• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Piryn



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Fauna (od łac. Faunus – bóg trzód i pasterzy) – ogólne określenie na wszystkie gatunki zwierząt na danym obszarze (np. fauna Polski) lub w danym środowisku (fauna sawannowa), a także okresie geologicznym (np. fauna kambryjska). Badanie fauny pozostaje w gestii faunistyki, ale korzystają z niego również inne dziedziny biologii, np. ekologia i etologia, natomiast odkrycia faunistyki są systematyzowane przez systematykę.Zagaza (bułg. Загаза) – schronisko turystyczne w Bułgarii, położone w paśmie górskim Piryn na wysokości 1390 m n.p.m. Nad prawym brzegiem rzeki Mostiszki.

    Piryn (bułg.: Пирин = Pirin) – pasmo górskie w południowo-zachodniej Bułgarii. Najwyższym szczytem jest Wichren (2914 m n.p.m.) o współrzędnych geograficznych 41°45′50″N 23°25′30″E. Pasmo rozciąga się na przestrzeni ok. 40 km (od północnego zachodu do południowego wschodu). Jego szerokość wynosi ok. 25 km. Większość obszaru objęta jest ochroną Parku Narodowego Pirynu. Nazwa gór pochodzi od Peruna (Перун), najwyższego bóstwa panteonu słowiańskiego, boga grzmotów i piorunów.

    Kuteło (bułg. Кутело, również Kuteła) – szczyt w Bułgarii, w południowej części pasma górskiego Piryn, wznoszący się na wysokość 2908 m n.p.m. Zbudowany przede wszystkim z marmurów. Kuteło znajduje się w sąsiedztwie szczytu Wichren, łącząc się z nim granią Konczeto. Posiada skaliste strome zbocza. Szczyt jest trudno dostępny, szlaków turystycznych nie posiada, poza jednym szlakiem turystycznym od schroniska Wichren do Jaworow, znajdującym się w południowej części szczytu, gdzie stoki są łagodniejszePiętro halne, zwane też piętrem alpejskim – obszar występowania łąk wysokogórskich zwanych halami. Panuje tu klimat umiarkowanie zimny. Poniżej znajduje się piętro kosówki a powyżej piętro turni. W Polsce piętro alpejskie występuje tylko w Tatrach, Karkonoszach i na Babiej Górze. W Tatrach położone jest mniej więcej pomiędzy 1800 m n.p.m., a 2300 m n.p.m., na Babiej Górze i w Karkonoszach znajduje się niżej – w Karkonoszach na wysokości 1450-1603 m n.p.m. i obejmuje głównie szczyty Śnieżki i Wielkiego Szyszaka.

    Na północnym krańcu Pirynu znajduje się przełęcz Predeł, która oddziela te góry od Riły, najwyższego pasma w Bułgarii. Z kolei na południu Piryn styka się z pasmem Sławjanka. Zachodnią granicę Pirynu wyznacza dolina Strumy, a wschodnią – dolina Białej i Czarnej Mesty.

    Piryn słynie z bogactwa flory i fauny. Większość obszaru jest zalesiona; znajdują się tu najdorodniejsze lasy iglaste w Bułgarii, w których występują znaczące populacje bałkańskich endemitów: sosny rumelijskiej, sosny bośniackiej i jodły bułgarskiej. Do spotykanych w tym paśmie zwierząt należą wilk i niedźwiedź brunatny.

    Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:

    Na północno-wschodnich zboczach Pirynu leży Bansko, ważny ośrodek turystyki i sportów zimowych. Między Pirynem na południu a Riłą na północy w dolinie Razłog znajduje się miasto o tej samej nazwie, Razłog.

    Spis treści

  • 1 Topografia
  • 2 Budowa geologiczna i rzeźba terenu
  • 3 Najwyższe szczyty
  • 4 Wody
  • 5 Flora i fauna
  • 6 Schroniska
  • 7 Zobacz też
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • Topografia[]

    Piryn jest drugim co do wysokości pasmem w Bułgarii po Rile (2925 m n.p.m.) i ósmym w Europie po Kaukazie, Alpach, Sierra Nevadzie, Pirenejach, masywie Etny, wspomnianej wyżej Rile i masywie Olimpu (przy założeniu, że każde z nich reprezentowane jest tylko przez najwyższy szczyt). Powierzchnia Pirynu wynosi 2585 km², a średnia wysokość – 1033 m n.p.m. Pasmo położone jest w południowo-zachodniej części kraju między rzekami Struma i Mesta. Na północy przełęcz Predeł (1142 m n.p.m.) oddziela Piryn od Riły, a na południu – przełęcz Pariłska (1170 m n.p.m.) od Sławjanki. Odległość między tymi dwoma punktami sięga 60 km. Maksymalna szerokość pasma mierzona od miasta Sandanski do wsi Obidim wynosi 40 km. Od zachodu Piryn otaczają pasma: Włachina, Maleszewo, Osogowo i Ograżden, a od wschodu pasmo Rodopów.

    Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.Jezioro polodowcowe – rodzaj jeziora powstałego w zagłębieniu terenu utworzonym wskutek działalności lodowca lub lądolodu, charakterystyczny dla obszarów młodoglacjalnych. Woda tych jezior nie jest roztopową wodą lodowcową, bo ta dawno uległa wymianie, a nawet w pewnych przypadkach w jeziorze nigdy nie było wód roztopowych. W niektórych miejscach pojawiły się stale podmokłe obszary bagien i torfowisk.
    Panorama Pirynu.

    Ze względu na geologię i położenie geograficzne Piryn dzieli się na trzy części: północną, środkową i południową. Różnią się one wielkością i poziomem atrakcyjności turystycznej.

  • Piryn Północny stanowi największą i najbardziej reprezentatywną część, zajmującą 74% całej powierzchni pasma. Jej długość mierzona od przełęczy Predeł na północy do przełęczy Todorowa polana (1883 m n.p.m.) na południu wynosi 42 km. Północny Piryn jest najczęściej odwiedzaną częścią pasma, jedyną o charakterze alpejskim, z licznymi jeziorami i schroniskami. Znajduje się tu także najwyższy szczyt całego pasma, Wichren. Ze względu na swoją wielkość Piryn Północny dzieli się dalej na: obszar Mramor, obszar Północno-środkowy, obszar Południowo-środkowy, obszar Poleżan, obszar Kamenica, obszar Sinanica i obszar Debeli Rid.
  • Piryn Środkowy rozciąga się od przełęczy Todorowa Polana do przełęczy Popowi Liwadi. Stanowi najmniejszą (7%) i najkrótszą część, o długości zaledwie 7 km. Najwyższy szczyt Orełak ma 2099 m n.p.m., a wysokość pozostałych szczytów nie przekracza 2000 m n.p.m. Pokrywają je gęste lasy, przede wszystkim iglaste. W Pirynie Środkowym znajdują się tylko dwa schroniska: Popowi Liwadi i Malina.
  • Piryn Południowy jest najniższą i najłagodniejszą częścią. Wysokość najwyższego szczytu, Swestcznika, wynosi 1975 m n.p.m. Piryn Południowy zajmuje 17% powierzchni całego pasma, ma ok. 11 km długości i szerokości. W większości pokrywają go lasy iglaste i liściaste. Jest najrzadziej odwiedzaną częścią, stąd nie ma tu żadnych schronisk.
  • Piętro reglowe - jest to niskie piętro roślinności w górach, leżące powyżej piętra pogórza, a poniżej piętra kosodrzewiny. Górną granicę tego piętra stanowi górna granica lasu.Poleżan (bułg. Полежан) – czwarty względem wysokości szczyt w górach Pirin, granitowy, ulokowany w obwodzie Błagojewgrad. Dawna nazwa Mangar tape. Blisko szczytu znajduje się schronisko turystyczne Bezbog.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Porosty (łac. Lichenes z gr. λειχήνα, leichena) – tradycyjna nazwa organizmów składających się z grzybów (Fungi), tworzących obligatoryjne symbiozy – głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna przestała istnieć w 1981 roku w wyniku zmian, wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mykoryzowe), a nie systematycznych. Systematyka i nomenklatura porostów dotyczy ich komponentu grzybowego.
    Wichren (bułg. Вихрен) – najwyższy szczyt w paśmie Piryn (2914 m n.p.m.), drugi pod względem wysokości szczyt Bułgarii i trzeci (po Musale i Olimpie) szczyt półwyspu Bałkańskiego. Zbudowany głównie z marmurów. Wznosi się około 1000 m ponad okolicznymi dolinami. Wierzchołek ten przez Słowian był uznawany za siedzibę boga Peruna.
    Melnik (bułg. Мелник) – to najmniejsze miasto w Bułgarii (216 mieszkańców w 2011 roku), położone w południowo-zachodniej części kraju, w obwodzie Błagojewgrad, w gminie Sandanski.
    Wrzosowate (Ericaceae Juss.) – rodzina roślin krzewinkowych, krzewiastych lub drzew z rzędu wrzosowców (Ericales), licząca ok. 4000 gatunków skupionych w 126 rodzajach. Wrzosowate występują w Europie, Ameryce Północnej i Południowej, alpejskich piętrach tropikalnych Azji, Japonii, Kraju Przylądkowym (Afryka). We florze polskiej występuje jedynie kilkanaście gatunków.
    Mchy (Bryophyta) – gromada roślin telomowych obejmująca małe, osiągające od 1 do 10 cm wysokości organizmy, przeważnie żyjące skupiskowo w ocienionych i wilgotnych miejscach. Nie wykształcają one prawdziwych liści, łodyg czy korzeni, zamiast nich posiadają listki (mikrofile), łodyżki oraz chwytniki, spełniające podobne funkcje, lecz mające odmienną budowę. W rozwoju mchów wyróżnia się dwa następujące po sobie pokolenia: płciowe (gametofit) wytwarzające gametangia (plemnie i rodnie) oraz bezpłciowe (sporofit) wytwarzające zarodniki.
    Riła (bułg. Рила, Рила планина) – pasmo górskie w południowo-zachodniej Bułgarii. Jest najwyżej wzniesionym masywem górskim na Półwyspie Bałkańskim, najwyższy szczyt Musała ma wysokość 2925 m n.p.m. Riła stanowi również szóste co do wysokości pasmo górskie w Europie (przy założeniu, że każde z nich jest reprezentowane tylko przez najwyższy szczyt) po Kaukazie, Alpach, Sierra Nevadzie, Pirenejach i masywie Etny. Jest także najwyższym pasmem leżącym między Alpami a Kaukazem. Na większości obszaru Riły utworzono park narodowy.
    Sosna czarna, sosna austriacka (Pinus nigra Arn.) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna czarna występuje na terenie południowej i południowo-zachodniej Europy oraz Azji Mniejszej. Do Polski sosnę czarną sprowadzono w 1759 r. Pierwotny areał tego gatunku rozciąga się od Maroka i Hiszpanii, przez Pireneje, Alpy, południowe Karpaty aż do Krymu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.102 sek.