• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Piktowie

    Przeczytaj także...
    Wał Antonina (także: Mur Antonina) – rzymska budowla obronna w Szkocji, zbudowana w 142 r n.e. na polecenie Antoninusa Piusa.Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia.
    Języki jafetyckie (od imienia biblijnego Jafeta, syna Noego) - grupa języków, postulowana po raz pierwszy przez Marra, obejmowała początkowo tylko języki kaukaskie, około roku 1920 poszerzona o w zasadzie wszystkie stare języki Europy i Bliskiego Wschodu, nie będące językami indoeuropejskimi ani semickimi, przy czym miały być one ze sobą spokrewnione. Pojęcie języków jafetyckich odegrało kluczowa rolę w pseudonaukowej teorii marryzmu, z tego też względu (a także celem uniknięcia konotacji biblijnych, tak jak w przypadku języków chamickich) zostało obecnie zastąpione zasadniczo tożsamym pojęciem języków azjanickich.
    Miedzoryt przedstawiający Pikta, autorstwa Théodora de Bry, XVI wiek

    Piktowie (łac. picti – "pomalowani", ze względu na ciała pokryte tatuażami) – nazwa stosowana przez starożytnych Rzymian na określenie grupy plemion zamieszkujących ziemie obecnej Szkocji (na północ od rzek Forth i Clyde) w okresie między przybyciem Rzymian do północnej Brytanii (ok. 100 roku n.e.) a połową IX wieku. W okresie panowania rzymskiego dwoma ważnymi plemionami piktyjskimi byli Werturionowie (Verturiones), którzy mieszkali nad górnym Forth i rzeką Earn, oraz Kaledończycy. Źródła piktyjskie używają nazwy Cruithin jako nazwy własnej.

    Owies (Avena L.) – rodzaj roślin należących do rodziny wiechlinowatych obejmujący około 35 gatunków (wiele z nich to rośliny uprawne), które w stanie dzikim występują w basenie morza Śródziemnego i Azji Środkowej, a w Polsce dziko występuje głównie owies głuchy (chwast). Gatunkiem typowym jest Avena sativa L..Żyto (Secale L.) – rodzaj roślin jednorocznych, dwuletnich lub wieloletnich z rodziny wiechlinowatych. Pochodzi z Azji. Liczy około 10 gatunków, z których najważniejszym ze względów gospodarczych jest uprawiane żyto zwyczajne. Gatunkiem typowym jest Secale cereale L.:

    Wszelkie pisemne przekazy autorstwa samych Piktów zaginęły. Pozostała pojedyncza kronika, a raczej lista królów piktyjskich. Istnieją jednak materiały rzymskie, irlandzkie i anglosaskie, które dają nam pewne, choć niewielkie, wyobrażenie na temat historii Piktów.

    Ich nazwa pochodzi od łacińskiego słowa picti ("malowani") i odzwierciedla fakt, że wojownicy Piktów mieli zwyczaj malować i tatuować ciała. Tradycyjną nazwą spotykaną w Szkocji jest Pechs i obecnie wysuwa się przypuszczenie, że być może nazwa "Pikt" jest zniekształceniem jakiegoś innego słowa, być może nazwy plemienia. Piktowie sami siebie nazywali Cruthini.

    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.Kapusta właściwa typowa, rzepa właściwa typowa, najczęściej jednak nazywana w skrócie rzepą (Brassica rapa subsp. rapa) – podgatunek kapusty właściwej, należący do rodziny kapustowatych (dawniej zwanej rodziną krzyżowych). Znany jest wyłącznie z uprawy, nie rośnie dziko.

    Przynależność etniczna i językowa Piktów nie jest jasna, zapewne jednak byli ludem heterogenicznym, powstałym z przemieszania ludów jafetyckich z Celtami. Prawdopodobnie byli bardziej związkiem militarnym różnych plemion niż narodem. Historycy rzymscy dzielili Piktów na Kaledonów i Wenturionów, ale zasada tego podziału nie jest jasna.

    Rzeżucha (Cardamine L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 150 gatunków szeroko rozprzestrzenionych na kuli ziemskiej. Do polskiej flory należy 10 gatunków (nie licząc efemerofitów). Gatunkiem typowym jest rzeżucha łąkowa (Cardamine pratensis L.). Zwyczajowa nazwa "rzeżucha" w języku polskim stosowana jest także w odniesieniu do gatunku z innego rodzaju – pieprzycy siewnej (Lepidium sativum).Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej i do Europy dotarła po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Do rodzaju tego, liczącego ponad 30 gatunków, należą jedne z ważniejszych roślin uprawnych. W Polsce nie rosną dziko, wyłącznie jako rośliny uprawne. Gatunkiem typowym jest Phaseolus vulgaris.

    We wczesnym średniowieczu Piktowie utworzyli państwo oparte na matrylinearnej zasadzie dziedziczenia władzy. W V-VI wieku zostali schrystianizowani, przede wszystkim za sprawą świętego Kolumbana. Zamieszkiwali obszar na północ od Muru Antoninusa, a w 843 roku połączyli się ze Szkotami pod wodzą Kennetha I, tworząc królestwo Alby. Po śmierci Konstantyna II w 943 władcy szkoccy nie przyjmowali już tytułu króla Piktów.

    Początki historii Szkocji sięgają czasów odległych o ponad 8 tysięcy lat, kiedy pierwsze ludy przybyły na tereny obecnej Szkocji. Był to wówczas jeden z ostatnich nieskolonizowanych obszarów świata, zarazem jednak jeden z ostatnich bastionów epoki lodowcowej – osadnictwo następowało w miarę wycofywania się lodowca. Ten późny start znajdzie odzwierciedlenie w ciągu następnych kilku tysięcy lat historii Szkocji, jako że ze zdobyczami takimi jak rolnictwo, brąz i narzędzia z żelaza zapozna się ona jako jedno z ostatnich miejsc w Europie. Pierwsze stałe osady w Szkocji powstały co najmniej 5000 lat p.n.e. Znane stanowisko archeologiczne w Skara Brae na Orkadach datowane jest na 2000 lat p.n.e. Ludy te były również mistrzami monumentalnych budowli, oddając się zajęciu, które bardziej na południe zaowocowało powstaniem zadziwiających budowli typu Stonehenge.Kolumba, Kolumba opat z Hy, Kolumba z Iony, Kolumban Starszy cs. Prepodobnyj Kołumba, igumien Ionskij (ur. 7 grudnia 521 w Gartan, hrabstwie Donegal, zm. 9 czerwca 597 na wyspie Iona) – irlandzki opat i misjonarz, jeden z dwunastu apostołów Irlandii, święty Kościoła katolickiego i anglikańskiego, prawosławny święty mnich. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Luteranie i anglikanie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

    Z wyglądu Piktowie opisywani byli jako niscy, brodaci mężczyźni o krępej budowie ciała.

    Społeczeństwo[]

    Podobnie jak większość ludzi z północy Europy w okresie późnej starożytności, Piktowie byli rolnikami żyjącymi w małych społecznościach. Bydło i konie były wyznacznikiem dobrobytu oraz prestiżu, owce i świnie były hodowane stadnie, a nazwy miejscowości wskazują na sezonowe wędrówki bydła. Zwierzęta nie osiągały dużych rozmiarów, pomimo transportu koni z Brytanii do Irlandii w celu powiększenia gatunku. Ze źródeł irlandzkich wynika, iż elita rywalizowała o rasę zwierząt, co miało miejsce również na ziemiach Piktów. Rzeźby przedstawiają sceny polowania z psami oraz jastrzębiami, co było niespotykane w Irlandii. Uprawiano pszenicę, jęczmień, owies i żyto oraz warzywa takie jak jarmuż, kapusta, cebula, por, groch, fasola, rzepa, a także gatunki już nieistniejące, np. marek kucmerka. Rośliny takie jak czosnek niedźwiedzi, pokrzywa i rzeżucha zbierano w puszczy. Pasterstwo umożliwiło ludziom łatwy dostęp do materiałów, m.in. skóry. Wełna i len były głównymi roślinami wykorzystywanymi w krawiectwie, choć niewykluczone, że znalazły również zastosowanie w produkcji oleju oraz służyły jako pożywienie. Ryby, małże, foki i wieloryby były wyławiane wzdłuż wybrzeży oraz z rzek. Mięso i mleko oswojonych zwierząt stanowiły znaczną część diety przeciętnych mieszkańców, podczas gdy posiłki elity były bogate w mięso pochodzące z hodowli oraz polowania.

    Pokrzywa (Urtica L.) – rodzaj jednorocznych roślin zielnych lub bylin z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.). Należy do niej ok. 110 gatunków rozproszonych na całej kuli ziemskiej. Gatunkiem typowym jest Urtica dioica L..Wyspa Skye (ang. Isle of Skye, gael. An t-Eilean Sgitheanach) – druga co do wielkości (1700 km) wyspa Szkocji, a czwarta w Wyspach Brytyjskich, największa i położona najbardziej na północ w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych.

    Zobacz też[]

  • Historia Szkocji
  • Skye
  • Szkocja
  • Flaga Szkocji
  • Język piktyjski



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język piktyjski – język używany w czasach rzymskich oraz we wczesnym średniowieczu przez Piktów - lud zamieszkujący Szkocję. Ze względu na znikomą liczbę zachowanych dokumentów w postaci inskrypcji, klasyfikacja genetyczna tego języka jest wśród językoznawców sprawą sporną. Pospolicie kojarzy się język piktyjski z grupą brytańską języków celtyckich. Wielu specjalistów uważa język piktyjski za język celtycki spokrewniony z grupą goidelską, do której należą język szkocki gaelicki oraz irlandzki. Niektórzy łączą go z językami azjanickimi. Istnieją również zwolennicy dwóch (lub więcej) języków piktyjskich, z ktorych jeden byłby językiem indoeuropejskim, a drugi (pozostałe) nieindoeuropejskim.
    Groch (Pisum L.) – rodzaj roślin jednorocznych z rodziny bobowatych. Obejmuje według różnych źródeł od 2 do 7 gatunków. W stanie dzikim rosną one w Azji południowo-zachodniej pomiędzy zachodnią Turcją, północnym Egiptem i północno-zachodnim Iranem. We florze Polski występuje tylko groch zwyczajny – zarówno jako dziko rosnący antropofit (podgatunek polny grochu zwyczajnego (P. sativum subsp. arvense), jak i roślina uprawna (groch zwyczajny typowy P. sativum L. subsp. sativum). Przedstawiciele rodzaju występują w naturze w miejscach skalistych, na przydrożach, w winnicach, na terenach ruderalnych. Nasiona grochu zwyczajnego są jadalne i znane są ze znalezisk w osadach ludzkich sprzed 9 tysięcy lat. Gatunek jest rozpowszechniony w uprawie na całym świecie w strefie umiarkowanej, wyhodowano jego liczne odmiany. Na grochu zwyczajnym prekursor genetyki – Grzegorz Mendel – prowadził fundamentalne badania nad dziedziczeniem. Ich efektem było odkrycie tzw. praw Mendla.
    Anglosasi – tym mianem określa się rozmaite plemiona, wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie. Począwszy od V wieku plemiona te zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Współczesny język angielski pochodzi od języka, którym Anglosasi posługiwali się 1500 lat temu.
    Wełna – włókno naturalne uzyskiwane z okrywy włosowej (sierści) owiec, lam, wielbłądów, kóz, królików i innych. Włókno wełniane posiada charakterystyczne cechy (karbikowatość, łuskowatość, lanolina), dzięki którym nadaje się doskonale do wytwarzania wysokiej jakości, wyrobów włókienniczych.
    Clyde (gal. Cluaidh) – trzecia co do długości (170 km) rzeka w Szkocji.Obszar źródłowy na Wyżynie Południowoszkockiej. Przepływa przez zagłębie węglowe, gdzie skupiła się większość przemysłu i ludności szkockiej. Uchodzi tworząc estuarium do zatoki Firth of Clyde. Liczne porty rzeczne oraz dobrze rozwinięty przemysł stoczniowy sprawiają że Clyde jest najważniejszą drogą wodną w Szkocji.
    Kapusta (Brassica L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny kapustowatych. Należy do niego 38 gatunków roślin, które w stanie dzikim występują na obszarze od Morza Śródziemnego po obszary Azji o umiarkowanym klimacie. Liczne gatunki, mieszańce, odmiany i kultywary są uprawiane na tym obszarze, ale również w wielu innych regionach świata. Gatunkiem typowym jest Brassica oleracea L.
    Kaledończycy – mieszkańcy Kaledonii (dzisiejszej północnej Szkocji) w czasach starożytnych i we wczesnym średniowieczu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.