• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pinakozaur

    Przeczytaj także...
    Charles Whitney Gilmore (ur. 1874, zm. 1945) – amerykański paleontolog, który naukowo opisał wiele dinozaurów z Ameryki Północnej i Mongolii. Napisał kilka monografii poświęconych między innymi stegozaurowi i drapieżnym dinozaurom. Ustanowił wiele taksonów dinozaurów, między innymi rodzaje: Alamosaurus, Alectrosaurus, Brachyceratops, Chirostenotes, Pinacosaurus i Styracosaurus.Teresa Maryańska (ur. w 1937 w Warszawie) – polska paleontolog, doktor habilitowany, specjalizująca się w badaniach dinozaurów.
    Tianzhenosaurus – rodzaj wymarłych gadów z rzędu dinozaurów ptasiomiednicznych, roślinożerny dinozaur osiadły z rodziny ankylozaurów, zamieszkiwał tereny dzisiejszej Azji. Obejmuje 1 znany nam gatunek:

    Pinakozaur (Pinacosaurus) – rodzaj tyreofora z rodziny ankylozaurów (Ankylosauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji. Gatunek typowy rodzaju, Pinacosaurus grangeri, został opisany w 1933 roku przez amerykańskiego paleontologa Charlesa Whitneya Gilmore'a w oparciu o czaszkę, osteodermy i przednie kręgi szyjne (AMNH 6523). Jest to pierwszy nowy takson ankylozaura opisany z terenów Azji.

    Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.

    Morfologia[ | edytuj kod]

    Pinacosaurus był średniej wielkości ankylozaurem osiągającym około 5 m długości. U osobników dorosłych czaszka była dłuższa niż szersza. Wszystkie znane okazy Pinacosaurus wykazują cechy autapomorficzne występujące również u holotypu, w tym m.in. obecność dużych, przypominających rogi wypukłości nad oczami i co najmniej trzy pary otworów nosowych. Godefroit i współpracownicy opisali skamieniałość osobnika z czterema otworami, a Hill, Witmer i Norell – z pięcioma. Jak wszyscy przedstawiciele Ankylosauridae pinakozaur miał na ogonie charakterystyczną kostną maczugę, służącą prawdopodobnie od obrony przed napastnikami.

    Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).

    Klasyfikacja[ | edytuj kod]

    Pinacosaurus został początkowo zaklasyfikowany przez Gilmore'a do rodziny nodozaurów (Nodosauridae) – blisko spokrewnionej z Ankylosauridae. Według przeprowadzonej przez Hilla i współpracowników analizy filogenetycznej Pinacosaurus jest ankylozaurydem bardziej zaawansowanym od Minmi, lecz bazalniejszym od Talarurus i bardziej zaawansowanych Ankylosauridae. Analiza Matthew Vickaryousa, Teresy Maryańskiej i Davida Weishampela z 2004 roku przyniosła odmienne rezultaty – według niej rodzaj Pinacosaurus stanowi takson parafiletyczny; grupą siostrzaną Pinacosaurus mephistocephalus jest Tianzhenosaurus youngi, a ich grupą zewnętrzną Pinacosaurus grangeri.

    Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,0 ± 0,8 do 66,0 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę. W sensie chronostratygraficznym kreda to system, który dzieli się na dwa oddziały: kredę dolną i kredę górną.Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.
    Uproszczony kladogram Ankylosauridae według Hilla, Witmera i Norella, 2003


    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Charles W. Gilmore. Two new dinosaurian reptiles from Mongolia with notes on some fragmentary specimens. „American Museum Novitates”. 679, s. 1–20, 1933 (ang.). 
    2. Robert V. Hill, Lawrence W. Witmer, Mark A. Norell. A New Specimen of Pinacosaurus grangeri (Dinosauria: Ornithischia) from the Late Cretaceous of Mongolia: Ontogeny and Phylogeny of Ankylosaurs. „American Museum Novitates”. 3395, s. 1–29, 2003 (ang.). 
    3. Pascal Godefroit, Xabier Pereda-Suberbiola, Li H., Dong Zhiming. A new species of the ankylosaurid dinosaur Pinacosaurus from the Late Cretaceous of Inner Mongolia (P. R. China). „Bulletin de l'Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique”. 69(Suppl. B), s. 17–36, 1999 (ang.). 
    4. Zdeněk V. Špinar, Philip J. Currie: Wielkie dinozaury. Dzieje ewolucji gigantów. Warszawa: Warszawski Dom Wydawniczy, 1994, s. 126–127. ISBN 83-85558-18-7.
    5. Matthew K. Vickaryous, Teresa Maryańska, David B. Weishampel: Ankylosauria. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 363–392. ISBN 0-520-24209-2.
    David B. Weishampel (ur. 16 listopada 1952) – amerykański paleontolog specjalizujący się w dinozaurach. Jego badania koncentrują się głównie na ich klasyfikacji, późnokredowych dinozaurach z terenów współczesnej Europy, budowie szczęk i roślinożerności oraz kladystyce i biologii ewolucyjnej. W roku 1975 uzyskał tytuł Bachelor of Science w The Ohio State University, w 1978 Master of Science w University of Toronto, a w 1981 Doctor of Philosophy w University of Pennsylvania. W 1981 pracował w Rutgers University at Camden, w latach 1981–82 w University of Pennsylvania, 1983–85 w Florida International University, a od 1985 w Johns Hopkins University, gdzie od 1996 pełni funkcję profesora. W 1995 był konsultantem Michaela Crichtona przy tworzeniu powieści Zaginiony świat. Jest autorem licznych publikacji naukowych i książek – obok Petera Dodsona i Halszki Osmólskiej był redaktorem pierwszego i drugiego wydania The Dinosauria. Opisał naukowo kilka taksonów, m.in. dinozaury: Orodromeus (wraz z Jackiem Hornerem), Iguanodon lakotaensis (z Bjorkiem; obecnie Dakotadon lakotaensis) oraz pterozaura Bakonydraco (z Ösi i Jianu).Mark A. Norell (ur. 26 lipca 1957 w Saint Paul) – amerykański paleontolog specjalizujący się w badaniu dinozaurów, zwłaszcza celurozaurów, oraz mezozoicznej fauny Azji.




    Warto wiedzieć że... beta

    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Talarur (Talarurus) – wymarły gad z rzędu dinozaurów ptasiomiednicznych, należący do rodziny ankylozaurów. Żył w późnej kredzie, 80 milionów lat temu na terenie dzisiejszej Mongolii. Jego nazwa oznacza "wyplatany ogon".
    Autapomorfia – cecha zaawansowana występująca tylko w jednej grupie filogenetycznej. Termin „autapomorfia” został wprowadzony przez Williego Henniga i zdefiniowany jako „cecha apomorficzna charakterystyczna dla danej grupy monofiletycznej (i obecna tylko w niej)”. Według powszechnie stosowanej definicji przedstawionej przez Arnolda Klugego autapomorfia to „nowość kodowana jako unikalna w zbiorze danych”. W przeciwieństwie do synapomorfii autapomorfie, jako cechy filogenetycznie nieinformatywne, nie służą do testowania hipotez filogenezy.
    Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej (ang. American Museum of Natural History) – położone na Manhattanie przy 79 ulicy i Central Park West w Nowym Jorku.
    Osteodermy – według klasycznej definicji są to zmineralizowane narządy osadzone w skórze właściwej. Mimo iż przeważnie przypominają płytę, struktury te często znacząco różnią się kształtem, ornamentacją i geometrią zarówno pomiędzy taksonami, jak i wewnątrz taksonu. Osteodermy są niewątpliwie najczęściej identyfikowanymi elementami zewnętrznego szkieletu tetrapodów. Macierz szkieletu osteoderm zawsze obejmuje tkankę kostną. Struktury te nie są jednak histologicznie jednolite – większość spośród nich składa się z różnych ilości zmineralizowanych i niezmineralizowanych włókien tkanki łącznej oraz szpiku kostnego.
    Grupa zewnętrzna (ang. outgroup) – grupa organizmów stanowiąca klad wykorzystywany w kladystyce do celów porównawczych, często umożliwienia polaryzacji cech. Porównanie z grupą zewnętrzną jest niebezpośrednią metodą polaryzacji cech, wykorzystywaną do ustalenia, czy cecha występująca w grupie wewnętrznej (badanej) jest plezjomorfią czy apomorfią. Jeśli jakaś cecha obecna jest w badanej grupie i w jej grupie siostrzanej, wówczas z dużym prawdopodobieństwem można ją uznać za cechę plezjomorficzną. Jeśli jakaś cecha jest nowa (nieobecna w grupie zewnętrznej) wówczas najprawdopodobniej jest apomorfią. Każda grupa bezpośrednio zewnętrzna względem grupy badanej jest względną grupą siostrzaną badanej grupy. W analizach filogenetycznych często wykorzystuje się więcej niż jedną grupę zewnętrzną – jest to wymagane przy polaryzowaniu cech a priori. W takim przypadku druga grupa zewnętrzna jest grupą najbliższą dla kladu obejmującego grupę badaną i jej grupę siostrzaną (czyli pierwszą grupę zewnętrzną).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.