• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pogórze Spisko-Gubałowskie

    Przeczytaj także...
    Magura Witowska (słow. Oravická Magura, 1232 m) – szczyt Orawicko-Witowskich Wierchów (część Pogórza Spisko-Gubałowskiego) znajdujący się w ich grani głównej pomiędzy Przysłopem Witowskim (1164 m) a Maśniakową (972 m). Przez jego wierzchołek przebiega granica polsko-słowacka oraz Wielki Europejski Dział Wodny pomiędzy zlewiskami Morza Czarnego i Bałtyku. Południowe i zachodnie stoki Magury Witowskiej opadają do Doliny Cichej Orawskiej, spływające z nich potoki zasilają Cichą Wodę Orawską i Orawicę, natomiast północno-wschodnie opadają do doliny Czarnego Dunajca.Hurchoci Wierch (1050 m) – szczyt w masywie Orawicko-Witowskich Wierchów, położony w północno-wschodniej grani Przysłopu Witowskiego (1164 m), pomiędzy nim samym a Mnichówką (951 m). Jest on mało wybitny i słabo wyróżnia się w otoczeniu. Sam wierzchołek góry oraz jego zachodnie stoki opadające do Doliny Magurskiej są całkowicie zalesione, natomiast na wschodnich, opadających do doliny Czarnego Dunajca znajdują się wypasane przez mieszkańców Witowa polany z szałasami: Morgasówka i Cyrhla. Administracyjnie szczyt leży na terenie wsi Witów i znajduje się pod zarządem Wspólnoty Leśnej Uprawnionych Ośmiu Wsi.
    Obłazowa lub Obłazowa Skała – izolowana skała wapienna położona w miejscowości Nowa Biała w województwie małopolskim. Wznosi się na lewym brzegu Białki na wysokość 670 m n.p.m. Jej względna wysokość nad poziomem wody w Białce wynosi 53 m. Formalnie znajduje się na granicy Kotliny Orawsko-Nowotarskiej i Pogórza Bukowińskiego, pochodzi jednak z tego samego masywu skalnego co należąca już do Pienin Spiskich Kramnica znajdująca się po drugiej stronie Białki. Masyw ten rozcięty został przez Białkę, która dokonała tutaj szerokiego na 100 m przełomu. Dwie oddzielne obecnie skały tworzą bramę po obu stronach Białki. Geologicznie jest to część Pienińskiego Pasa Skałkowego.
    Tatry Zachodnie i zachodnia część Pogórza Spisko-Gubałowskiego

    Pogórze Spisko-Gubałowskie (514.13) – południowa, najwyższa część Obniżenia Orawsko-Podhalańskiego, od północy ograniczona Pienińskim Pasem Skałkowym, który we wschodniej części przechodzi w pasmo górskie Pienin, od południa zaś oddzielona od Tatr obniżeniem Rowu Podtatrzańskiego.

    Rezerwat przyrody Niebieska Dolina - rezerwat przyrody w gminie Łapsze Niżne, powiat nowotarski. Jest to rezerwat fitoceotycznych zbiorowisk leśnych lasów górskich i podgórskich. Przedmiotem ochrony w podanym rezerwacie jest naturalny fragment zespołu buczyny karpackiej.Orawica (słow. Oravica) – rzeka na Słowacji, lewobrzeżny dopływ Orawy. Według geografów polskich powstaje na wysokości ok. 834 m n.p.m. na granicy Doliny Cichej Orawskiej i Kotliny Orawickiej przy Szatanowej Polanie z połączenia dwóch potoków: Cichej Wody Orawskiej i Juraniowego Potoku. Natomiast geografowie słowaccy nie wydzielają Cichej Wody Orawskiej jako osobnego potoku, traktując go jako część Orawicy – ich zdaniem Orawica ma swoje źródła na wysokości ok. 950 m n.p.m. na polskiej polanie Molkówka.

    Topografia[]

    W ramach Pogórza Spisko-Gubałowskiego wyróżnić możemy następujące części:

  • Pogórze Skoruszyńskie. Dzieli się na 3 części:
  • Pogórze Orawskie – na zachód od Doliny Zimnej Wody Orawskiej. Najwyższym szczytem jest Kopec (1251 m)
  • Skoruszyńskie Wierchy – pomiędzy Doliną Zimnej Wody Orawskiej a Orawicą. Najwyższym szczytem jest Skoruszyna (1314 m)
  • Orawicko-Witowskie Wierchy – między dolinami Orawicy a Czarnego Dunajca, na granicy polsko-słowackiej. Najwyższy szczyt – Magura Witowska 1233 m. Inne ważniejsze szczyty: Przysłop Witowski (1161 m), Hurchoci Wierch (1090 m).
  • Pogórze Gubałowskie (Pasmo Gubałowskie) – między doliną Czarnego Dunajca na zachodzie a doliną Białego Dunajca na północnym wschodzie. Najwyższe szczyty: Palenica Kościeliska (1183 m), Butorowski Wierch (1160 m) i Gubałówka (1126 m).
  • Pogórze Bukowińskie (Gliczarowskie) – między doliną Białego Dunajca na zachodzie a doliną Białki na wschodzie. Najwyższy szczyt – Cyrhla nad Białką (1158 m).
  • Pogórze Spiskie – na wschód od doliny Białki. Część leżąca na Słowacji zwana jest Magurą Spiską, często jednak nazwą tą określa się całe Pogórze Spiskie. Najwyższe szczyty: po stronie słowackiej – Rzepisko (1259 m), po stronie polskiej – Kuraszowski Wierch (1040 m).
  • Opis regionu[]

    W granicach Polski Pogórze Spisko-Gubałowskie ma powierzchnię ok. 370 km². Zbudowane jest z nieco zdyslokowanego i zapadającego z południa na północ fliszu karpackiego a jego wierzchowina ma powierzchnię erozyjno-denudacyjną. Ma ona duże nachylenie, co świadczy o jej nierównomiernym wypiętrzaniu. Stoki południowe są krótkie i strome, stoki północne bardziej łagodne i przecięte płytkimi dolinami. Na głównych dolinach występują zbudowane ze żwirów tarasy plejstoceńskie. Jest silnie zabudowane, przy czym zabudowania znajdują się nie tylko w dnach dolin, ale również na ich stokach i na wierzchowinie, sięgając do wysokości 1100 m n.p.m. W wyniku dużego zaludnienia lasy w polskiej części zostały silnie przetrzebione. W większych lasach na Pogórzu Spiskim utworzono rezerwat przyrody Niebieska Dolina. Z bardzo rzadkich w Karpatach gatunków roślin występują: bagno zwyczajne, podejźrzon rutolistny, storczyk drobnokwiatowy, storzan bezlistny, tojad Kotuli, turzyca dwupienna, widlicz Isslera, zarzyczka górska. Większość z nich jest rzadka również w całej Polsce. Słowacka część regionu jest silniej zalesiona.

    Storczyk drobnokwiatowy (Orchis ustulata L., właśc. Neotinea ustulata (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase) – gatunek rośliny należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Po odkryciu polifiletycznego charakteru rodzaju Orchis gatunek ten włączony został do rodzaju Neotinea. Tu opisany jest pod tradycyjną polską nazwą ze względu na utrzymanie jej stosowania w polskojęzycznych źródłach nomenklatorycznych.Kopec (1251 m) – najwyższy szczyt Pogórza Orawskiego na Słowacji. Według polskich autorów wchodzi ono w skład Pogórza Skoruszyńskiego, to zaś należy do Pogórza Spisko-Gubałowskiego. W tłumaczeniu na język polski nazwa Kopec oznacza Kopiec i pochodzi od kopulastego kształtu szczytu. Taką też nazwę podawano w dawniej w przewodnikach turystycznych. Według obecnie obowiązujących zasad nazewnictwa geograficznego jest to nieuprawnione.

    Północna granica Pogórza Gubałowskiego i Bukowińskiego z Kotliną Orawsko-Nowotarską przebiega wzdłuż linii tektonicznej, na której znajdują się liczne wapienne skałki. Większe z nich to Żdżar w Maruszynie (773 m), Cisowa Skała (668 m) i Obłazowa (670 m) pod Nową Białą, Ranisberg (także Ranysborg lub Raniszberg, 678 m) koło Szaflar. Wokół jednej z tych skałek (Skałka Rogoźnicka 708 m), na zachodnich granicach Pogórza Gubałowskiego utworzono rezerwat przyrody Skałka Rogoźnicka.

    Pogórze Skoruszyńskie – zachodnia część Pogórza Spisko-Gubałowskiego, położona na zachód od doliny Orawicy. Jest to niewysokie pasmo górskie znajdujące się niemal całkowicie na Słowacji. Wyróżnia się w nim:Maruszyna – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Szaflary. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

    Przypisy

    1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
    2. Dookoła Tatr. Mapa 1:100 000. Sygnatura, 2003. ISBN 978-83-87873-44-8.
    3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.


    Zarzyczka górska (Cortusa matthioli L.) – gatunek byliny należący do rodziny pierwiosnkowatych. Pochodzi z środkowej i południowo-zachodniej Europy. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, na terenie sąsiedniej Słowacji występuje dość licznie, w niektórych miejscach masowo.Kuraszowski Wierch, czasami nazywany Kurosówką (1038 m) – szczyt w polskiej części Pogórza Spiskiego. W wielu przewodnikach i mapach turystycznych, a także w opracowaniach naukowych jest uznawany za najwyższy szczyt polskiej części Pogórza Spiskiego, jednakże według najnowszej i dokładnej mapy Geoportalu w tym samym grzbiecie, nieco na południe od niego jest jeszcze drugi szczyt – Dudasowski Wierch o tej samej niemal wysokości. Geoportal dla Kuraszowskiego Wierchu podaje wysokość 1037,6 m, dla Dudasowskiego Wierchu 1037,8 m.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Cisowa Skała lub Cisowa Skałka – pojedyncza skała na granicy Pogórza Bukowińskiego i Kotliny Orawsko-Nowotarskiej. Jest widoczna z szosy Nowa Biała – Białka Tatrzańska. Widoczna jest po prawej stronie, naprzeciwko znajdującej się tuż przy szosie skały Obłazowej i parkingu. Cisowa Skała wznosi się pośród dużych i równych łąk. Na południe od niej znajduje się niższa Grzebieniowa Skałka. Obydwie wchodzą w skład tzw. Skalic Nowotarskich.
    Przysłop Witowski (słow. Príslop, 1164 m) – szczyt Orawicko-Witowskich Wierchów (część Pogórza Spisko-Gubałowskiego). Jest najbardziej wysuniętym na południe szczytem w grani głównej Orawicko-Witowskich Wierchów, znajduje się pomiędzy położonymi już w Tatrach Siwiańskimi Turniami (1065 m), od których oddzielony jest szeroką i rozległą przełęczą Brama Orawska (962 m) a Magurą Witowską (1232 m). Około 50 m na południowy zachód od wierzchołka Przysłopu przebiega granica polsko-słowacka (słupek II/265). Południowe stoki Magury Witowskiej opadają do Doliny Cichej Orawskiej, a spływające z nich potoki zasilają Cichą Wodę Orawską, północne do doliny Czarnego Dunajca, wschodnie do potoku uchodzącego do Czarnego Dunajca. W północnym kierunku odchodzi od Przysłopu Witowskiego opadający do doliny Czarnego Dunajca grzbiet Hurchociego Wierchu.
    Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza, które przez wiele następnych stuleci jako jedyne było źródłem wiedzy geograficznej. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.
    Czarny Dunajec – rzeka w południowej Polsce (województwo małopolskie), w dorzeczu Wisły. Długość – 48 km, powierzchnia zlewni – 456 km².
    Bagno zwyczajne (Ledum palustre L.), zwane też bagnem pospolitym, bagniakiem, dzikim rozmarynem, rozmarynem leśnym – gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych. Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten został włączony do rodzaju Rhododendron i prawidłowa jego nazwa to Rhododendron tomentosum Harmaja Sp. pl. 1:391. 1753.
    Białka (słow. Biela voda) – rzeka w woj. małopolskim, prawy dopływ Dunajca. Powstaje w Tatrach na wysokości około 1075 m n.p.m. z połączenia Rybiego Potoku spływającego z polskiej części Tatr z Białą Wodą, spływającą z słowackiej części Tatr. Następuje to u wylotu Doliny Białej Wody i Doliny Rybiego Potoku.
    Flisz karpacki – określenie regionalnie występującego fliszu - serii naprzemianlegle ułożonych warstw skał osadowych morskiego pochodzenia, składająca się z ławic i warstw na przemian zlepieńców, piaskowców, mułowców i iłowców, rzadziej rogowców i margli. Skały te powstały na dnie mórz wskutek działalności tzw. prądów zawiesinowych, które doprowadziły do charakterystycznego, frakcjonalnego uwarstwienia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.