• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Podolacy

    Przeczytaj także...
    Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.Leon Piniński (ur. 8 marca 1857 we Lwowie, zm. 4 kwietnia 1938 we Lwowie) – polski dyplomata, kolekcjoner i historyk sztuki, profesor prawa rzymskiego i rektor (w roku akademickim 1928/1929) Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.
    Rada Państwa (niem. Reichsrat) – istniejący w latach 1861–1918 dwuizbowy parlament austriacki, od 1867 obejmujący wyłącznie austriacką część monarchii austro-węgierskiej – tzw. Przedlitawię.

    Podolacy (konserwatyści wschodniogalicyjscy) – konserwatywne ziemiańskie ugrupowanie polityczne, utworzone w latach '60 XIX wieku w Galicji Wschodniej.

    Program podolaków:

  • opowiadali się za autonomią Galicji,
  • walczyli o ograniczenia praw ludności żydowskiej i rusińskiej,
  • zmierzali do ograniczenia praw języka ukraińskiego, domagając się wprowadzenia do szkół łaciny zamiast niego,
  • byli przeciwni reformie wyborczej do Sejmu Krajowego Galicji i Rady Państwa,
  • pragnęli utrzymania struktury własnościowej ziemi w Galicji.
  • Czołowymi przedstawicielami stronnictwa byli: Agenor Romuald Gołuchowski, Dawid Abrahamowicz, Wojciech Dzieduszycki, Kazimierz Grocholski, Kornel Krzeczunowicz.

    Ziemianie – warstwa społeczna, w dawnych i współczesnych społeczeństwach, posiadacze znacznych (wielkich i średnich) majątków ziemskich, zwykle obejmowanych drogą dziedziczenia (dziedzice), obywatele ziemscy.Wojciech Dzieduszycki (ur. 13 lipca 1848 w Jezupolu koło Stanisławowa, zm. 23 marca 1909 w Wiedniu) – polski hrabia, polityk, filozof, eseista, historyk sztuki i pisarz (dramaturg, powieściopisarz i nowelista).

    Od lat 80. XIX wieku zaczęli obsadzać stanowiska obejmowane dotychczas przez stańczyków. Z podolaków wyłonili się później "ateńczycy" – ugrupowanie młodych konserwatystów pod przewodnictwem Wojciecha Dzieduszyckiego, opowiadające się za współpracą polsko-ukraińską.

    Na początku XX wieku podolacy stali się podporą endecji Romana Dmowskiego, który rozwinął i przeobraził program polityczny podolaków. W 1907 wraz ze stańczykami utworzyli Stronnictwo Prawicy Narodowej, jednak już w 1908 mimo formalnej jedności wyłoniły się znowu niezależne frakcje: konserwatystów krakowskich oraz podolaków (przeciwnych wszelkim reformom). Podolacy podzielili się z kolei na tzw. „autonomistów”, czyli podolaków właściwych (Dawid Abrahamowicz, Andrzej Lubomirski, Leon Piniński, Agenor Gołuchowski), i Centrum (Jan Potocki, August Krasicki, Witold Czartoryski). Współpracowali oni (zwłaszcza Centrum) ze Stronnictwem Narodowo-Demokratycznym. Razem z SND weszli oni do Antybloku, Centralnego Komitetu Narodowego i Naczelnego Komitetu Narodowego (z którego wkrótce się wycofali).

    Sejm Krajowy – istniejący w Galicji w latach 1861–1918 organ przedstawicielski, kompetentny w niektórych sprawach wewnętrznych Galicji (gospodarka, oświata i kultura).Galicja Wschodnia – określenie używane w latach 1795-1809 na określenie całej Galicji, w opozycji do Nowej Galicji, zwanej niekiedy Zachodnią. Później, do roku 1850, do Galicji Wschodniej wliczano zaś wszystkie tereny na wschód od Tarnowa (z samym miastem włącznie). Po roku 1850 określenie to stosowano dla wschodnich terenów Królestwa Galicji i Lodomerii ze Lwowem, Stanisławowem, Tarnopolem, Przemyślem i Sanokiem, jej zachodni kres stanowiła granica okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie - zachodnie granice powiatów: jarosławskiego, brzozowskiego i sanockiego. Stolicą tego regionu był Lwów.

    Bibliografia[]

  • Ryszard Sadaj – "Kto był kim w Galicji", Kraków 1993, ISBN 83-7081-089-6
  • Jerzy Holzer, Jan Molenda – „Polska w pierwszej wojnie światowej”, Warszawa 1963
  • Magdalena Semczyszyn, "Społeczno-polityczne postawy ziemiaństwa wschodniogalicyjskiego w świetle lwowskiej „Gazety Narodowej” (1886−1914)" [w:] Społeczeństwo-Polityka-Kultura. Studia nad dziejami prasy w II Rzeczypospolitej, red. T. Sikorski, Szczecin 2006, s. 7−23.
  • Jacek Skwara, "Konserwatyści wschodniogalicyjscy–Podolacy wobec kwestii ukraińskiej w okresie namiestnictwa Michała Bobrzyńskiego 1908–1913", „Rocznik historyczno-archiwalny”, t. 11, 1996.
  • Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.August Konstanty Ksawery Edmund Antoni Jan Stanisław Ignacy Krasicki – hrabia herbu Rogala, syn Ignacego i Elżbiety z Zamoyskich (ur. 19 kwietnia 1873 w Bachórcu, zmarł 7 lipca 1946 w Krakowie). Miał 4 synów: Antoniego, Stanisława, Ksawerego i Jana oraz dwie córki: Zofię i Elżbietę.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.
    Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (SND), Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe – ugrupowanie polityczne o charakterze narodowym utworzone w 1897, będące legalnym przedstawicielstwem ruchu narodowo-demokratycznego, na którego czele stanął Roman Dmowski.
    Kazimierz Grocholski (ur. 1815 w Rożyskach (pow. Skałat), zm. 10 grudnia 1888 w Opatii) – pierwszy minister do spraw Galicji (od 1871) w rządzie Austrii.
    Rusini (Rusnacy, Ruśniacy lub Rusowie, dawniej też Rusacy, Rosjanie od gr. Ρωσία = Ruś/Русь) – termin odnoszący się do wschodniosłowiańskich narodów bądź grup etnicznych:
    Stańczycy – ugrupowanie polityczne w zachodniej części Galicji, powstałe w latach 60. XIX w. Nazwa wzięta od pamfletu politycznego Teka Stańczyka (1869), opublikowanego na łamach "Przeglądu Polskiego".
    Agenor Romuald Onufry hrabia Gołuchowski herbu Leliwa (ur. 8 lutego 1812, zm. 3 sierpnia 1875 we Lwowie), arystokrata polski, austriacki polityk konserwatywny, minister spraw wewnętrznych Austrii w latach 1859-1861, namiestnik Galicji w latach 1849-1859, 1866-1868 oraz 1871-1875 i I ordynat na Skale, kawaler maltański.
    Jan Nepomucen Potocki herbu Pilawa (ur. 29 kwietnia 1867 w Oleszycach, zm. 13 marca 1942 w Rymanowie-Zdroju) – hrabia, właściciel Zakładu Zdrojowego w Rymanowie, poseł, działacz społeczny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.