• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Peter Monau

    Przeczytaj także...
    Johann Crato von Krafftheim (niem. Johannes Krafft; również: Crato von Crafftheim; łac. Johannis Cratonis; ur. 22 listopada 1519 we Wrocławiu – zm. 19 października 1585 r., tamże) – niemiecki humanista, lekarz związany z Wrocławiem, nadworny medyk trzech cesarzy z rodu Habsburgów.Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.
    Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.

    Peter Monau (łac. Petrus Monavius; ur. 9 kwietnia 1551 r. we Wrocławiu, zm. 12 maja 1588 r. w Pradze) – niemiecki humanista pochodzący z Wrocławia, lekarz, autor pierwszej pracy doktorskiej z zakresu stomatologii, medyk przyboczny cesarza Rudolfa II Habsburga.

    Pochodził ze starego śląskiego rodu szlacheckiego, który już w XIV w. posiadał majątki w powiatach oleśnickim i świdnickim. Był synem Stanisława Monaua, zmarłego 31 stycznia 1557 r. i Comorry, córki Petera Rhinfleischa z Rosławic. Miał starszego brata Jakuba urodzonego 6 grudnia 1546 r. Po przedwczesnej śmierci ojca (1557 r.) pierwsze nauki pobierał we Wrocławiu, gdzie wraz z bratem uczęszczał do szkoły przy kościele św. Elżbiety. Odbył kształcenie na poziomie niższym – trivium (retoryka, dialektyka i gramatyka), a następnie wyższym – quadrivium (arytmetyka, astronomia, geometria i muzyka).

    Thomas Erastus, dr prof. medycyny w Bazylei, ur. w 1524 w Baden – zm. w 1583 w Bazylei. Autor wielu dzieł z zakresu teologii w oparciu o poglądy Zwingliego i całkowicie przeciwnych poglądom Kalwina.Arytmetyka (łac. arithmetica, gr. αριθμητική arithmētikē, od αριθμητικός arithmētikos – arytmetyczna, od αριθμειν arithmein – liczyć, od αριθμός arithmós – liczba; spokr. ze staroang. rīm – liczba, i być z gr. αραρισκειν arariskein – pasować) – jedna z najstarszych część matematyki. W powszechnym użyciu słowo to odnosi się do zasad opisujących podstawowe działania na liczbach (arytmetyka elementarna).

    Studia rozpoczął na uniwersytecie w Wittemberdze, gdzie najpierw uczęszczał na wydział sztuk wyzwolonych, a następnie wybrał kierunek medyczny. Po śmierci matki w 1572 r. powrócił do Wrocławia, aby wspólnie z bratem zająć się spadkiem i uporządkować sprawy finansowe rodziny. Jesienią następnego roku podjął kontynuację studiów. 16 września 1573 r. został immatrykulowany na uniwersytecie w Heidelbergu, gdzie w tym samym czasie studiowali również jego krewni: Johannes Monau i kuzyn Martin Schilling. 30 listopada 1573 r. na ten sam uniwersytet zapisał się Nicolaus Rhedinger z Wrocławia, który został najbliższym przyjacielem Petera Monaua. Ich nauczycielami byli: Thomas Erastus (Liebler), David Pareus (Wängler) oraz Christoph Schilling – rektor Collegium Sapientiae na Uniwersytecie Palatynackim. Wyjątkową opieką otoczył obu braci Monau inny wrocławianin, wybitny humanista, w latach 1560-1580 osobisty lekarz cesarzy z rodu Habsburgów, Johann Crato von Krafftheim.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Dialektyka (stgr. διαλεκτική τέχνη, łac. dialectica, ars dialectica, ratio dialectica) – nauka zajmująca się poprawnością argumentacji w czasie pisania lub wygłaszania wypowiedzi retorycznej lub prowadzenia sporu. Jej zasady stosuje się do argumentacji w tych dziedzinach ludzkiej działalności, które pozbawione są formalizacji – wówczas, gdy reguły klasycznej logiki nie są oczywiste czy obowiązujące. Za jej twórców uważa się Platona i Arystotelesa. Platon zdefiniował dialektykę jako sztukę właściwego użycia odpowiedniego do danego problemu argumentu. W starożytności i średniowieczu była jednym z podstawowych przedmiotów nauczania, składnikiem trivium, obok gramatyki i retoryki.

    Od jesieni 1575 r. Peter Monau przez dwa lata studiował na Uniwersytecie w Padwie. 1 listopada 1577 r. immatrykulował się na uniwersytecie w Bazylei i wkrótce przed dziekanem wydziału medycznego Felixem Platterem przeprowadził swoją dysertację doktorską. Na liście rozpraw doktorskich tej uczelni jest wpisana obrona jego tez w dniu 12 stycznia 1578 roku. Wpis dotyczący przyjęcia insygniów doktorskich znajduje się w rejestrze immatrykulacyjnym wydziału lekarskiego w Bazylei pod datą 20 kwietnia 1579 r.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Teodor de Bèze (franc. Théodore de Bèze lub de Besze, ur. 24 czerwca 1519 w Vézelay, zm. 13 października 1605 w Genewie) – francuski protestancki reformator religijny i teolog, współpracownik i następca Jana Kalwina.

    Po swojej promocji Peter Monau osiadł we Wrocławiu, należącym wówczas do Korony Czeskiej, gdzie praktykował z dużym powodzeniem jako lekarz. W 1580 r. z polecenia Johanna Cratona von Krafftheim został powołany do Pragi na stanowisko lekarza przybocznego cesarza Rudolfa II Habsburga. Tu zapewne miał okazję poznać wiele innych wybitnych postaci renesansowej nauki, m.in. astronomów Tychona Brahe i Johannesa Keplera.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Rudolf II Habsburg (ur. 18 lipca 1552 w Wiedniu, zm. 20 stycznia 1612 w Pradze) – cesarz rzymski, król Czech w latach 1576-1611, król Węgier (jako Rudolf I) i arcyksiążę Austrii (jako Rudolf V) w latach 1576-1608 z dynastii Habsburgów.

    4 listopada 1585 r. Peter Monau ożenił się. Zmarł przedwcześnie w Pradze 12 maja 1588 r. Był jednym z najwybitniejszych Ślązaków epoki Odrodzenia. Współcześni mówili o nim jako o świetnym lekarzu, bystrym filozofie, znakomitym filologu biegłym w kilku językach. W powszechnej ocenie był człowiekiem spolegliwym i uczciwym, znakomicie łączącym wiedzę z pobożnością. Wspomnienie pośmiertne poświęcił mu jego przyjaciel Nicolaus Rhedinger. Epitafia na cześć Petera Monau ułożyli ponadto: Teodor Beza, Valens Acidalius i Gregor Bersmann.

    Felix Platter (Platerus) (ur. 28 października 1536 w Bazylei, zm. 28 lipca 1614 tamże) – szwajcarski lekarz i pisarz.Gramatyka (z greki [τέχνη] γραμματική) – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem reguł, które rządzą generowaniem wyrazów i zdań języka. W zakres gramatyki wchodzą: fonologia, morfologia oraz składnia. Terminem tym określa się także sam zbiór reguł określających zasady tworzenia poprawnych wypowiedzi, zatem można powiedzieć, że każdy język ma własną gramatykę.

    Praca doktorska Petera Monaua pt. De dentium affectibus (O chorobach zębów), była pierwszą europejską pracą doktorską o tematyce stomatologicznej. W swojej dysertacji, wydrukowanej następnie w 1578 r. w Bazylei przez Leonardusa Osteniusa (w języku łacińskim) Monau przedstawił 54 tezy (przeważnie 1–3−zdaniowe), zajmując się zębami i związanymi z nimi zaburzeniami i chorobami. Pierwsze 15 tez omawiało anatomię zębów jako „kości, które zostały uszeregowane przez naturę w jamie ustnej dla koniecznego użycia przez ciało”. Następne tezy dotyczą funkcji zębów oraz chorób zębów i ich przyczyn. W tezie XXXV i następnych autor omówił leczenie zębów i stosowane do tego środki. W tezie XLIII mówił o usuwaniu zębów. Swoją pracę doktorską Monau zadedykował Johannowi Crato von Krafftheim, wówczas radcy cesarskiemu i osobistemu lekarzowi cesarza oraz - jak pisze - „swojemu wielce szanownemu Panu i Dobrodziejowi”.

    Astronomia (gr. ἀστρονομία astronomía) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ciał niebieskich (np. gwiazd, planet, komet, mgławic, gromad i galaktyk) oraz zjawisk, które zachodzą poza Ziemią, jak również tych, które oddziałują w jej atmosferze, wnętrzu lub na powierzchni, a są pochodzenia pozaplanetarnego (np. neutrina, wtórne promieniowanie kosmiczne). Skoncentrowana jest na fizyce, chemii, meteorologii i ruchu ciał niebieskich, zajmuje się także powstaniem i rozwojem (ewolucją) Wszechświata.Muzyka (gr. mousike, cz. hudba, staropol. gędźba) – sztuka organizacji struktur dźwiękowych w czasie. Jedna z dziedzin sztuk pięknych, która wpływa na psychikę człowieka przez dźwięki.

    Spuścizna naukowa Petera Monau składa się ponadto z dużej liczby listów i konsyliów, dotyczących różnorodnych problemów z wielu dziedziny medycyny.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Bruziewicz-Mikłaszewska Barbara: Peter Monavius (1551–1588) lekarz wrocławski i jego dysertacja z 1578 roku „De dentium affectibus” – najstarsza w Europie praca doktorska o tematyce stomatologicznej, w: Adv. Clin. Exp. Med. 2003, 12, 6, ISSN 1230-025X
  • Johannes Kepler (ur. 27 grudnia 1571 r. w Weil der Stadt, zm. 15 listopada 1630 r. w Ratyzbonie) – niemiecki matematyk, astronom i astrolog, jedna z czołowych postaci rewolucji naukowej w XVII wieku. Najbardziej znany jest z nazwanych jego nazwiskiem praw ruchu planet, skodyfikowanych przez późniejszych astronomów na podstawie jego prac Astronomia nova, Harmonices Mundi i Epitome astronomiae Copernicanae. Prawa te stały się jedną z podstaw teorii grawitacji Izaaka Newtona.Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Retoryka (gr. ῥητορική rhetorike, od wyrazu ῥήτωρ rhetor "mówca") – krasomówstwo, sztuka wymowy, umiejętność opisania swojego punktu widzenia i przekonywania słuchaczy do swoich racji, czyli sztuka perswazji.
    Humanizm – w wąskim sensie: prąd filozoficzny, etyczny i kulturowy epoki odrodzenia (humanizm renesansowy). W szerokim sensie: antropocentryczna postawa intelektualna i moralna, wyrażającej się troską o potrzeby, szczęście, godność i swobodny rozwój człowieka, a także przykładająca wagę do racjonalnego myślenia. W szerokim sensie, można mówić o humanizmie starożytnym, czy współczesnym.
    Stomatologia, dentystyka (gr. stoma – usta + gr. logia – nauka; łac. dens – ząb) - dział medycyny zajmujący się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, języka, błony śluzowej i innych tkanek jamy ustnej oraz ją otaczających a także stawu skroniowo-żuchwowego człowieka. Przed wejściem Polski do Unii Europejskiej używano tytułu lekarz stomatolog, potem lekarz dentysta, jednakże Naczelna Izba Lekarska dopuszcza możliwość używania obydwu tytułów.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Geometria (gr. γεωμετρία; geo – ziemia, metria – miara) – dziedzina matematyki badająca dla wybranych przekształceń ich niezmienniki, od najprostszych, takich jak odległość, pole powierzchni, miara kąta, przez bardziej zaawansowane, jak krzywizna, punkt stały, czy wymiar. W zależności od rodzaju przekształceń mówi się o różnych rodzajach geometrii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.