• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pirop

    Przeczytaj także...
    Ilmenit (żelaziak tytanowy) – minerał zaliczany do gromady tlenków. Nazwa minerału pochodzi od gór Ilmeńskich w pasmie Uralu w Rosji, gdzie występuje.Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od stgr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) = "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie.
    Kimberlity – rzadkie ultramaficzne skały alkaliczne (potasowe), o porfirowej strukturze, bogate w składniki lotne (CO2+H2O). Kimberlity cechują się wysokim stężeniem pierwiastków śladowych z grupy pierwiastków niekompatybilnych. Według innych definicji kimberlit to porfirowy perydotyt alkaliczny, zawierający zaokrąglone lub skorodowane fenokryształy oliwinu (często zmienione wtórnie), flogopitu, Mg-ilmenitu, piropu (i Cr-piropu) w drobnokrystalicznej masie zbudowanej z oliwinu, flogopitu , kalcytu, dolomitu, serpentynu, magnetytu, perowskitu i apatytu. Diamenty występują jako minerały akcesoryczne. Kimberlit to również potasowa skała ultramaficzna, bogata w składniki lotne, tworząca kominy, dajki i sille. Nierównokrystaliczna, porfirowa tekstura skały jest wynikiem obecności makrokryształów w drobnokrystalicznej matriks. Często w kimberlitach występują ksenolity skał płaszcza wraz z ksenolitami i ksenokryształami skał skorupy. Ogółem to złożona skała hybrydalna, zbudowana z fragmentów skał wysokotemperaturowych (perydotyty, eklogity), zespołów makrokryształów, fragmentów skał otoczenia, magmy oraz składników lotnych (w tym zasymilowanych wód gruntowych). Nazwa kimberlit pochodzi od miejscowości Kimberley w RPA, nadana w 1870 roku.

    Pirop – minerał z gromady krzemianów, należący do granatów szeregu piralspitu.

    Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa piropos = „podobny do ognia”, co jest aluzją do czerwonej barwy minerału.

    Charakterystyka[ | edytuj kod]

    Właściwości[ | edytuj kod]

    Bardzo często tworzy doskonale wykształcone, izometryczne kryształy, najczęściej sześcienne lub dwunastościany rombowe. Najczęściej tworzy kryształy wrosłe, zaokrąglone, przypominające kulki. Tworzy kryształy mieszane ze spessartynem i umbalitem oraz z wieloma innymi granatami. Może zawierać wtrącenia apatytu, ilmenitu, pirotynu, pirytu, rutylu, sfalerytu.

    Karat – jednostka masy używana w jubilerstwie do określania wielkości kamieni i pereł, a także czystości złota (zawartości złota w stopie).Granaty – grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów. Tworzą ją izostrukturalne i (przeważnie) izomorficzne krzemiany wyspowe.

    Występowanie[ | edytuj kod]

    Występuje w skałach głębinowych, zwłaszcza w perydotytach. Także w kimberlicie, gdzie współwystępuje z diamentami i serpentynitach. Z reguły nie tworzy wyraźnych kryształów, lecz raczej nieregularne ziarna. Przez wieki (ponad 500 lat) piropy wydobywano na dużą skalę w Czechach z aluwialnych żwirów i piasków rzecznych. Kamienie te nazywano czeskimi granatami lub czeskimi kamieniami. Ich obecność może wskazywać na obecność skał diamentonośnych.

    Granulit – skała metamorficzna powstała w warunkach metamorfizmu regionalnego. Zbudowana ze skaleni, granatów i kwarcu. Nazwa pochodzi od częstego wykształcenia granoblastycznego (F. Weiss, 1803).Perydotyty – ultrazasadowe (melanokratyczne) skały głębinowe. Zawierają mniej niż 45% krzemionki, składają się głównie z mineralnego oliwinu (40–100%), w mniejszym stopniu z piroksenów (0–60%) i innych minerałów.

    Miejsca występowania:

  • na świecie: Czechy (okolice Trebnic, na wzgórzach Linhorka,w okolicach Meronic – najsłynniejsze złoża piropu), RPA – Kimberley, Tanzania, Sri Lanka, Szkocja, Szwajcaria, Rosja, Niemcy.
  • w Polsce: znaleźć go można w serpentynitach i granulitach w Górach Sowich, W Masywie Śnieżnika w Sudetach. Także okazjonalnie w Tatrach i piaskach plażowych nad Bałtykiem.
  • Zastosowanie[ | edytuj kod]

  • Stosowany jako materiał ścierny,
  • służy do wyrobu narzędzi skrawających, szlifierskich i wierteł,
  • ma znaczenie naukowe – wskaźnik warunków metamorfizmu,
  • bywa wykorzystywany jako minerał wskaźnikowy przy poszukiwaniu diamentów,
  • przezroczyste lub przeświecające kryształy są często spotykane w wyrobach jubilerskich.
  • Szczególnie interesujące są okazy zmieniające barwę w zależności od oświetlenia np. piropy z Norwegii w świetle dziennym są fioletowe; przy oświetleniu sztucznym – czerwone. Piropy z Tanzanii w oświetleniu dziennym są zielonawoniebieskie, a w sztucznym szkarłatne.

    Serpentynit – skała metamorficzna utworzona w strefie epi metamorfizmu regionalnego niskiego stopnia, powstała w wyniku metasomatozy hydrotermalnej. Nazwa pochodzi od minerałów serpentynowych, które są głównym składnikiem tej skały. Opisana w 1823 roku przez A. von Humbolta (łac. serpens – żmija, wąż – z uwagi na ich częste plamiste zabarwienie, a także żyłkową i falistą budowę).Sudety (332) – łańcuch górski na obszarze południowo-zachodniej Polski i północnych Czech, stosunkowo niewielki skrawek znajduje się w Niemczech; najwyższy szczyt Śnieżka, 1602 m n.p.m.; są najwyższą częścią Masywu Czeskiego oraz najwyższymi górami Czech. Ciągną się od Doliny Łaby po Bramę Morawską. Od północnego wschodu obcięte są wyraźnym uskokiem – uskokiem sudeckim brzeżnym od Przedgórza Sudeckiego. Północna granica z Niziną Śląsko-Łużycką na linii Złotoryja – Bolesławiec – Zgorzelec jest umowna. Również południowa granica na obszarze Czech i Moraw jest dość zawikłana.
    Oszlifowany kryształ

    Szeroko stosowany w jubilerstwie. Okazy czyste i duże są rzadko spotykane. Większość trafiających na rynek granatów to granaty o składzie pośrednim. Przyjmuje się, że piropy czyste są zwykle ciemne i rzadko przekraczają masę 1-2 karatów.

    Szwajcarskie i południowoafrykańskie piropy mają jaśniejszą barwę czerwoną niż rubinowoczerwone kamienie z Czech.

    Sri Lanka (Demokratyczno-Socjalistyczna Republika Sri Lanki; syng. ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය, trl. Śrī Laжkā Prajātantrika Samājavādi Janarājya, trb. Sri Lanka Pradźatantrika Samadźawadi Dźanaradźja; tamilski இலங்கை சனநாயக சோஷலிசக் குடியரசு, trb. Ilangaj Dźananajaka Soszalisak Kudijarasu) – państwo w Azji Południowej, na wyspie Cejlon (pod tą nazwą znane do 1972) wraz z mniejszymi przybrzeżnymi wyspami. Oddzielone od Półwyspu Indyjskiego cieśniną Palk i zatoką Mannar. Od wschodu oblewane przez Zatokę Bengalską, od południa otwartym Oceanem Indyjskim. Największe miasta kraju to: Kolombo, Dehiwala, Moratuwa, Dżafna, Kandy, Galle, Kalmunai.Dwunastościan rombowy – bryła przestrzenna mająca 12 ścian, 14 wierzchołków i 24 krawędzie. Wszystkie ściany są przystającymi rombami o następującej własności: stosunek długości przekątnych jest równy 2 {displaystyle {sqrt {2}}} . W każdym wierzchołku spotykają się 3 lub 4 ściany. W ośmiu wierzchołkach stykają się kątami rozwartymi 3 romby, zaś w pozostałych sześciu wierzchołkach stykają się kątami ostrymi 4 romby. Kąt ostry każdej ściany jest równy arccos ⁡ 1 3 ≈ 70 ∘ {displaystyle arccos {frac {1}{3}}approx 70^{circ }} . Krótsze przekątne wszystkich ścian są krawędziami sześcianu.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • granat (minerał)
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd.”Alma- Press” 2003 r.
  • J. Bauer: Przewodnik Skały i minerały, Wyd. Multico 1997 r.
  • K. Maślankiewicz: Kamienie szlachetne, Wyd. Geologiczne - 1982 r.
  • N. Sobczak: Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych, Wyd. Alfa - 1986 r.
  • C. Hall: Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. Wiedza i Życie - 1996 r.
  • W. Schuman: Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. „Alma –Press” - 2004 r.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • artykuł o piropie na stronie WebMineral.com (ang.)
  • artykuł o piropie na stronie Mindat.org (ang.)
  • Rutyl – minerał z gromady tlenków. Jest minerałem bardzo pospolitym, szeroko rozpowszechnionym składnikiem wielu skalMorze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.




    Warto wiedzieć że... beta

    Czechy (czes. Česko), Republika Czeska (czes. Česká republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Od północnego wschodu graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od południowego wschodu ze Słowacją. Stolicą i największym miastem Czech jest Praga. Kraj składa się z trzech historycznych krain – Czech właściwych, Moraw i czeskiej części Śląska. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Państwo czeskie dzieli się na czternaście krajów. Czechy są republiką parlamentarną, demokratycznym państwem prawa o liberalnym systemie rządów, opartym na swobodnej rywalizacji partii i ruchów politycznych. Głową państwa jest prezydent. Naczelnym organem władzy ustawodawczej jest parlament z Izbą Poselską i Senatem, władzy wykonawczej rząd z czternastoma ministerstwami, a władzy sądowniczej Sąd Konstytucyjny i Sąd Najwyższy. Czechy są członkiem wielu organizacji międzynarodowych, m.in. ONZ, Unii Europejskiej, NATO, strefy Schengen, Rady Europy, OECD i Grupy Wyszehradzkiej.
    Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.
    Tanzania, Zjednoczona Republika Tanzanii (suahili Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) – państwo we wschodniej Afryce powstałe z połączenia dawnych kolonii brytyjskich: (do I wojny światowej niemieckiej) Tanganiki oraz brytyjskiego Zanzibaru, co symbolizowała nazwa utworzona z pierwszych sylab nazw obu krajów – TAN+ZAN. W skład Tanzanii jako republiki federacyjnej weszła również wyspa Pemba położona blisko Zanzibaru.
    Afryka Południowa – region Afryki, obejmujący południową część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Południowej zalicza się:
    Apatyt (gr. apato = "oszukiwać", "zwodzić", "łudzić", gdyż często bywa mylony z innymi minerałami) – minerał z gromady fosforanów. Należy do minerałów szeroko rozpowszechnionych występujących we wszystkich typach skał.
    Pirotyn (piryt magnetyczny) – minerał z gromady siarczków. Jest minerałem rzadkim. Nazwa pochodzi od gr. pyrrhos = ognisty.
    Szkocja (gael. Alba, wym. [ˈalˠ̪apə]; sco. i ang. Scotland) – kraj stanowiący część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. W przeszłości był niezależnym królestwem. Obejmuje północną część wyspy Wielkiej Brytanii oraz archipelagi: Hebrydy, Orkady i Szetlandy. Na południu graniczy z Anglią. Krajobraz w przeważającej części wyżynny i górski. Klimat umiarkowanie ciepły, wybitnie morski. Stolicą Szkocji jest Edynburg, a największym miastem Glasgow.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.