• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pilawa - herb szlachecki

    Przeczytaj także...
    Heroldia – urząd, zwykle monarszy, czasem państwowy lub prywatny, zajmujący się administrowaniem tytułami szlacheckimi – gromadzący i sprawdzający informacje o nadaniach tytułów, nobilitacjach, indygenatach, gromadzący wizerunki herbów wraz nazwiskami rodów, którym herby te są przypisane, oraz dbający o poprawność tych herbów. W wielu krajach, zwłaszcza obecnie np. w Wielkiej Brytanii, heroldie zajmują się nie tylko herbami rodowymi, ale i herbami, godłami i flagami korporacji, firm, organizacji i innych osób prawnych.Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem (wybrzeże Bałtyku między dolną Wisłą a dolnym Niemnem). Obecnie na ich terytorium znajdują się: województwo warmińsko-mazurskie oraz obwód kaliningradzki.
    Bolesław IV Kędzierzawy (ur. ok. 1122, zm. 5 stycznia 1173) – książę mazowiecki od 1138, śląski w latach 1146-1163 i sandomierski od 1166. Książę krakowski i książę zwierzchni Polski w latach 1146-1173.

    Pilawa (Piława, Strzała) – polski herb szlachecki.

    Herb Srebrna Pilawa, hetmańskiej gałęzi Potockich
    Herb Złota Pilawa, prymasowskiej gałęzi Potockich
  • Opis herbu:
  • W polu błękitnym półtrzeciakrzyż srebrny. W klejnocie pięć piór strusich. .

  • Najwcześniejsze wzmianki:
  • Protoplastą rodu Pilawitów miał być rycerz Żyrosław z Potoka (Potok lub Patok, miejscowość na szlaku z Węgier do Polski). Żyrosław miał brać udział w wyprawie księcia Bolesława Kędzierzawego przeciwko Prusom. Miał tam zabić nieznanego z imienia wodza pruskiego w pojedynku pod Piławą, co spowodowało paniczną ucieczkę wroga. W 1166 książę Bolesław dla upamiętnienia tego zwycięstwa nadał mu herb nawiązujący nazwą do miejsca bitwy. Ostateczny kształt uzyskał w końcu XIV wieku. Znane są opisy tego herbu z 1387, 1388, 1389, który wtedy przedstawiał srebrną literę Z i półtrzeciakrzyż (pół krzyża w prawo) w polu błękitnym.

    Genealogia (z Greki γενεά, genos – "ród" oraz λόγος, logos – "słowo", "wiedza") — jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem więzi rodzinnych między ludźmi na bazie zachodzącego między nimi pokrewieństwa i powinowactwa. W szczególności przedmiotem zainteresowania genealogii są wybrane rodziny i rody, ich pochodzenie, historia oraz wzajemne relacje rodzinne i losy poszczególnych członków rodziny.Suchostaw - wieś w rejonie husiatyńskim obwodu tarnopolskiego, założona w 1553 r. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Suchostaw w powiecie kopyczynieckim województwa tarnopolskiego. Wieś liczy 982 mieszkańców.
  • Herbowni:
  • Herb Pilawa w zamku w Baranowie Sandomierskim

    Lista herbownych w artykule sporządzona została na postawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Należy jednak zwrócić uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.

    Herbowni (klejnotni, współherbowni) - osoby i rodziny posługujące się tym samym herbem, lub jego odmianą, staropolskie określenie rodu herbowego.Anna Stanisławska, właśc. Anna Zbąska (ur. między 1651 a 1654, zm. między 14 października 1700 a 2 czerwca 1701) – poetka epoki baroku. Najdawniejsza znana poetka polska.

    Pełna lista herbownych nie jest dziś możliwa do odtworzenia, także ze względu na zniszczenie i zaginięcie wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej (m.in. w czasie powstania warszawskiego w 1944 spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego w Warszawie, gdzie przechowywana była większość dokumentów staropolskich). Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla (159 nazwisk). Występowanie na liście nazwiska nie musi oznaczać, że konkretna rodzina pieczętowała się herbem Jastrzębiec. Często te same nazwiska są własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę. Tadeusz Gajl wymienia następujące nazwiska uprawnionych do używania herbu Pilawa:

    Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Antypowicz, Balcer, Baszmanowski, Batulewicz, Błędowski, Bogdaszewski, Boleścic, Borowski , Borszcożowski, Bortkiewicz, Bóbr, Buczacki, Buterlewicz, Butulewicz, Bystrzykowski, Bzowski, Charewicz, Charkowski, Chechelski, Chrzczonowski, Cieszkowski, Czeszkowski, Denewski, Denow, Dmitrowski, Dobromirski, Drozdowski, Dulowski, Dymitrowski, Felsztyn, Gąsiorowski, Grabowski, Groffik, Ilkusz, Janowski, Jerzewski, Jurkowicki, Jurkowicz, Jurkowiecki, Kamieniec, Kamieniecki, Kamieński , Kaminiec, Karliński, Kliczkowski, Klikowicz, Knot, Knoth, Kostecki, Kot, Kubiatowicz, Lachowicz, Lachowski, Lalowski, Lechiński, Lechowski, Lewicki, Lichiński, Lichnowski, Lutostański, Łabuszewski, Łachowski, Małyszewicz, Manasterski, Manastyrski, Marcinkowski, Mars, Masłowski, Miłkowski, Misiowski, Modzelewski, Monasterski, Moskarzowski, Moskorzewski, Murca, Mysiowski, Mysłowski, Mystkowski, Myszkowski, Myślkowski, Nagorski, Nagorzyński, Nagórski, Nagurski, Namieniecki, Niewiadowski, Niewodowski, Obertyński, Okieński, Okiński, Petrowicki, Pęczalski, Pęczelski, Piec, Piecewski, Piecowski, Pieczyski, Pierzyński, Pilawski, Piotrkowczyk, Piotrkowski, Piotrowicki, Piruski, Płatuść, Podfilipski, Podgajewski, Podgórski, Podhajecki, Pokutyński, Potocki, Przełubski, Przyłubski, Rawa, Rawski, Roskowski, Roszkowski, Rucki, Rudzki, Rutski, Rynkowski, Skaczkowski, Skałowski, Słostowski, Smalawski, Smalski, Solecki, Stanisławski, Stokowski, Stroiński, Sychowski, Szewiga, Szychowski, Światły, Święcicki, Twardowski, Twarowski, Tworowski, Warkulewicz, Warzyński, Waźliński, Ważyński, Wierzbicki, Wierzychowski, Wiesiołowski, Wietrychowski, Wietrzychowski, Wojsz, Wojsza, Zagorski, Zagórski, Zakliczewski, Zakliczowski, Zelisławski, Żak, Żakiewicz, Żarski, Żelisławski, Żelsławski, Żokiewicz, Żyrosław.

    Klejnot, cymer (łac. clenodium, staropol. z niem. (Helm-)Kleinod) – zwieńczenie hełmu łączące się z nim za pośrednictwem korony rangowej lub przepaski, z której rozwijały się labry.Jan Nepomucen Potocki herbu Pilawa, pseud. i krypt.: Graf***; M. L. C. J. P.; hr Courchamps, (ur. 8 marca 1761 w Pikowie w powiecie winnickim województwa bracławskiego, zm. 23 grudnia 1815 w Uładówce koło Pikowa) – polski powieścio- i dramatopisarz (tworzący w języku francuskim), podróżnik, polityk, historyk, publicysta, etnograf, pierwszy archeolog polski, badacz starożytności słowiańskich, pierwszy polski aeronauta, kawaler maltański zaszczycony Krzyżem Devotionis.
  • Znani Pilawici
  • Żyrosław przekazał swojemu synowi Aleksandrowi, około 1200 swoje liczne włości. Ten zaś podzielił je na kilku synów, którzy mieli przybrać nazwisko od dziedziczonych dóbr, stając się protoplastami nowych rodzin, jak: Moskorzewscy z Moskrzewa, Potoccy z Potoka, Tworowscy z Tworowa, Stanisławscy ze Stanisławic, Borowscy z Borowy, Słostowscy ze Słostowy.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Brody (ukr. Броди), dawniej Lubicz – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, nad Suchowólką; 17 tys. mieszkańców (2006).
  • Anna Stanisławska
  • Mikołaj Kamieniecki
  • Antoni Kapłon
  • Wiktoria Elżbieta Potocka
  • Alfred Józef Potocki
  • Alfred Wojciech Potocki
  • Andrzej Kazimierz Potocki
  • Antoni Protazy Potocki
  • Feliks Kazimierz Potocki
  • Franciszek Salezy Potocki
  • Jan Potocki
  • Józef Potocki
  • Mikołaj Potocki
  • Roman Potocki
  • Roman Ignacy Potocki
  • Stanisław Rewera Potocki
  • Stanisław Kostka Potocki

  • Franciszek Salezy Potocki herbu Pilawa (ur. 1700 w Krystynopolu, zm. 22 października 1772 w Krystynopolu), magnat polski, wojewoda kijowski w 1756 roku, wojewoda wołyński w 1755 roku, krajczy wielki koronny w latach 1736-1755, marszałek Trybunału Koronnego w 1726 roku, starosta bełski w latach 1720-1767, mecenas sztuki.Horodenka (ukr. Городенка) – miasto i stolica rejonu w obwodzie iwanofrankowskim Ukrainy, 9,8 tys. mieszkańców (2001).

    Miasta[]

    Miasta I Rzeczypospolitej pięczętujące się herbem Moskarzewskich, Potockich - Pilawa, na Kresach wschodnich : Sokołówka, Monasterzyska, Jabłonów, Buczacz, Kozowa, Peczeniżyn, Tłuste, Suchostaw, Tyśmienica, Bodzanów, Złotniki, Stanisławów, Brody, Krystynopol, Czerwonogród, Horodenka, również herb gminy Krzeszowice i Miasta i Gminy Nałęczów

    Potok Wielki – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Jędrzejów.Herb szlachecki – charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych. W założeniu jest znakiem niepowtarzalnym, jednak może się nim posługiwać – w heraldyce polskiej – wiele rodów tzw. herbownych, tworzących w konsekwencji charakterystyczny dla polskiej heraldyki ród herbowy, grupujący rodziny czasem ze sobą wcale niespokrewnione. Wynika to m.in. z historii kształtowania się w Polsce stanu szlacheckiego, zachowującego tradycję przynależności do dawnych wielkich rodów lub klanów, także z praktyki przyjmowania jednego herbu przez rodziny niespokrewnione, ale służące w jednej chorągwi, a także w pewnym stopniu z prawnej możliwości tzw. adopcji herbowej osoby nobilitowanej przez jej szlacheckiego patrona należącego do genealogicznej linii danego rodu herbowego. Tylko polskim zwyczajem jest fakt, że różne rodziny szlacheckie mogą pieczętować się takim samym herbem. Rodziny te nawet nie są lub nie muszą być ze sobą skoligacone. Gdzie indziej herb jest własnością tylko jednej rodziny i tylko dla niej jest jej godłem, pieczęcią i znakiem. Dlatego zmiana koloru tła lub inności tego samego wizerunku powoduje powstanie innego herbu, jednak w Polsce jest to tylko inna odmiana herbu już istniejącego. Wywodzi się to z polskiego średniowiecznego systemu prowadzenia wojen i bitew, zwanego systemem chorągwi. Tym samym rycerze jednej chorągwi zwykle używali jej godła i nosili takie same herby. Stąd wiele rodzin szlacheckich w Polsce ma podobne lub identyczne herby. Często towarzyszyła temu formalna odmiana herbu. Praktyka ta została z czasem zakazana. W innych krajach europejskich dany herb przysługuje tylko jednej rodzinie. Choć znane są też sytuacje, gdy grupa rodzin noszących różne nazwiska odmiejscowe od różnych włości, ale wspólnego pochodzenia, nosi herby identyczne lub podobne, jak w Polsce. W średniowieczu wymagane było nawet wyróżnianie herbów poszczególnych członków rodziny, przez dodawanie specjalnych oznaczeń, bordiur itp. Ten zwyczaj przetrwał w heraldyce brytyjskiej. Charakterystycznym przykładem jest tu herb Księcia Walii, różniący się od herbu królewskiego nałożonym na tarczę kołnierzem turniejowym. W Polsce takie odróżnianie herbów osobistych było stosowane u zarania naszej heraldyki, przyczyniając się m.in. do powstawania odmian herbowych.

    Przypisy

    1. Zachodzi podobieństwo z krzyżem lotaryńskim, występującym w heraldyce węgierskiej
    2. AGAD historia: Zarys dziejów kształtowania się zasobu (pol.). [dostęp 13.08.2013].
    3. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.
    Tyśmienica (ukr. Тисмениця) – miasto na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie iwanofrankiwskim. 9,3 tys. mieszkańców (szacunek na 2006).Feliks Kazimierz Potocki herbu Pilawa (ur. 1630, zm. 15 maja 1702) – hetman wielki koronny i kasztelan krakowski od 1702 roku, hetman polny koronny od 1692 roku, wojewoda krakowski od 1683 roku, wojewoda kijowski od 1682 roku, wojewoda sieradzki od 1669 roku, podstoli wielki koronny od 1663 roku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Roman Ignacy Franciszek Potocki herbu Pilawa, pseud., krypt., i allonimy: anonim; I. P.; J. P.; Jan K. Szabrański, (ur. 28 lutego 1750 w Radzyniu Podlaskim, zm. 30 sierpnia 1809 w Wiedniu) – marszałek wielki litewski w latach 1791-1794, w latach 1781-1789 wielki mistrz Wielkiego Wschodu Narodowego Polski, polski polityk i działacz patriotyczny, publicysta, dramatopisarz, poeta, pedagog, historyk i tłumacz.
    Stanisław Rewera Potocki herbu Pilawa (ur. w 1579 w Podhajcach, zm. 27 lutego 1667 w Podhajcach) – polski hetman wielki koronny od 1654, hetman polny koronny od 1652, wojewoda krakowski od 1658, wojewoda kijowski od 1655, wojewoda podolski od 1636, wojewoda bracławski od 1631, kasztelan kamieniecki od 1628, podkomorzy podolski od 1621, starosta halicki, radomski, krasnostawski, ropczycki, medycki, barski, grodecki, kołomyjski, mościcki, drahimski, latyczowski i doliński.
    Mauzoleum Potockich w Wilanowie, symboliczny nagrobek wystawiony Stanisławowi Kostce Potockiemu i jego żonie Aleksandrze z Lubomirskich Potockiej przez ich syna Aleksandra. Został zaprojektowany w 1834 roku przez Henryka Marconiego, wykonany w latach 1834-1836 przez Jakuba Tatarkiewicza i Konstantego Hegla z piaskowca szydłowieckiego. Nagrobek znajdujący się na przedpolu parkowym pałacu wilanowskiego składa się z neogotyckiego baldachimu ustawionego na rozległym cokole, w którego rogach znajdują się cztery lwy trzymające tarcze z herbami Pilawa Potockich i Drużyna Lubomirskich. Na sarkofagu umieszczonym pod baldachimem przedstawiono postacie małżonków, jego boki zdobią zaś płaskorzeźby - geniusze śmierci i personifikacje zainteresowań i cnót zmarłych.
    Mikołaj Potocki zwany Niedźwiedzia Łapa herbu Pilawa (ur. ok. 1593, zm. 20 listopada 1651) – kasztelan krakowski i hetman wielki koronny od 1646, hetman polny koronny od 1637, wojewoda bracławski i pisarz polny koronny od 1636, starosta lubelski, czerkaski, latyczowski, niżyński i barski.
    Józef Potocki herbu Pilawa (ur. 1673, zm. 17 maja 1751) – kasztelan krakowski w 1748 roku, wojewoda poznański w 1744 roku, hetman wielki koronny w 1735 roku, wojewoda kijowski w 1702 roku, starosta halicki w latach 1697-1717, marszałek Trybunału Koronnego w 1699 i 1723 roku.
    Bałtyjsk (pol. Piława lub rzadziej Pilawa, ros. Балтийск, Bałtijsk, niem. Pillau, lit. Piliava, Piluva) – miasto i port morski na Mierzei Wiślanej po obu stronach Cieśniny Piławskiej u wejścia do Zalewu Wiślanego w Federacji Rosyjskiej (obwód kaliningradzki), dawniej w Prusach Wschodnich. Najbardziej na zachód położone miasto Federacji Rosyjskiej.
    Andrzej hrabia Potocki herbu Pilawa (ur. 10 czerwca 1861 w Krzeszowicach pod Krakowem, zastrzelony 12 kwietnia 1908 we Lwowie) – polski polityk, kawaler orderu Złotego Runa. Był synem Adama Potockiego herbu Pilawa i Katarzyny Branickiej herbu Korczak.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.