• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pisz



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Kościół św. Jana Chrzciciela w Piszu – najstarszy kościół w Piszu. Do 1945 świątynia ewangelicka. Od 1946 siedziba rzymskokatolickiej parafii św. Jana Chrzciciela w Piszu.Fryderyk Wilhelm (ur. 16 lutego 1620 w Cölln (dzisiejszy Berlin), zm. 9 maja 1688 w Poczdamie) z dynastii Hohenzollernów nazwany Wielkim Elektorem.

    Pisz (dawniej Jańsbork albo Jansbork, niem. Johannisburg, prus. Pīsis) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pisz, położone na Mazurach, w południowo-wschodniej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, nad jeziorem Roś i nad wypływającą z niego rzeką Pisą. Miasto otacza Puszcza Piska. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego.

    Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem (wybrzeże Bałtyku między dolną Wisłą a dolnym Niemnem). Obecnie na ich terytorium znajdują się: województwo warmińsko-mazurskie oraz obwód kaliningradzki.Klasa okręgowa (lub liga okręgowa) (w województwie zachodniopomorskim liga okręgowa i klasa okręgowa) – szósta w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce (w województwie zachodniopomorskim liga okręgowa to szósty poziom rozgrywek ligowych, natomiast klasa okręgowa to siódmy poziom). Stanowi pośredni szczebel rozgrywkowy między IV ligą polską, a klasą A (w województwie zachodniopomorskim między ligą okręgową, a Klasą A, natomiast liga okręgowa to pośredni poziom rozgrywkowy między IV ligą, a klasą okręgową) będąc jednocześnie drugim szczeblem regionalnym (VI poziom ligowy) (w województwie zachodniopomorskim drugim i trzecim szczeblem regionalnym) (VI i VII poziom ligowy). Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym i przeznaczone są dla polskich klubów piłkarskich, grających w grupach okręgowych (swym zasięgiem obejmują one kilka leżących obok siebie powiatów danego województwa). Zwycięzcy każdej z grup klasy okręgowej uzyskują awans do IV ligi polskiej (w województwie zachodniopomorskim zwycięzcy grup ligi okręgowej awansują do IV ligi, a klasy okręgowej do ligi okręgowej), zaś najsłabsze zespoły relegowane są do poszczególnych grup klas A (w województwie zachodniopomorskim najsłabsze drużyny grup ligi okręgowej spadają do klasy okręgowej, a najsłabsze zespoły klasy okręgowej spadają do Klasy A). Zarządzana przez – działające w imieniu Polskiego Związku Piłki Nożnej – Okręgowe Związki Piłki Nożnej.

    Według danych z 1 stycznia 2018 Pisz liczył 19 386 mieszkańców.

    Według danych z 1 stycznia 2018 powierzchnia miasta wynosiła 10,01 km²Według danych z 1 stycznia 2018 Pisz liczył 19 386 mieszkańców.

    Gmina Pisz jest największą obszarowo gminą w Polsce – 634 km². Około 2/3 jeziora Śniardwy leży w jej granicach.

    Historia[ | edytuj kod]

  • ok. 160 – informacja o Galindach w pracy geografa z Aleksandrii Klaudiusza Ptolemeusza
  • 1254 – Papież Innocenty IV nadał Galindię we władanie książętom mazowieckim
  • 1255 – Książę kujawski Kazimierz zrzekł się Galindii na rzecz Zakonu krzyżackiego
  • 1343 – częściowe wytyczenie granicy z Mazowszem
  • Pozostałości zamku w Piszu
  • 1344/1345 – wzniesienie zamku obronnego na prawym brzegu rzeki Pisy,
  • 1361 – oblężenie i spalenie zamku przez księcia litewskiego Kiejstuta,
  • 1366 – ponowny szturm i zburzenie zamku przez Litwinów,
  • 1367 – Komtur bałgijski Ulryk Fricke nadał prawa bartne osadzie przy zamku Johannisburg
  • 1379 – Ziemię Piską odwiedził Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Winrich von Kniprode
  • 1422 – początek planowego osadnictwa na terenie powiatu piskiego; Pisz powstał jako osada bartnicza, funkcjonująca jako wieś zagrodnicza, zasiedlona wolnymi pruskimi, posiadającymi prawo bartnictwa, rybołówstwa i myślistwa. Na początku XV w. (1424) pojawiła się w dokumentach wzmianka o sołtysie, co wskazywałoby na funkcjonująca już wieś. Wspomniany sołtys wymieniany jest także jako starosta bartny w 1450 r. Prawdopodobnie w tym czasie w pobliżu zamku funkcjonowały już karczmy i kramy rzemieślnicze.
  • 1449 – Potwierdzone istnienie kościoła i szkoły, budowa mostu zwodzonego na Pisie,
  • 1451 – pobyt w Piszu wielkiego mistrza Ludwika von Erlichshausena; nieudana próba lokacji miasta. Przywilej lokacyjny nadawał 200 łanów na prawie chełmińskim, a sołtysem i zasadźca jednocześnie był niejaki Wawrzyniec Allwun i otrzymał 30 łanów i trzy parcele w mieście. Na utrzymanie plebana wyznaczono 10 łanów. Mieszkańcy lokowanego miasta otrzymali 110 łanów wolnych od obciążeń oraz 50 łanów czynszowych, dla których wyznaczono 10 lat wolnizny. Wojna trzynastoletnia uniemożliwiła zasiedlenie miasta i nadanej ziemi.
  • 1455 – powstanie chłopskie podczas wojny trzynastoletniej, zajęcie zamku piskiego przez powstańców
  • 1466 – Pisz zostaje lennem Korony Królestwa Polskiego
  • 1519–1521 – ostatnia wojna polsko-krzyżacka; zajęcie zamku przez oddział polski pod dowództwem Jerzego Talfusa,
  • 1525 – Sekularyzacja Zakonu Krzyżackiego; początki luteranizmu na Mazurach,
  • 1639 – pobyt w Piszu króla polskiego Władysława IV Wazy,
  • 1645 – Pisz otrzymał prawa miejskie nadane przez elektora Fryderyka Wilhelma,
  • 1656–1657 – częściowe zniszczenie ziemi piskiej przez Tatarów w okresie potopu szwedzkiego,
  • 1658 – osiedlenie braci polskich na Ziemi Piskiej,
  • 1665 – synod braci polskich w Kotle,
  • Wieża kościoła św. Jana Chrzciciela, sięgająca 1694 r.
  • 1694 – pożar Pisza,
  • 1697–1698 – rozbudowa zamku
  • 1698 – konferencja na zamku piskim króla Polski Augusta II Mocnego i elektora brandenburskiego Fryderyka I Hohenzollerna. Podczas „wielkich łowów” towarzyszących wizycie padły ostatnie żubry w Puszczy Piskiej,
  • 1709–1711 – epidemia dżumy (w Piszu zostało przy życiu 14 mieszkańców),
  • 1709 i 1734 – pobyt w Piszu króla Stanisława Leszczyńskiego,
  • 1794 – działania wojenne związane z powstaniem kościuszkowskim,
  • 1798 – rozpoczęto prace przy uspławnianiu rzeki Pisy
  • 1803 – rozwiązanie zboru ariańskiego w Kosinowie,
  • 1805 – powstanie zakładu hutniczego przerobu rudy darniowej w Wądołku (działał do 1889),
  • 1806–1813 – przemarsze wojsk francuskich i rosyjskich w epoce napoleońskiej,
  • 1809–1814 – okres wojen napoleońskich (ograbienie miasta i okolic),
  • 1813 – pobyt w Piszu cara Aleksandra I,
  • Kamienica z XIX wieku
  • 1814 – uruchomienie żeglugi z Pisza do Rynu i Gdańska,
  • 1818 – Pisz został siedzibą powiatu,
  • 1830 – organizowanie się ochotniczych oddziałów wojskowych na terenie ziemi piskiej wspierających powstanie listopadowe w Polsce,
  • 1843 – odbudowa zniszczonego kościoła w Piszu,
  • 1856 – powstanie w Piszu straży pożarnej,
  • 1863 – udział mieszkańców ziemi piskiej w powstaniu styczniowym,
  • 1884–1885 – połączenie kolejowe Pisza z Olsztynem i Ełkiem,
  • 1890 – powiat piski zamieszkiwało 48 747 osób, w tym 37 tys. Polaków, co stanowiło 76% populacji
  • 1900 – budowa ratusza,
  • 1901 – w parafii piskiej mieszkało 5000 Polaków i 3800 Niemców,
  • 1903 – oddanie do użytku cegielni silikatowej,
  • 1905 – budowa linii kolejowej Pisz – Orzysz,
  • 1907 – założenie wodociągu i gazowni, budowa wieży ciśnień,
  • 1908 – otwarcie szpitala powiatowego; budowa linii kolejowej Pisz – Dłutowo,
  • 1910 – w powiecie piskim 33.344 osoby zadeklarowały jako ojczysty język polski, zaś 16 379 osób – język niemiecki,
  • 1913 – powstanie rzeźni miejskiej,
  • Zniszczony Pisz w czasie I wojny światowej
  • 1914 i 1915 – dwukrotna okupacja Pisza przez Rosjan podczas I wojny światowej,
  • 1920 – plebiscyt na Warmii, Mazurach i Powiślu; w powiecie piskim za Niemcami pada 33.817 głosów, za Polską – jedynie 14
  • 1925 – zbudowanie podstacji elektrowni,
  • 1933 – przeprowadzenie generalnego remontu kościoła pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela,
  • Mogiła żołnierzy polskich poległych w II wojnie światowej na Cmentarzu Komunalnym
  • 1939 – budowa schronów wojskowych, w tym pierwszego na świecie schronu biernego typu regelbau 502,
  • 24/25 I 1945 – zajęcie Pisza przez żołnierzy Armii Czerwonej z 307 dywizji piechoty dowodzonej przez generała majora B. Dołmatowa; zniszczenie zabudowy miasta w niemal 70%
  • 1945
  • przyłączenie miasta do Polski, wysiedlenie ludności uznanej za niepolską,
  • przeniesienie siedziby starostwa z Białej Piskiej do Pisza,
  • otwarcie szkoły podstawowej,
  • uruchomienie elektrowni i poczty,
  • powołanie Urzędu Ziemskiego,
  • powołanie spisu powszechnego (w powiecie mieszkało 700 osób),
  • powstał PSS „Osadnik w Piszu”,
  • 1946
  • powołano Powiatową Radę Narodową,
  • administracyjnie zatwierdzono nazwę Pisz,
  • 1948 – uruchomiono Piskie Zakłady Przemysłu Sklejek,
  • 1960 – oddano do użytku budynek Domu Kultury w Piszu,
  • 1969 – powstało Muzeum Ziemi Piskiej,
  • 1975 – na skutek reformy administracyjnej w Polsce powiat Pisz został zlikwidowany,
  • 1987 – w Turnieju Miast Pisz przegrał ze Słubicami,
  • 1989 – pierwsze demokratyczne wybory do samorządu gminnego. Burmistrzem Pisza zostaje Andrzej Wróblewski. W następnych latach (do 2002) urząd ten piastuje Janusz Puchalski,
  • Starostwo Powiatowe w Piszu
  • 1995 – ukazał się pierwszy numer nowej edycji czasopisma popularno-naukowego „Znad Pisy”,
  • 1998 – podpisanie porozumienia o partnerstwie między Piszem a powiatem Schleswig-Flensburg;
  • 1999 – po reformie administracyjnej ponowne powołanie starostwa powiatowego. Starostą zostaje Marek Konopka,
  • 2000 – Radosław Sobczak z Pisza zakwalifikował się jako jedyny Polak do finału Konkursu Chopinowskiego,
  • 2002 – 4 lipca nad Puszczą Piską przechodzi największy w historii huragan. W samym tylko Nadleśnictwie Pisz w ciągu 15 minut uszkodzonych zostaje 12 tys. ha lasów,
  • 2004 – uruchomienie ekologicznej ciepłowni dla miasta Pisz. Jest to największa tego rodzaju ciepłownia w Polsce, która wykorzystuje tylko odnawialne źródła energii – biomasę. Inwestycja współfinansowana przez EkoFundusz.
  • 2009 – 26 czerwca nastąpiło otwarcie nowego mostu nad Pisą.
  • Zabytki[ | edytuj kod]

    Baszta
  • Kościół św. Jana Chrzciciela – zabytkowy kościół (do 1945 świątynia ewangelicka), którego najstarszy element, wieża, pochodzi z 1694. Ściany z ryglówki wzniesione w 1737. Wieża murowana i otynkowana; składa się z trzech kondygnacji z otworem wejściowym na osi, zamykającym się półkoliście. Dach wieży, namiotowy, przechodzi w latarnię ośmioboczną. Na niej znajduje się zegar, a od 1739 krzyż. Hełm wieży pochodzi z czasów późniejszych. Sam kościół, wzniesiony w ostatnich latach XVII wieku, został przebudowany w 1843. We wnętrzu kościoła zachował się ołtarz główny z okresu późnego renesansu, odnowiony w 1696 oraz barokowa ambona pochodząca z 1701. Z XVII wieku pochodzą: krucyfiks drewniany, polichromowany, polichromowany pelikan oraz chrzcielnica
  • Ratusz – neogotycki ratusz z 1900 wzniesiony za pieniądze pochodzące z kontrybucji po wygranej wojnie z Francją w 1871. Mieszczą się w nim między innymi Muzeum Ziemi Piskiej, Starostwo Powiatowe i Urząd Stanu Cywilnego
  • Pozostałości zamku – fragmenty muru oraz fundamenty byłego zamku krzyżackiego przy ul. Gizewiusza
  • Miejska zabudowa mieszkalna:
  • Trzy domy w stylu barokowym:
  • Dom Królewski – parterowy dom z XVIII w. przy ul. Rybackiej 8, którego nazwa nawiązuje do rzekomego pobytu króla Polski Augusta II Mocnego
  • dwa piętrowe domy przy ul. Lipowej 5 i 22 (stara numeracja) z XIX wieku. Wszystkie są murowane, otynkowane, założone na planie prostokąta, dwudzielne
  • Domy przy ul. Rybackiej oznaczone numerami: 9, 12, 13, 15, 16, 17, 18 i 30 pochodzące z I. połowy XIX wieku. Wszystkie są parterowe, murowane, tynkowane, założone na planie prostokąta
  • Przy placu Daszyńskiego, z bogatej niegdyś secesyjnej zabudowy miasta pozostały jedynie dwa zabytkowe budynki (nr 8 i 14).
  • Baszta – neogotycki budynek dawnej słodowni nieistniejącego już browaru z końca XIX wieku. Mieści się na zapleczu ratusza
  • Nieczynna komunalna wieża ciśnień z 1907
  • Kolejowa wieża ciśnień z 1919
  • Kamienna Baba – pamiątka pozostawiona przez Prusów, odnaleziona w pobliskich Wejsunach w 1872. Obelisk z różowawego głazu (140 cm wys.), z niewyraźnie zarysowaną twarzą, przedstawia prawdopodobnie jakiegoś staropruskiego boga
  • Budynek przemysłowo-magazynowy z przełomu XIX/XX w.
  • Zespół ośmiu niemieckich schronów wojskowych wybudowanych w latach 1939-1944, w tym jedyny w Polsce schron bierny typu Regelbau 502 – główny schron zespołu, odnowiony, zawierający ekspozycję militarno-historyczną. Ponadto na kompleks składają się także odnowiony schron bojowy CKM i działa przeciwpancernego oraz sześć nieodnowionych schronów – bojowych i biernych. Kompleks tworzy trasę historyczną „Piska Pozycja Ryglowa” i jest dostępny do bezpłatnego zwiedzania
  • Dom Królewski

    Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska konserwatywna partia polityczna, założona na kongresie 29 maja 2001, zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001). Powołana została przez braci Lecha i Jarosława Kaczyńskich, na fali popularności uzyskanej przez Lecha podczas sprawowania przez niego funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w rządzie AWS. Deklarowana ideologia partii stanowi połączenie konserwatyzmu i chrześcijańskiej demokracji. W latach 2005–2007 Prawo i Sprawiedliwość sprawowało władzę, tworząc rząd Kazimierza Marcinkiewicza i rząd Jarosława Kaczyńskiego (od 2006 do 2007 w koalicji z Samoobroną RP i Ligą Polskich Rodzin, do 2006 i w schyłkowym okresie w 2007 rząd mniejszościowy). W latach 2005–2010 wysunięty przez PiS Lech Kaczyński (do 2006 członek partii) sprawował urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo i Sprawiedliwość należy do grupy Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy w Parlamencie Europejskim oraz do działającej obok niej międzynarodowej organizacji Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.Wieża ciśnień w Piszu – wieża wodna znajdująca się w Piszu przy ulicy Gdańskiej, wybudowana w 1907 roku. Od 1992, została wyłączona z eksploatacji. W 2013 roku została gruntownie odrestaurowana i od remontowana. W 2007 została wpisana do Rejestru Zabytków.
  • Kamienna Baba na placu Daszyńskiego

  • Dawna remiza i wieża strażacka

  • Zabytkowa ul. Dworcowa wykonana z kostki bazaltowej



  • Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.
    Mustvee – miasto we wschodniej Estonii, w prowincji Jõgeva. Leży nad jeziorem Pejpus. Liczy 1756 mieszkańców (2006). Mniej więcej połowę z nich stanowią Rosjanie.
    Puszcza Piska – największy kompleks leśny na Mazurach. Przylega do Mazurskiego Parku Krajobrazowego, oraz do Niziny Mazurskiej. Dawna nazwa to Puszcza Jańsborska (niem. Johannisburger Heide).
    Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych oraz Towarzystwa Biblijnego w Polsce. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik „Chrześcijanin”. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp dr Marek Kamiński.
    Gmina Pisz – gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim.
    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.
    Sołtys (z niem. Schuldheiß, Schultheiß, Scholtis, Schulte(s) i Schulz(e), sędzia, ten, który wskazuje winnego; forma zlatynizowana scultetus) – osoba będąca przedstawicielem lokalnej społeczności, przeważnie wiejskiej. Jego rola począwszy od średniowiecza ulegała poważnym zmianom i od 1990 roku w Polsce jest organem wykonawczym sołectwa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.068 sek.