• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pietyzm

    Przeczytaj także...
    Filip Jakub Spener (Philipp Jacob Spener) – niemiecki luterański teolog i jeden z najbardziej znanych przedstawicieli pietyzmu, genealog XVII wieku i prekursor naukowej heraldyki; ur. 13 stycznia 1635 roku w Ribeauvillé (Rappoltsweiler)w Alzacji; zmarł 5 lutego 1705 roku w Berlinie.Jan Muthmann, pol. Jan Muthman (ur. 1685 w Komorznie, zm. 1714) – pastor, pietysta, teolog, autor pierwszej polskiej książki na Śląsku Cieszyńskim.
    Fryderyk Wilhelm II, niem. Friedrich Wilhelm II von Hohenzollern (25 września 1744, Berlin - 16 listopada 1797, Poczdam) – król pruski i elektor brandenburski od 1786 jako bratanek i następca Fryderyka II Wielkiego, wolnomularz.
    Philipp Jacob Spener – teolog, jeden z twórców pietyzmu

    Pietyzm (niem. Pietismus) – nurt religijny w luteranizmie z XVII i XVIII wieku kładący nacisk na intensywną modlitwę, studiowanie Biblii, udział w pobożnych zgromadzeniach religijnych, rygorystyczną moralność oraz działalność charytatywną. Szczególnie rozwinął się w Wirtembergii i Prusach w XVII wieku.

    Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangelikalne, pot. chrześcijaństwo ewangeliczne – jest nurtem pobożnościowym w protestantyzmie, opartym na specyficznej duchowości. W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które zaznaczają się w głównym nurcie protestantyzmu. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Ideologia[]

    Pietyści kładli nacisk na rozbudzenie uczuć religijnych poprzez modlitwę, studiowanie Biblii oraz podkreślali konieczność skutkującego widoczną przemianą moralną nawrócenia. Ich zadaniem było krzewienie idei pierwotnego Kościoła, religii żywej, pobożności i edukacji warstw najuboższych.

    Cieszyn (czes. Těšín, niem. Teschen, łac. Tessin) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, którego władz jest siedzibą. Leży na Pogórzu Śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Cieszyn” odnosi się do prawobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym i społecznym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część lewobrzeżna należy do Czech i nosi oficjalną nazwę „Czeski Cieszyn”.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Do tych wartości odwołał się Philipp Jakob Spener w swojej pracy Pobożne życzenia wydanej w 1675. Praca ta ma także ścisły związek z nauczaniem Marcina Lutra o powszechnym kapłaństwie wiernych. Spener założył nad Menem szkołę, w której modlitwę i czytanie Biblii odbywano wspólnie. Jego kontynuatorem był August Hermann Francke, który przygotował zespół szkół w Halle. Placówki te łączyły surową dyscyplinę i nowoczesny sposób nauczania. Oprócz nich powstały także bezpłatne szkoły dla ubogiej młodzieży i po raz pierwszy seminaria dla nauczycieli.

    Johann Christoph von Wöllner (ur. 19 maja 1732 w Döbritz, zm. 10 września 1800 w Groß Rietz) − był pruskim pastorem i politykiem.Społeczność Chrześcijańska – protestanckie towarzystwo religijne o charakterze pietystycznym powstałe w początkach XX wieku na Śląsku Cieszyńskim.

    Oddziaływanie[]

    Pietyści znaleźli także swoich naśladowców w Szwecji, Danii, Norwegii, Szwajcarii i na obecnym terytorium Polski, a ich poglądy dotarły także za sprawą misjonarzy poza kontynent europejski. Pietyzm przyczynił się do rozkwitu misji protestanckich.

    Pietyzm ułatwił powstanie metodystów oraz reaktywację kościoła czeskich braci pod nazwą bracia morawscy lub łac. Unitas fratrum. Miał istotny wpływ na powstanie ewangelikalizmu.

    Bracia morawscy, Ewangelicka Jednota Braterska, herrnhuci (cz. Jednota bratrská, niem. Evangelische Brüder-Unität, łac. Unitas Fratrum) – ewangelicka wspólnota kościelna ukształtowana w XVIII wieku w Niemczech, nawiązująca do doktryny i tradycji braci czeskich.Powszechne kapłaństwo wszystkich wierzących jest doktryną chrześcijańską, obowiązującą we wszystkich kościołach protestanckich, zarówno nurtu ewangelickiego, jak i ewangelikalnego. Obok pięciu zasad protestantyzmu jest kamieniem węgielnym reformacji. Nauka o kapłaństwie powszechnym oparta jest na Nowym Testamencie Pisma Świętego i zakłada, iż każdy chrześcijanin ma bezpośredni przystęp do Boga przez pośrednictwo Boga-człowieka Jezusa Chrystusa (solus Christus), bez konieczności istnienia kapłanów-pośredników. Stąd w protestantyzmie rola duchownego (pastora) ogranicza się do zwiastowania Słowa Bożego (kaznodziejstwa), sprawowania sakramentów i duchowej opieki nad zborem (duszpasterstwa). Nie obejmuje zaś szczególnego kapłaństwa między zborem a Bogiem. Wynika to z faktu, iż według założeń doktryny powszechnego kapłaństwa wszystkich wierzących nie istnieje taka potrzeba, gdyż każdy, kto staje się członkiem Kościoła chrześcijańskiego, automatycznie otrzymuje święcenia kapłańskie:

    Pietyzm a polityka[]

    Na dworze wielu władców krajów protestanckich pietyści posiadali znaczne wpływy. Chrystian VI Oldenburg, król duński pytał ich o radę. Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern również miał doradcę pietystę. Był nim Johann Christoph von Wöllner (1732-1800).

    Pietyzm śląski[]

    Jeden z ważnych ośrodków pietyzmu powstał w 1709 w Cieszynie, gdzie do czołowych teologów należeli Jan Muthmann (autor pierwszej polskiej książki na Śląsku Cieszyńskim), Johann Adam Steinmetz, Jan Liberda i inni.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku (w formie koinè (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg biblijnych.

    Zobacz też[]

  • Gromadkarze
  • Społeczność Chrześcijańska
  • Przypisy

    1. Mark A. Noll, The Rise of Evangelicalism. The Age of Edwards, Whitefield and the Wesleys, Downers Grove Ill. s. 60-65 ISBN 978-0-83083891-2.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bracia Czescy, Jednota Braci Czeskich, Jednota Bracka (cz. Jednota bratří českých, Jednota bratrská, łac. Unitas Fratrum) – ruch społeczno-religijny w Czechach, który wyłonił się z husytyzmu w drugiej połowie XV wieku. W XVI wieku bracia czescy podjęli dialog z Kościołami ewangelickimi, w wyniku którego przyłączyli się do protestantyzmu.
    August Hermann Francke (ur. 22 marca 1663 w Lubece, zm. 8 czerwca 1727 w Halle) – niemiecki teolog protestancki, filantrop, pedagog, jeden z czołowych przedstawicieli pietyzmu. W latach 1695-1727 wykładał na uniwersytecie w Halle teologię i języki wschodu, również w latach 1692-1715 piastował urząd proboszcza we Francke St George’s Church na przedmieściach Glaucha Halle, a w latach 1715-1727 był proboszczem w kościele St Ulrich Church. Założył szereg instytucji filantropijnych i naukowych: domy dziecka, gimnazja, seminaria, zakłady wychowawcze, biblioteki. W swych zasadach pedagogicznych, idąc za Lockem i Fénelonem, kładł specjalny nacisk na ćwiczenia fizyczne i pracę ręczną.
    Śląsk Cieszyński (cz. Těšínské Slezsko, niem. Teschener Schlesien) – kraina historyczna w Polsce i Czechach, obejmująca południowo-wschodnią część Śląska, skupioną wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy. Jego obszar to ok. 2280 km², obecnie teren ten zamieszkuje ponad 800 tysięcy ludzi (463 tysiące po stronie czeskiej plus ok. 350 tysięcy osób po polskiej). Granice regionu ukształtowały się wraz z powstaniem kasztelanii cieszyńskiej po raz pierwszy wzmiankowanej w 1155 roku, następnie region utrwalił się w postaci księstwa, które począwszy od piętnastego wieku poczęło tracić okresowo lub na stałe terytorialną jedność, pomimo tego przez dłuższy czas wśród mieszkańców utrzymywało się wspólne poczucie więzi.
    Luteranizm – doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu.
    Wirtembergia (niem. Württemberg) – kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec. Od 1952 wchodzi w skład kraju związkowego Badenia-Wirtembergia.
    Brandenburgia-Prusy (niem. Brandenburg-Preußen) – upowszechnione w historiografii określenie używane w odniesieniu do wczesnonowożytnego państwa brandenburskiej dynastii Hohenzollerów, istniejącego w latach 1618–1701.
    Gromadkarze – ruch ewangelików na Mazurach, powstały jako protest przeciwko germanizacji Mazurów przez Niemców. Gromadkarze zbierali się w prywatnych mieszkaniach i czytali Biblię, nie chcieli należeć do grupującego głównie Niemców Kościoła Ewangelickiego Unii Staropruskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.046 sek.