• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Podział administracyjny

    Przeczytaj także...
    Ostan (pers. استان; l.mn. ostan-haa, pers. استان‌ها) – irańska jednostka podziału administracyjnego, odpowiadająca w przybliżeniu prowincji lub np. polskiemu województwu. Każdy ostan podlega lokalnemu centrum (Markaz), najczęściej jest to największe miasto w prowincji. Na czele każdego ostanu stoi gubernator generalny (pers. Ostāndār), który jest odpowiednikiem polskiego wojewody. Obecnie Iran dzieli się na 31 ostanów.Comarca – jednostka podziału terytorialnego w Hiszpanii, Panamie, Nikaragui, Portugalii, Brazylii oraz (historycznie) w części południowej Francji. Nazwa ta początkowo była synonimem słowa marca – granica, prowincja graniczna, marchia. Z czasem uzyskała znaczenie bliskie hrabstwu.
    Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

    Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest m.in. usprawnienie realizacji zadań przez organy administracji publicznej.

    Obszary te nazywane są jednostkami podziału terytorialnego kraju, jednostkami podziału terytorialnego państwa lub jednostkami podziału administracyjnego.

    Podział administracyjny jest rodzajem regionalizacji, tzn. podziału państwa na regiony (nazywane regionami administracyjnymi) uwzględniającego pewne kryteria geograficzne, historyczne, gospodarcze, społeczne oraz prawno-administracyjne. Wytyczenie jednostek podziału administracyjnego musi uwzględniać wykształcone już powiązania przestrzenne oraz przemieszczenia ludności. Trudność takiego podziału polega na tym, że granice regionów geograficznych tworzą strefy przejściowe, podczas gdy granice regionów administracyjnych muszą być jednoznaczne. Podział administracyjny jest zatem wynikiem pewnych kompromisów. Obecnie dużą wagę przywiązuje się do opinii społeczności lokalnych.

    Wilajet (tur. – vilâyet, z arab.: ولاية – wilāyah), także wilaja – w imperium osmańskim od 1864 roku nazwa prowincji; to samo znaczenie w języku malajskim. Nazwa pochodzi od arabskiego waliyah (zarządzać).Prefektura - jednostka administracyjna podstawowego podziału administracyjnego w Japonii, Czadzie (1960-1999), Grecji (tzw. nomos), Rwandzie i Republice Środkowoafrykańskiej. W starożytności była to jednostka podziału terytorialnego w cesarstwie rzymskim (zob. prefektura (starożytność)). W Kościele katolickim prefekturą apostolską nazywa się część Ludu Bożego, która z racji szczególnych okoliczności nie została jeszcze ukonstytuowana jako diecezja.

    Podziały administracyjne odznaczają się także ciągłością przestrzenną i kompletnością, tzn. że całe terytorium kraju jest pokryte jednostkami tego samego poziomu, a żaden obszar nie jest pominięty. Podziały administracyjne są wielostopniowe i mają charakter hierarchiczny. Oznacza to, że jednostki niższego rzędu zawierają się w jednostkach wyższego rzędu, którym są także podporządkowane.

    Oman (arab. عُمان Uman), Sułtanat Omanu (arab. سلطنة عُمان Saltanat Uman) – państwo w Azji, leżące na Półwyspie Arabskim, nad Morzem Arabskim i Zatoką Omańską. Graniczy z Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, Arabią Saudyjską i Jemenem. Stolica mieści się w mieście Maskat. Oman należy do Ligi Państw Arabskich.Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

    W niektórych państwach obok podstawowego podziału kraju istnieją także jednostki pomocnicze. Mogą one istnieć na różnych poziomach – najniższym, np. sołectwa, dzielnice czy najwyższym, np. makroregiony planistyczne w podziale na 16 województw.

    Ponadto niezależnie od struktur administracyjnych istnieją tzw. podziały specjalne. Wyznaczają one przestrzenną organizację działań instytucji państwowych (np. wojska, kolei, sądownictwa, lasów państwowychnadleśnictwa) czy niepaństwowych (np. związków wyznaniowych – diecezje, parafie, gminy wyznaniowe). Obecnie dąży się do tego, by granice podziałów specjalnych dla instytucji państwowych były, o ile to możliwe, zgodne z podziałem administracyjnym.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Sołectwo – jednostka pomocnicza gminy we współczesnej Polsce, charakterystyczna dla obszarów wiejskich. Obszar, zakres działania sołectwa i jego organów określa rada gminy w statucie sołectwa.

    Podział administracyjny w Polsce[]

    Zgodnie z ustawą z 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa, w Polsce funkcjonuje zasadniczy trójstopniowy podział terytorialny państwa, a jednostkami zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa są: gminy, powiaty i województwa. Zgodnie z Prawem geodezyjnym i kartograficznym granice poszczególnych jednostek podziału terytorialnego kraju, a także innych podziałów specjalnych są gromadzone, aktualizowane i udostępniane w bazach danych państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju (PRG) prowadzonego przez Głównego Geodetę Kraju przy współpracy z marszałkami województw. Zakres informacji gromadzonych w bazie danych PRG, w tym m.in. tryb udostępniania danych z PRG określa stosowne rozporządzenie.

    Gmina francuska (komuna) – jednostka samorządu terytorialnego Francji. Wchodzi w skład departamentu i odpowiada zakresem działalności polskiej gminie.Podział specjalny (podział do celów specjalnych) został przeznaczony dla realizacji zadań specjalnych nakładanych przez państwo - podział ten może ale nie musi opierac się na podziale zasadniczym, podział ten jest o o tyle specjalistyczny iż dotyczy konkretnych potrzeb określonych segmentów (tzw. administracji specjalnej): prokuratury, administracji sądowej, skarbowej, nadleśnictwa (służb lasów państwowych) czy wojska.

    Nazwy jednostek podziału administracyjnego na świecie[]

    Przykładowe nazwy jednostek podziału administracyjnego na świecie:

  • comarca – jednostka podziału terytorialnego w Hiszpanii, Panamie, Nikaragui, Portugalii, Brazylii
  • departament – m.in. we Francji,
  • dystrykt federalny – terytoria stołeczne w państwach federalnych,
  • dzielnica – w większości miast świata,
  • gmina (commune, Gemeinde, komuna...) – najniższy stopień organizacji terytorialnej w wielu krajach,
  • gubernia,
  • hrabstwo – m.in. w USA, Anglii
  • kanton – kraje Konfederacji Szwajcarskiej, także jednostka we Francji
  • komitat – na Węgrzech
  • kraj – m.in. w Czechach, Rosji, Słowacji
  • kraj związkowy (land) – w Niemczech i w Austrii,
  • Kreis – w Niemczech i Austrii, (powiat) – w Polsce
  • miasto wydzielone,
  • muhafazat – w wielu państwach arabskich,
  • obszar – jedyny szczebel podziału administracyjnego dla Alaski (borough), mniej więcej bardzo duży powiat, jest ich 11, i stanowią tylko część powierzchni lądowej stanu, a pozostała, niezamieszkana część terytorium stanu do Unorganized Borough (obszar niezorganizowany)
  • obwód – w Rosji i na Ukrainie,
  • okres – na Słowacji i dawniej w Czechach
  • okręg – w Rumunii, Litwie i Łotwie.
  • osiedle – w większości miast świata,
  • ostan w Iranie
  • powiat – w Polsce, (Kreis) w Niemczech i w Austrii
  • prefektura – w Japonii
  • prowincja – m.in. w Kanadzie,
  • region – m.in. we Francji,
  • rejencja
  • rejon na Białorusi, w Rosji
  • republika w Rosji, republiki radzieckie w ZSRR,
  • stan – m.in. w USA, Australii, Brazylii
  • terytorium – m.in. w Kanadzie, Brazylii,
  • ujezd - odpowiednik powiatu w dawnej Rosji
  • wilajet – niegdyś w Turcji, obecnie m.in. w Algierii, Omanie, Afganistanie, Tadżykistanie.
  • wołost - odpowiednik gminy w dawnej Rosji
  • województwo – w Polsce,
  • wyspa – do niektórych państw wyspiarskich,
  • županija – w Chorwacji.
  • Przypisy

    1. Art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603, ze zm.)
    2. art. 4 ust. 1a, w związku z art. 7 ust. 1 pkt 6, art. 7a pkt 6, art. 7c pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.)
    3. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2012 r. w sprawie państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju (Dz. U. z 2012 r. poz. 199)
    Regionalizacja - proces wydzielania regionów, forma klasyfikacji, w której występuje dodatkowe kryterium sąsiedztwa przestrzennego. Dokonując regionalizacji wydzielamy większe terytoria złożone z mniejszych obszarów o podobnych, badanych cechach (region strefowy) lub skupione wokół jakiegoś ośrodka (region węzłowy). Procesy międzynarodowej integracji gospodarczej.Dystrykt federalny (okręg federalny) - w państwach o ustroju federacyjnym, jednostka terytorialna podlegająca bezpośrednio władzom centralnym. Obejmuje ona zazwyczaj stolicę federacji w jej granicach administracyjnych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.
    Ujezd (ros. уезд) – w Imperium Rosyjskim, a także w RFSRR w pierwszych latach po rewolucji październikowej, jednostka administracyjna niższego rzędu, czasem utożsamiana z powiatem.
    Państwo wyspiarskie – państwo w całości położone na pojedynczej wyspie lub grupie wysp i nie posiadające żadnego terytorium na stałym lądzie kontynentalnym.
    Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe" – państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, niebędąca przedsiębiorstwem w rozumieniu prawa, działająca na terenie Polski. Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną dbając przy tym o stan zarządzanych terenów, tj. o zachowanie walorów przyrodniczych i krajobrazowych.
    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    Wołost (pol. włość) - jednostka administracji terenowej w Rusi Kijowskiej oraz księstwach ruskich, podlegająca władzy kniazia.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Reklama