Powszechny” – ukazujący się od 1945 r. tygodnik katolicki o tematyce społeczno-kulturalnej, założony przez kardynała Adama Stefana Sapiehę.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.