• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Peru



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Pentekostalizm w Peru – ruch zielonoświątkowy w Peru, będący drugim nurtem religijnym i stanowiący około 10% populacji. Zielonoświątkowcy są najszybciej wzrastającym protestanckim ugrupowaniem. Ruch zielonoświątkowy pojawił się w Peru w roku 1911.
    Uros, Titicaca

    Peru (hiszp. Perú), oficjalnie Republika Peru (hiszp. República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi co do wielkości kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.

    Na obszarze dzisiejszego Peru w okresie prekolumbijskim rozwijało się kilka znaczących cywilizacji indiańskich. Były to:Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.

    Etymologia nazwy[ | edytuj kod]

    Według najpopularniejszej teorii nazwa Peru (hiszp. Perú, keczua Piruw) pochodzi od lokalnego słowa biru – „rzeka”. Inna z hipotez wskazuje na imię indiańskiego wodza Beru, który zapytany przez hiszpańskich odkrywców o nazwę kraju, nie zrozumiał ich języka i podał swoje własne imię. Jeszcze inna z hipotez odnosi się do słowa Pelu, które było dawną lokalną nazwą regionu.

    Język ajmara (aymara) – język z rodziny ajmara, którym posługują się Indianie Ajmara. Ajmara niekiedy łączony jest z językiem keczua, tworząc wraz z nim tzw. subfylę keczumarańską. Inną klasyfikację proponuje Ethnologue, traktując ajmara jako tzw. makrojęzyk na który składają się dwa główne języki: ajmara centralny (w Boliwii i innych krajach) oraz ajmara południowy (w Peru).Guano – odchody ptaków morskich (głównie kormoranów, pelikanów i głuptaków) lub nietoperzy, gromadzące się od wieków na powierzchni ziemi lub w jaskiniach, na terenach suchych, głównie na zachodnich wybrzeżach Ameryki Południowej (Chile, Peru) i wyspach sąsiednich. Grube pokłady eksploatowane są jako cenny nawóz naturalny. W krajach posiadających największe jego zasoby, tworzy się strefy chronione, dla kolonii ptaków które przyczyniają się do najszybszego przyrostu pokładów guana, zwłaszcza głuptaków i kormoranów.

    Geografia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Geografia Peru.

    Klimat[ | edytuj kod]

    Na większości obszaru Peru występuje klimat równikowy: wybitnie wilgotny w Amazonii i suchy górski w Andach. Na wybrzeżu klimat zwrotnikowy suchy, na co wpływ ma zimny Prąd Peruwiański. Zróżnicowanie klimatyczne ma wpływ na średnie opady i temperaturę w ciągu roku: w Amazonii przez cały rok średnio około 24-32 °C, mała amplituda temperatur, wysokie opady; na wybrzeżu 15-30 °C, skrajnie sucho.

    Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.. Do tego rodzaju należy 67 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy.Apurimac - rzeka w środkowym Peru, w Andach Środkowych, u podnóży gór Cordillera de Chilca o długości 890 km. Źródłowa rzeka Amazonki.

    Krainy geograficzne[ | edytuj kod]

    Peru można podzielić na 3 krainy geograficzne:

  • Costa (wybrzeże)
  • Sierra (góry)
  • Selva (dżungla).
  • Costa[ | edytuj kod]

    Wzdłuż wybrzeża ciągnie się wąski pas nizinny, który często nawiedzają trzęsienia ziemi. Jest to teren o klimacie suchym, miejscami o charakterze pustynnym i półpustynnym, o rocznych opadach zaledwie 20–50 mm. Temperatury średnie: 15-17 °C zimą i 19-21 °C latem. Na wybrzeżu spotyka się charakterystyczną mgłę zwaną garua, której występowanie jest związane z Prądem Peruwiańskim.

    José Francisco de San Martín y Matorras (ur. 25 lutego 1778, zm. 17 sierpnia 1850) – generał argentyński i przywódca powstania południowych narodów Ameryki Południowej przeciw hiszpańskiemu panowaniu. Bohater narodowy Argentyny, Chile i Peru.Po podboju Ameryki, hiszpańscy i portugalscy konkwistadorzy rozpoczęli działalność kolonizacyjną. Budując wprowadzili na te obszary znaną sobie architekturę europejską. Nie było to jednak proste przeniesienie wzorów. Realizatorzy obiektów musieli się zmierzyć z odmiennymi warunkami od klimatu pustynnego po lasy tropikalne. Występują tu wysokie temperatury, silne, nawiewające piach wiatry i padają ulewne deszcze. Jest to obszar aktywności sejsmicznej. Zatem wymagania w stosunku do konstrukcji budowli są nieco inne, niż w Europie. Także dostępność materiałów budowlanych jest inna. Budowniczowie dysponowali mniejszą ilością kamienia, który wielokrotnie zastępowali drewnem, ale innych gatunków niż dotychczas używane.

    Chociaż nizinę nadmorską przecina kilkadziesiąt rzek, tylko 10 z nich wpada do morza. Pozostałe są rzekami okresowymi lub giną w piaskach pustyni. Działalność rolnicza i gospodarcza w tym regionie koncentruje się wzdłuż rzek. Rolnictwo opiera się na sztucznej irygacji.

    Costa stanowi około 12% powierzchni kraju, jednak jest zamieszkiwana przez większość ludności Peru (Sama Lima z przedmieściami liczy ponad 8 mln mieszkańców). Produkcja rolnicza w rejonie nadbrzeżnym przynosi około 50% produkcji całego kraju.

    Iquitos – miasto w północno-wschodniej części Peru, nad rzeką Amazonką, ok. 400 tys. mieszkańców. Jest stolicą regionu Loreto i prowincji Maynas oraz jedynym tak dużym miastem na świecie, do którego nie prowadzi żadna droga kołowa ani tor kolejowy. Transport odbywa się głównie drogą wodną (rzeka) i lotniczą.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Ważne uprawy:

  • bawełna długowłóknista
  • trzcina cukrowa
  • ryż.
  • Płynący wzdłuż wybrzeży chłodny Prąd Peruwiański przynosi obfitość ryb morskich. Rybołówstwo jest ważną dziedziną peruwiańskiej gospodarki i źródłem dochodu narodowego. Najważniejsze porty rybackie to: Pisco i Paracas.

    Na przybrzeżnych wysepkach eksploatuje się złoża guano.

    Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) – góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6962 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).Państwo Inków, Królestwo Inków, Imperium Inków (kecz. Tahuantinsuyu, Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części – patrz mapa podziału administracyjnego) – historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny.

    W północnej części wybrzeża znajdują się złoża ropy naftowej.

    Sierra[ | edytuj kod]

    Na region andyjski składają się:

  • wyższa Kordyliera Zachodnia, z pasmem Kordyliery Białej, ze szczytami powyżej 6000 m n.p.m., tu znajduje się najwyższy szczyt Peru – Huascarán (6768 n.p.m.)
  • niższa Kordyliera Wschodnia
  • Puna – śródgórska wyżyna rozdzielająca te pasma górskie
  • Z pasma Kordyliery Czarnej wypływają źródła Amazonki: Huallaga, Ukajali i Maranon.

    Powstanie Tupaca Amaru II - powstanie przeciwko hiszpańskiemu panowaniu w Peru wzniecone przez miejscowych Indian pod przywództwem Tupaca Amaru II 1780-1783.Amazonia (port. Amazônia, hiszp. Amazonía, fr. Amazonie, hol. Amazoneregenwoud, ang. Amazonia) – region w Ameryce Południowej w dorzeczu Amazonki, na obszarze Boliwii, Brazylii, Ekwadoru, Gujany, Gujany Francuskiej, Kolumbii, Peru, Surinamu i Wenezueli obejmujący Nizinę Amazonki, południową część Wyżyny Gujańskiej i północno-zachodnią część Wyżyny Brazylijskiej. Teren ten zajmuje obszar 7 mln km², z czego około 5,5 mln km² zajmuje amazoński las deszczowy (po portugalsku: Floresta Amazônica, po hiszpańsku: Selva Amazónica) – wilgotny las liściasty leżący na terenie dziewięciu państw: Brazylii (60% lasu deszczowego), Peru (13%, drugie po Brazylii), Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej. Cztery z nich noszą wobec tego nazwę krajów amazońskich. Amazonia stanowi ponad połowę wszystkich lasów deszczowych oraz największy i najbogatszy gatunkowo obszar na planecie.

    Średnie temperatury: 19-23 °C latem, 5-10 °C zimą. Opady roczne – 800 do 900 mm, zdecydowana większość opadów przypada na okres październik-kwiecień.

    Pod względem gospodarczym w regionie Sierra największe znaczenie ma przemysł wydobywczy:

  • rudy miedzi – Morochoca, Casapalca, Jauli, Cerro de Pasco
  • rudy cynku i ołowiu
  • rudy wanadu – Minas Ragra
  • rudy rtęci – Jauli, Huancavelica
  • rudy żelazaMarcona
  • a także hutniczy – Cerro de Pasco i La Oroya.

    Najważniejszą arterią komunikacyjną jest kolej transandyjska.

    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Największe miasto tego regionu to położona na wysokości 2339 m n.p.m. u stóp czynnego wulkanu El Misti Arequipa. Inne ważne miasto regionu to dawna stolica państwa Inków – Cuzco.

    Inne gałęzie przemysłu to przemysł spożywczy i włókienniczy.

    Rolnictwo:

  • uprawy
  • kukurydza
  • proso
  • kawa
  • kakao
  • herbata
  • ziemniaki
  • krzew koki
  • hodowla
  • bydło
  • owce
  • alpaki i lamy.
  • Selva[ | edytuj kod]

    Selva znajduje się we wschodniej części Peru. Jest to region o klimacie gorącym, wilgotnym równikowym. Średnie temperatury 20-35 °C, a opady roczne 2000 mm. Przeważającą część terenu zajmuje wilgotny las równikowy.

    Port lotniczy Lima-Jorge Chávez (IATA: LIM, ICAO: SPIM) – międzynarodowy port lotniczy położony 10 km od Limy, w mieście Callao. Jest największym portem lotniczym w Peru. W 2006 obsłużył 6 038 922 pasażerów. W 2009 roku lotnisko obsłużyło 8.786.973 pasażerów i 104.966 operacji lotniczych, który choć niewielki, był jednym z najszybciej rosnących w obu Amerykach. Od stycznia do listopada 2010 roku lotnisko obsłużyło 9.361.846 pasażerów, a do końca 2010 roku na lotnisko osiągnęło 10.278.493 pasażerów. Przez wiele lat był ośrodkiem nieistniejącego już Aeroperú i Compania de Aviación Faucett, jednej z najstarszych linii lotniczych w Ameryce Łacińskiej. Teraz służy jako centrum dla wielu firm lotniczych.Poniższa tabela wymienia wszystkie prowincje Peru z ich stolicami i regionem, w którym się znajdują, oraz liczbą dystryktów.

    Z lasu pozyskuje się drewno (m.in. cedrowe i mahoniowe), kauczuk, chininę i balsam peruwiański.

    Ten region Peru, chociaż zajmuje 2/3 powierzchni, jest zamieszkany przez tylko kilkanaście procent ludności.

    Uprawy:

  • ryż
  • bataty
  • jukka
  • trzcina cukrowa
  • kakao
  • kawa
  • tytoń.
  • Warunki hydrologiczne[ | edytuj kod]

    Jeziora:

  • Titicaca.
  • Rzeki:

    Arequipa - miasto w Peru, położone na wysokości 2325 m n.p.m. w otoczeniu gór Cordillera Volcanica. Jest stolicą regionu Arequipa i drugim co do wielkości miastem w Peru - zaraz po stolicy Limie - liczącym obecnie ok. 762 tys. mieszkańców.Święta Dolina Inków (hiszp. Valle Sagrado de los Incas) - dolina w Andach peruwiańskich, w pobliżu miasta Cuzco, stanowiąca niegdyś rdzeń imperium Inków. Została utworzona przez rzekę Urubamba i jej dopływy. W dolinie znajduje się szereg stanowisk archeologicznych związanych z kulturą inkaską.
  • Ukajali
  • Maranon
  • Urubamba
  • Apurimac.


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Warto wiedzieć że... beta

    Lama andyjska, dawniej: lama (Lama glama, Lama guanicoe f. glama) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych, jedyny gatunek w obrębie rodzaju lama (Lama). Występuje w Ameryce Południowej. Lamy wykorzystywane są głównie jako zwierzęta juczne oraz do produkcji wełny i mięsa. Dorosłe lamy osiągają do 250 kg wagi i 119 cm wysokości w kłębie. Lamy są zwierzętami socjalnymi, z rozbudowanymi zachowaniami grupowymi.
    Kakao (nah. cacahuatl – ziarno kakaowe) – nasiona z owoców kakaowca, z których proszek stosowany jest jako składnik wielu wyrobów cukierniczych: tabliczek czekolady, napojów, polew, wiórków czekoladowych, mas czekoladowych, cukierków.
    Diego Quispe Tito (ur. 1611, zm. 1681) – peruwiański malarz z ludu Keczua, jeden z głównych członków szkoły kuzkeńskiej.
    Samolot transportowy – samolot dostosowany do przewozu towarów i przesyłek pocztowych, także duży samolot, służący do przewozu sprzętu wojskowego, oddziałów desantowych, grup rannych itp.
    Protestantyzm w Peru – wyznawany jest przez 3,63 miliona osób, co stanowi 12,5% społeczeństwa. Największymi nurtami należącymi do protestantyzmu w 2010 roku były: ruch zielonoświątkowy (4,4%), adwentyści dnia siódmego (3%), niezależne kościoły ewangeliczne, ruch uświęceniowy i baptyści.
    Huascarán lub Nevado Huascarán to szczyt w Andach Peruwiańskich. Najwyższy, południowy szczyt masywu (Huascarán Sur) to najwyższy szczyt całego Peru oraz najwyższy szczyt w pasie międzyzwrotnikowym na Ziemi. Nazwę zawdzięcza Huáscarowi, XVI-wiecznemu wodzowi Inków, który nosił tytuł Sapa Inca.
    Skrajna prawica (radykalna prawica, ultraprawica, reakcyjna prawica, ekstremizm prawicowy) – terminy używane na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania. W sprawach gospodarczych skrajna prawica zazwyczaj opowiada się za neoliberalnym kapitalizmem lub korporacjonizmem. Osoby o skrajnie prawicowych poglądach najczęściej dążą do wyróżnienia swojego narodu na tle innych. Uznają, iż naród danego kraju powinien przyjmować imigrantów na swoich warunkach.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.303 sek.