• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pietro Perugino

    Przeczytaj także...
    Michelangelo Buonarroti (Michał Anioł, Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; ur. 6 marca 1475 w Caprese, prowincji Toskanii we Włoszech, zm. 18 lutego 1564 w Rzymie) – włoski malarz, rzeźbiarz, poeta i architekt epoki Odrodzenia.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Malarstwo religijne – przedstawienia Boga Ojca, Trójcy Świętej i aniołów, epizodów ze Starego i Nowego Testamentu, scen z życia Matki Boskiej, wizerunków świętych i błogosławionych oraz wydarzeń z historii i życia Kościoła (chrystianizacja Europy, mnisi, życie liturgiczne, rok kościelny i jego święta, sakramenty, modlitwa i medytacja itp.)

    Pietro Perugino, właśc. Pietro di Cristoforo Vannucci (ur. ok. 1450 w Città della Pieve k. Perugii, zm. w lutym lub w marcu 1523 w Fontignano) – włoski malarz i rysownik okresu renesansu, przedstawiciel szkoły umbryjskiej.

    Był uczniem Piero della Francesca i Andrea del Verrocchio. Prowadził działalność pedagogiczną; jego uczniami byli m.in. Rafael Santi i Pinturicchio. Przyjaźnił się z Leonardem da Vinci, dla którego twórczości żywił wielki podziw.

    Spośród jego wczesnych dzieł wyróżniają się Pokłon Trzech Króli z 1473 oraz Sceny z życia świętego Bernarda z 1476, a także liczne Madonny, rozsiane po wielu różnych muzeach europejskich. Sporo z nich przez długi czas uważanych było za dzieła Verrocchia, wszystkie łączą wpływy artystyczne obu jego nauczycieli.

    Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.Pałac Pitti (Palazzo Pitti) – renesansowy pałac znajdujący się we Florencji. Położony jest na południowym brzegu rzeki Arno, niedaleko od Ponte Vecchio.

    Od 1478 pracował w Rzymie – między 1480 a 1482 brał udział w dekoracji Kaplicy Sykstyńskiej wraz z innymi artystami swojej epoki. W 1485 z powodu wielkiego poważania jakim się cieszył, został mianowany honorowym obywatelem Perugii, stąd pochodzi jego przydomek.

    Między 1494 a 1495 stworzył Opłakiwanie Chrystusa (Pietà) i fresk Ukrzyżowanie w kościele św. Marii Magdaleny de’ Pazzi. Tworzył też malowane nastawy ołtarzowe w kościołach Perugii.

    Izokefalizm, izokefalia (gr. isos – równy, kefale – głowa), sposób kompozycji układów wielofigurowych stosowany w rzeźbiarstwie i malarstwie polegający na tym, że głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    W późniejszych latach życia pracował intensywnie w kościołach Umbrii i Toskanii. Na zamówienie Izabeli Gonzagi w 1505 namalował Walkę Miłości z Czystością. W tym czasie tworzył głównie w Perugii i w okolicach. W ostatnim okresie twórczości obserwuje się u Perugina zubożenie stylu i dublowanie stylistyczne swoich dzieł z okresu największych sukcesów, choć trzeba pamiętać, że Perugino rzetelnie i pracowicie domalowywał dzieła nieukończone przez innych artystów, m.in. zmarłego w 1520 Rafaela.

    National Gallery – galeria sztuki w Londynie, w północnej części Trafalgar Square. Jest to galeria państwowa, prezentująca kolekcję 2300 dzieł malarstwa, głównie zachodnioeuropejskiego, z lat 1250–1900, w tym zbiór obrazów sławnych francuskich impresjonistów i Vincenta van Gogha. Udostępniona jest bezpłatnie, jednak w przypadku okazjonalnych wystaw pobiera się opłatę za wstęp. International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Twórczość[ | edytuj kod]

    Pozostawił bogaty i zróżnicowany dorobek, na który składają się m.in. freski, obrazy olejne i temperowe (głównie o tematyce religijnej oraz portrety), rysunki, projekty witraży. W l. 1480-82 namalował kilka fresków w Kaplicy Sykstyńskiej: Przekazanie kluczy św. Piotrowi, Chrzest Chrystusa, Wyjście Mojżesza z Egiptu. Pozostałe (Boże Narodzenie oraz Narodziny i znalezienie Mojżesza) zostały w 1535 zakryte przez Sąd Ostateczny Michała Anioła. W l. 1497-1500 wykonał monumentalną dekorację freskową w reprezentacyjnej sali siedziby gildii bankierskiej Collegio del Cambio w Perugii. Obejmuje ona znaki zodiaku oraz planety pod postacią bóstw antycznych (sklepienie) oraz kompozycje ze scenami Bożego Narodzenia i Przemienienia Pańskiego, wyobrażenia Boga Ojca, 4 cnót kardynalnych i szeregu postaci mitycznych (ściany). Jego malarstwo cechuje zdecydowana barwa, wyrazisty rysunek, symetryczna kompozycja oraz doskonała znajomość perspektywy.

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Perugino był niewątpliwie twórcą wybitnym, ale tworzącym w stylu typowym dla XV wieku (quattrocenta), który był już przebrzmiały za czasów „wielkiej trójki” – Leonarda da Vinci, Michała Anioła i Rafaela. Znany i ceniony za swą młodzieńczą twórczość, w późniejszych latach uległ dość konserwatywnej manierze. Tworzył obrazy realistyczne, zabarwione sentymentalną pobożnością. Nie potrafił wprawdzie dorównać mistrzostwu młodszego od siebie Rafaela, ale bardzo silnie oddziałał na jego wczesną twórczość, kiedy to właśnie Rafael wręcz kopiował układ postaci typowy dla Perugina.

    Stara Pinakoteka (niem. Alte Pinakothek) – muzeum sztuki w Monachium. Mieści się w neorenesansowym budynku zaprojektowanym przez Lea von Klenze. Kolekcja, której historia zaczyna się już w XVI wieku, zawiera dzieła malarstwa niemieckiego, holenderskiego, flamandzkiego, francuskiego, włoskiego i hiszpańskiego od wieków średnich po rokoko.Portret (fr. portrait) – obraz, zdjęcie lub inne dzieło będące przedstawieniem osoby i odwzorowujące jej wygląd zewnętrzny, a czasem także cechy osobowości.

    Do najwybitniejszych dzieł Perugina należy fresk Wręczenie kluczy świętemu Piotrowi w Kaplicy Sykstyńskiej. Elementem zasadniczym, spajającym całą kompozycję jest tu budowla na planie centralnym, z kopułą, stojąca na środku placu. Osoby na pierwszym planie – w tym Chrystus wręczający klucz i klęczący Piotr – są mniej więcej jednakowej wielkości (izokefalizm) i robią wrażenie, jakby stały w jednym rzędzie. Postacie na dalszym planie są odpowiednio mniejsze, brak postaci pośrednich. Mimo wszystko to dzieło Perugina robi wrażenie – urzeka swym pięknem górski krajobraz w tle, ołowiane niebo i harmonia kompozycji.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Artysta swój pomysł powtórzył w obrazie Zaślubiny Matki Boskiej (Lo sposalizio), na którym również elementem dominującym jest rotundowata budowla na środku placu. Tym razem widać w niej drzwi otwarte na przestrzał, przez które przeziera niebo. Same zaręczyny dokonują się na pierwszym planie, postacie są jakby nieco zastygłe. Na środku stoi żydowski kapłan, po lewej – kandydaci do ręki Marii, wśród nich Józef, któremu jako jedynemu zakwitła laska, co jest znakiem, że został oblubieńcem Marii. Obraz o identycznej tematyce i niemal identycznej kompozycji malował w tym czasie uczący się u Perugina młody Rafael Santi – porównując oba dzieła widzimy, jakie genialne innowacje wnosił do malarstwa Rafael, a których już nie przyswoił sobie konserwatywny Perugino. Lekkość i giętkość ruchów, naturalność postaci na obrazie Rafaela kontrastują z zastygłymi twarzami i gestami w wartościowym i interesującym, lecz należącym już do odchodzącej epoki dziele Perugina.

    Galeria Uffizi (wł. Galleria degli Uffizi) znajduje się we Florencji, w pobliżu Piazza della Signoria. Na bryłę budowli składają się dwa prostokątne budynki połączone trzecim, wychodzącym galerią nad rzekę Arno. Dziedziniec pomiędzy dwoma skrzydłami Uffizi nosi nazwę Piazza degli Uffizi.Gildia (niem. Gilde – związek); także konfraternia (z łac. współbractwo) — w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim.

    Według Giorgia Vasariego Michał Anioł publicznie określił go jako „gaffo nell’arte” (niezdarnego w sztuce). Perugino poczuł się tak urażony, że chciał mu wytoczyć proces, ale ostatecznie do tego nie doszło.

    Wybrane dzieła[ | edytuj kod]

    Archanioł Michał (ok. 1499)
    Zaślubiny Marii (ok. 1504)
    Wręczenie kluczy świętemu Piotrowi (1480-82)
  • Apollo i Marsjasz – 1491, 39 × 29 cm, Luwr, Paryż
  • Archanioł Michał – ok. 1499, 126 × 58 cm, National Gallery w Londynie
  • Archanioł Rafał z Tobiaszem – 1496-1500, 193 × 56 cm, National Gallery w Londynie
  • Autoportret – 1500, 40 × 30,5 cm, Palazzo dei Priori, Perugia
  • Chrzest Chrystusa – 1480, fresk, 340 × 55 cm, Kaplica Sykstyńska, Watykan
  • Madonna z Dzieciątkiem – ok. 1500, 81 × 65 cm, Institute of Arts, Detroit
  • Madonna z Dzieciątkiem – b.d., 99 × 64 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Madonna z Dzieciątkiem i dwoma świętymi – 1493, 178 × 164 cm, Uffizi, Florencja
  • Madonna z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych – 1496, 195 × 165 cm, Muzea Watykańskie
  • Madonna z Dzieciątkiem, św. Katarzyną i św. Rozalią – 1493, 86,5 × 63 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń
  • Madonna z Dzieciątkiem, św. Janem Chrzcicielem i św. Katarzyną Aleksandryjską – ok. 1500, 81 × 63 cm, Luwr, Paryż
  • Maria Magdalena – 1498, 47,2 × 34,3 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Matka Boska Pocieszająca – 1498, 185 × 130 cm, Galleria Nazionale dell’Umbria, Perugia
  • Matka Boska Sprawiedliwa – 1501, 218 × 140 cm, Galleria Nazionale dell’Umbria, Perugia
  • Modlitwa w Ogrójcu – 1485 cm, 166 × 171 cm, Uffizi, Florencja
  • Narodziny – ok. 1504, 34 × 36 cm, Accademia Carrara, Bergamo
  • Ostatnia Wieczerza – ok. 1500, fresk, 435 × 794 cm, Cenacolo di Foligno, Florencja
  • Opłakiwanie Chrystusa (Pietà) – 1495, 214 × 195 cm, Pałac Pitti, Florencja
  • Pietà – 1485, 168 × 176 cm, Uffizi, Florencja
  • Pokłon Trzech Króli – 1478, 241 × 180 cm, Galleria Nazionale dell’Umbria, Perugia
  • Portret Francesca delle Opere – 1494, 52 × 44 cm, Uffizi, Florencja
  • Św. Bernardyn uzdrawiający córkę Giovanniego Petrazio da Rieti – 1473, 86 × 56 cm, Galleria Nazionale dell’Umbria, Perugia
  • Św. Hieronim – 1512-15, 131 x107,5 cm, Galleria Nazionale dell’Umbria, Perugia
  • Św. Hieronim – 1499-1502, 89 × 72,5 cm, Musée des Beaux-Arts, Caen
  • Św. Sebastian – 1490-1500, 176 × 116 cm, Luwr, Paryż
  • Ukrzyżowanie – 1496, fresk, 480 × 812 cm, Santa Maria Maddalena dei Pazzi, Florencja
  • Ukrzyżowanie – 1483-85, tryptyk, 134 × 165 + 95 × 30 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Walka Miłości z Czystością – 1505, 160 × 191 cm, Luwr, Paryż
  • Widzenie św. Bernardyna – 1490, 173 × 160 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
  • Wręczenie kluczy św. Piotrowi – 1480, fresk, 340 × 350 cm, Kaplica Sykstyńska, Watykan
  • Wyjście Mojżesza z Egiptu i obrzezanie jego syna – ok. 1482, fresk, 350 × 572 cm, Kaplica Sykstyńska
  • Zaślubiny Marii – 1500-1504, 234 × 185 cm, Musée des Beaux-Arts, Caen
  • Zdjęcie z krzyża (Opłakiwanie) – 1495, 214 x193 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Zmartwychwstanie – 1499-1500, 113 × 56 cm, Muzea Watykańskie
  • Zwiastowanie – 1489 cm, 212 × 172 cm, Santa Maria Novella, Fano
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ryszard Dziura, Perugino, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 15, Lublin: Tow. Nauk. KUL, 2011, ​ISBN 978-83-7306-8518-5​.
  • Malarze świata. Encyklopedia, Warszawa: Imbir, 2009, ​ISBN 978-83-60334-74-4​.
  • Tamsin Pickeral, Pietro Perugino, [w:] 501 wielkich artystów, red. S. Farthing, Warszawa: MWK, 2009, ​ISBN 978-83-61065-32-6​.
  • Camillo Semenzato, Blask renesansu. Sztuka europejska 1470-1512, Danuta Natalia Zasławska (tłum.), Rafał Wąworek (tłum.), Warszawa: Arkady, 1994, ISBN 83-213-3734-1, OCLC 749367769.
  • Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ​ISBN 978-3-8331-2131-9​.
  • Zygmunt Waźbiński, Malarstwo quattrocenta, Warszawa: WAiF, 1989, ISBN 83-221-0433-2, OCLC 68679897.
  • Dork Zabunyan, Pietro Perugino, Siechnice: Eaglemoss Polska, 1999 (Wielcy Malarze; nr 45)
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 3, Warszawa: HPS, 2006, ​ISBN 978-83-60688-17-5​.
  • Stefano Zuffi, Francesca Castria, Malarstwo włoskie. Mistrzowie i arcydzieła, Warszawa: Arkady, 1998, ​ISBN 83-213-4061-X​.
  • Narodowa Galeria Sztuki w Waszyngtonie (ang. National Gallery of Art) – galeria sztuki w Waszyngtonie, założona w 1937 przez Kongres Stanów Zjednoczonych.Rafael, właśc. Raffaello Santi lub Raffaello Sanzio (ur. 28 marca lub 6 kwietnia 1483 w Urbino, zm. 6 kwietnia 1520 w Rzymie) – włoski malarz i architekt, najmłodszy z trójki genialnych artystów włoskiego renesansu – obok Michała Anioła i Leonarda da Vinci, znany z licznych przedstawień Madonny.




    Warto wiedzieć że... beta

    Toskania (wł. Toscana) – kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech, położony w Apeninach Północnych (Apeniny Toskańskie) oraz nad morzami: Liguryjskim i Tyrreńskim. Od północy graniczy z Ligurią oraz Emilią-Romanią, na wschodzie z Marche i Umbrią, a na południu z Lacjum. Stolicą regionu jest Florencja. W środkowej części Toskanii znajduje się kraina historyczna, a także region winiarski o nazwie Chianti.
    Quattrocento (wł. quattrocento ’czterysta’) – XV wiek w dziejach kultury Włoch, na który przypadł początek renesansu we Włoszech.
    Witraż – ozdobne wypełnienie okna, wykonane z kawałków kolorowego szkła wprawianych w ołowiane ramki osadzone między żelazne sztaby. Ramki stanowią kontur rysunku, kreskowanie na szkle lub malowanie na nim przeźroczystymi farbami podkreśla charakterystyczne elementy (głowę, oczy, ręce, fałdowanie szat, cieniowanie figur itp.). Witraże stosowano głównie w budownictwie sakralnym. Technika witrażu znana była w starożytności jednak została rozpowszechniona od wczesnego średniowiecza, a rozwinęła się w sztuce gotyckiej. Renesans witrażownictwa nastąpił na przełomie wieków XIX i XX w sztuce secesji.
    Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu (KHM, niem. Kunsthistorisches Museum Wien) – jedna z największych na świecie galerii, posiadająca w swych zbiorach niezwykle cenną kolekcję malarstwa europejskiego, sztuki starożytnej oraz monet.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Giorgio Vasari (ur. 30 lipca 1511 w Arezzo, zm. 27 czerwca 1574 we Florencji) – włoski historiograf sztuki, architekt i malarz.
    Perugia, starożytna Peruzja – stolica Umbrii, rejonu administracyjnego środkowych Włoch. Miasto leży między Jeziorem Trazymeńskim a Tybrem, liczy około 150 000 mieszkańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.049 sek.