• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Piotr Strzyżewski

    Przeczytaj także...
    Żarki – miasto w woj. śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żarki. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego.Seweryn Potocki herbu Pilawa (ur. 1762, zm. 16 września 1829) – polski poseł, senator, krajczy wielki koronny, tajny radca i członek Rady Państwa Imperium Rosyjskiego, kurator Uniwersytetu Charkowskiego, wolnomularz, kawaler maltański od 1811 roku.
    Kraj Tarnopolski (okręg tarnopolski) – część Galicji będąca jednostką administracyjną Rosji, przydzieloną jej pokojem z Schönbrunn z 14 października 1809.

    Piotr Strzyżewski (lub Strzyżowski) (ur. 29 czerwca 1777, zm. 6 stycznia 1854) – pułkownik, jeden z dowódców wojen napoleońskich oraz powstania galicyjskiego przeciw Austrii.

    Urodził się 29 czerwca 1777 r. w Ziemi Sandomierskiej, w rodzinie Jacka Strzyżewskiego – regenta sądu pierwszej instancji Jurysdykcji Marszałkowskiej Koronnej. Był uczniem Szkoły Rycerskiej.

    Walczył w 1794 r. w powstaniu kościuszkowskim, w 16 pułku piechoty, w stopniu chorążego i awansował na stopień porucznika. Brał udział pod Zegrzem, na Marymoncie i Czerniakowie. Po upadku powstania, przebywał w warszawskim towarzystwie kasztelanowej Lanckorońskiej w Warszawie.

    Pokój w Schönbrunn – podpisany 14 października 1809 pomiędzy Cesarstwem Francuskim a Cesarstwem Austriackim w pałacu Schönbrunn w Wiedniu. Kończył wojnę Francji z V koalicją i będącą jej częścią wojnę polsko-austriacką. Do jego postanowień należało uznanie przez Austrię wszystkich poprzednich podbojów Napoleona. Austria zrzekała się Nowej Galicji (swych ziem zabranych w III rozbiorze Polski) i cyrkułu zamojskiego na rzecz Księstwa Warszawskiego, przekazywała Tyrol i Salzburg Bawarii, Triest i Dalmację na południe od rzeki Sawy oddała Francji (Prowincje Iliryjskie). Austria zmuszona została ponadto do przekazania Rosji okręgu tarnopolskiego. Cesarstwo austriackie uznało też tytuł króla Hiszpanii Józefa Bonaparte. W stanie wojny z Francją pozostała jedynie Wielka Brytania.Chorostków (ukr. Хоростків) - miasto na Ukrainie w obwodzie tarnopolskim, liczy 7 300 mieszkańców (2006). Ośrodek przemysłu spożywczego.

    Gdy Napoleon I Bonaparte przybył 26 listopada 1806 roku do Poznania, Piotr Strzyżewski był delegatem Polaków z Galicji i wygłosił z niezwykłym ogniem przemówienie, które ujęło cesarza. Wyznał on, że jest mile zaskoczony gorącym patriotyzmem Polaków, którzy w tej wojnie, wielkiej i świętej, mogą odzyskać niepodległość. Wstąpił do pułku kawalerii krakowskiej Męcińskiego jako szef szwadronu. Organizował pułk w Żarkach. W dniu 1 kwietnia 1807 r. szwadron Strzyżewskiego został wcielony do 3 pułku, który wziął udział w walkach pod Wałami, Jedwabnem i Pasymem 13 kwietnia 1807 r.

    Adam Potocki herbu Pilawa (ur. 1776 w Kruszynie, zm. 25 listopada 1812 w bitwie koło Warszawy), pułkownik wojsk polskich Księstwa Warszawskiego.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    Po rozpoczęciu wojny 1809 roku wraz z innymi pułkami kawalerii skupiony na południe od Warszawy, wziął udział w bitwie pod Raszynem 19 kwietnia, podczas której doznał kontuzji głowy. W natarciu na Galicję wraz ze swoim szwadronem w grupie gen. Pelletiera uczestniczył w blokadzie, a potem zdobyciu Zamościa. W ramach wojny polsko-austriackiej oraz marszu spod Zamościa (21 maja 1809) i wejścia do Galicji, Piotr Strzyżewski 27 maja 1809 r. ze swoim oddziałem ruszył na południe, w kierunku na Sokala na Lwów. Strzyżewski z oddziałem przebywał we Lwowie 28-29 maja, gdzie otrzymał instrukcje od Aleksandra Rożnieckiego, potem skierował się na Busk, Brody, Złoczów. Prezesem polskiego rządu złoczowskiego mianował Tomasza Dąbskiego, a wiceprezesem Kownackiego.

    Brzeżany (ukr. Бережани) – miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu brzeżańskiego, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, siedziba powiatu brzeżańskiego.Order Virtuti Militari (łac. Męstwu wojskowemu – (cnocie) dzielności żołnierskiej) – najwyższe polskie odznaczenie wojskowe (order), nadawane za wybitne zasługi bojowe. Jest najstarszym orderem wojskowym na świecie, spośród nadawanych do chwili obecnej. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 roku w celu uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej w obronie Konstytucji 3 Maja. Dewiza orderu brzmi: Honor i Ojczyzna

    Wraz z prezesem Michałem Konopką i z wiceprezesem Zabilskim oraz chorążym krzemienieckim Gabrielem Rzyszczewskim, z 300 konnymi, a także z oddziałami kawalerii hr. Marcina Tarnowskiego (60 ludzi), Józefem Dwernickim, który przywiódł 100 ochotników, hr. Adamem Potockim ze 200 konnymi, hr. Dulskim oraz Augustynem Trzecieskim, każdy ze 100 ludźmi. P. Strzyżewski pospieszył na uczynione od obywateli wezwanie do Tarnopola (tam nominował miejscowe władze cyrkułowe). Organizacją piechoty miał w Tarnopolu zająć się Józef Marchocki. Miał być formowany batalion strzelców. W sumie oddział Strzyżewskiego liczył ok. 1200 ludzi, nie licząc formującej się piechoty. Do miasta powstańczego zdążały oddziały piesze i konne, z cyrkułów stryjskiego i samborskiego, zorganizowane przez kpt. Piotra Terleckiego z Bobrownik .

    Sambor (ukr. Самбір, Sambir; węg. Szambor) – miasto na Ukrainie, nad rzeką Dniestr, w obwodzie lwowskim, w rejonie samborskim. Według spisu powszechnego z roku 2001 w mieście żyło 36200 ludzi, w tym 900 Rosjan i 1200 Polaków.Zegrze – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock położona nad Zalewem Zegrzyńskim.

    Piotr Strzyżewski dowodził kampanią 1809 r. przeciw Austrii pod Tarnopolem, Wieniawką, Chorostkowem, Brzeżanami, Adamówką i Zaleszczykami, gdzie doszło do bitwy przeciw gen. Bickingowi w dniu 18 czerwca 1809 r. Po kapitulacji austriackiego dowódcy Bickinga, Strzyżewski ogłosił rozkaz dzienny, w którym dziękował wojsku za odwagę. Wymienił odznaczających się. Dowódcą artylerii mianował sierż. Jaszczułta. Potem Strzyżewski z polskim korpusem ruszył w kierunku Mariampola nad Dniestrem, gdzie chciał się przeprawić i pomaszerować na Stanisławów. Do zawarcia pokoju stanął Strzyżewski kwaterą w Monasterzyskach. P. Strzyżewski dowodził w bitwie pod Jezierną (na Lwowszczyźnie, 1 lipca 1809) i pod Zagroblą (na Lwowszczyźnie, 3 lipca 1809 r.).

    Brody (ukr. Броди), dawniej Lubicz – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, nad Suchowólką; 17 tys. mieszkańców (2006).Akademia Szlacheckiego Korpusu Jego Królewskiej Mości i Rzeczypospolitej – szkoła państwowa założona 15 marca 1765 w Warszawie przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, utrzymywana przez skarb państwa. Mieściła się w pałacu Kazimierzowskim. Zamknięta w grudniu 1794, po upadku insurekcji kościuszkowskiej.

    P. Strzyżewski miał przekazać ziemie tarnopolskie generałowi rosyjskiemu, Kochowskiemu, na mocy traktatu pokojowego z 14 października 1809 w Schönbrunn, w którym Napoleon za udział w wojnie Rosji, przyznał jej we władanie Kraj Tarnopolski, wraz z ziemią cyrkułów zaleszczyckiego, tarnopolskiego i brzeżańskiego. Generał rosyjski natychmiast zażądał zdjęcia orłów francuskich, czemu Strzyżewski przeciwstawiał się przez dłuższy czas. W końcu rosyjski generał wystawił straże, a Strzyżewski odmaszerował do Brodów. Po zakończeniu wojny Strzyżewski udał się do Księstwa Warszawskiego.

    Dniestr (ukr. Дністер, rum. Nistru, w starożytności gr. Tyras lub Nester), rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (a w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość - 1352 km, powierzchnia zlewni - ok. 68 tys. km².Busk (ukr. Буськ) – miasto na Ukrainie i stolica rejonu w obwodzie lwowskim, nad Bugiem. 8,3 tys. mieszkańców (2006). Prawa miejskie nadane przez księcia mazowieckiego Siemowita w roku 1411, do agresji sowieckiej na Polskę 17.09.1939 województwo tarnopolskie, powiat kamionecki.

    W sumie oblicza siły płk Piotra Strzyżewskiego na 250 kawalerzystów liniowych, 400 ochotników konnych, 300 strzelców pieszych oraz 4 000 pospolitego ruszenia. W chwili wymarszu spod Zamościa 21 maja 1809, Strzyżewski dysponował ledwie jednym szwadronem kawalerii. W chwili zakończenia działań jego korpus liczył ok. 4000 piechoty i kawalerii. Zdobył cztery działa. Żołnierze byli należycie ubrani, wyekwipowani i uzbrojeni w efekty zdobyte na nieprzyjacielu. Sformowane oddziały stanowiły rdzeń w sumie trzech pułków jazdy, które potem weszły w skład armii Księstwa Warszawskiego. Za zasługi w wyzwalaniu Galicji, o otrzymał 9 października 1809 roku stopień ppłk. z przydziałem do 14 pułku kirasjerów - w armii Księstwa Warszawskiego.

    Aleksander Michał Paweł Sapieha herbu Lis (ur. 12 września 1730 w Wysokiem, zm. 28 maja 1793 w Warszawie) – wojewoda połocki, hetman polny litewski, kanclerz wielki litewski, marszałek konfederacji targowickiej na Litwie, podskarbi nadworny litewski.Aleksander Antoni Jan Rożniecki herbu Rola (ur. 12 lutego 1774 w Warszawie, zm. 24 lipca 1849 Warszawa) – generał jazdy Wojska Polskiego.

    20 kwietnia 1810 został przeniesiony do 16 pułku.

    W 1811 r. ożenił się z Emmą Potocką, córką Seweryna Potockiego i Anny Teofili Sapiehy (córki Aleksandra Michała Sapiehy).

    Zmarł 6 stycznia 1854 r. pozostawiając po sobie pamiętniki.

    9 października 1809 był odznaczony polskim Krzyżem Virtuti Militari, a 5 października 1812 francuskim Krzyżem Kawalerskim Orderu Legii Honorowej.

    Przypisy

    1. Barbara Grochulska, Małe państwo wielkich nadziei, s. 10.
    2. Jan Pachoński: Generał Franciszek Paszkowski 1778-1856. Warszawa: MON, 1982, s. 266.
    3. Jarosław Dudziński: Działania Piotra Strzyżewskiego w Galicji Wschodniej w czasie wojny polsko - austriackiej w 1809 roku. napoleon.org.pl. [dostęp 2015-10-03].

    Bibliografia[edytuj kod]

  • Polski Słownik Biograficzny, zeszyt 184 (T.45/1), luty 2008.
  • Karolina z Potockich Nakwaska, Pamiętnik o hr. Adamie Potockim, pułkowniku 11 pułku jazdy Kszięstwa Warszawskiego, Kraków: wyd. nakładem J.Wildta przez drukarnię czasopisma "Czas", 1862, s. 29.
  • Jarosław Dudziński, Działania Piotra Strzyżewskiego w Galicji Wschodniej w czasie wojny polsko-austriackiej w 1809 roku, Lublin: KUL, 2007 [opublikowane w roku 2007 na portalu napoleon.gery.pl, potem wydane].
  • Jedwabne – miasto w woj. podlaskim, w powiecie łomżyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jedwabne. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. łomżyńskiego.Stryj (ukr. Стрий, węg. Sztrij) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, nad rzeką Stryj; siedziba administracyjna rejonu stryjskiego. Duży węzeł kolejowy, ośrodek przemysłu materiałów budowlanych, maszynowego, drzewnego i spożywczego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    14 października jest 287. (w latach przestępnych 288.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 78 dni.
    Pałac Schönbrunn – pałac zbudowany w XVII-XVIII wieku na zlecenie cesarza niemieckiego Leopolda I, zaprojektowany przez Johanna Bernharda Fischera von Erlacha. Znajduje się w trzynastej dzielnicy Wiednia, Hietzingu. W 1996 r. pałac został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
    Marcin Tarnowski herbu Leliwa (ur. 17 listopada 1778 w Kozinie, zm. 22 listopada 1862 w Zatorze) – polski dowódca wojskowy, powstaniec kościuszkowski, dowódca napoleoński, kawaler Orderów Virtuti Militarii i Legii Honorowej, marszałek szlachty powiatu krzemienieckiego.
    Zagrobla – część wsi Łukawiec w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Wielkie Oczy.
    Iwano-Frankiwsk, hist. Stanisławów (ukr. Івано-Франківськ, ros. Ивано-Франковск; do 1962 Stanisławów, ukr. Станіслав lub Станіславів; jid. סטאַניסלעװ, Stanislew) – miasto obwodowe w zachodniej Ukrainie, ok. 222 tys. mieszkańców (2008), prawa miejskie od 1662, dawna rezydencja magnaterii polskiej.
    Tarnopol (ukr. Тернопіль, Ternopil) – miasto na Ukrainie, nad Seretem, siedziba administracyjna obwodu tarnopolskiego i rejonu tarnopolskiego. W 2001 roku liczyło ok. 228 tys. mieszkańców. Tarnopol jest znaczącym ośrodkiem kulturalnym (muzeum, teatry), oświatowym (szkoły wyższe) i przemysłowym (zakłady przemysłu cukrowniczego, mięsnego, bawełnianego, chemicznego, maszynowego, meblarskiego i ceramicznego), a także ważnym węzłem komunikacyjnym z portem lotniczym.
    Zaleszczyki (ukr. Заліщики) – miasto na Podolu, położone w głębokim jarze w zakolu Dniestru, administracyjnie znajduje się w obwodzie tarnopolskim Ukrainy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.