• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Perły jaskiniowe

    Przeczytaj także...
    Góry Świętokrzyskie (342.34) – masyw górski położony w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Najwyższy szczyt to Łysica (612 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze.Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3) – makroregion geograficzny położony w południowej Polsce. Stanowi wschodnią część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Tworzy pas długości ok. 80 km, pomiędzy Krakowem a Częstochową. W pasie tym wzgórza wznoszą się na wysokość 400-515 m n.p.m..
    Jaskinia Czarna – jaskinia w Tatrach Zachodnich w masywie Organów w Dolinie Kościeliskiej. Jest szósta pod względem długości i dziewiąta pod względem deniwelacji w Polsce. Charakteryzuje się obszernymi korytarzami. Wejście do jaskini znajduje się u podnóży Czarnej Turniczki. Posiada kilka pięter połączonych pionowymi ciągami o znacznej wysokości. Najwyższy punkt stanowią Partie Wawelskie, najniższy jest zlokalizowany w Partiach Tehuby. Wody z jaskini zasilają wywierzysko w Organach i Lodowe Źródło.
    Perły jaskiniowe

    Perły jaskiniowe – rodzaj pizoidów, będących formami krasu podziemnego, powstającymi na dnie jaskini w zagłębieniach wypełnionych wodą pozostającą w ruchu.

    Luźno spoczywające na dnie zagłębienia wodnego w jaskini ziarna obtaczane są przez wytrącony węglan wapnia, w wyniku czego tworzą się wapienne kulki o różnej średnicy, których powierzchnia jest chropowata – pizoidy. Natomiast przy burzliwych ruchach wód jeziorka powstają podobne do pizoidów perły o powierzchni gładkiej i często błyszczącej.

    Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.Rezerwat przyrody Jaskinia Raj - rezerwat przyrody nieożywionej na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego w gminie Chęciny, w powiecie kieleckim, w województwie świętokrzyskim.

    Wielkość pereł jaskiniowych jest różna. Najczęściej spotykane nie przekraczają wielkości ziarna grochu, większe sięgają wymiarów owocu wiśni. W jaskini Cueva del Amistad na Kubie, na górnym, całkiem suchym piętrze jaskini, znaleziono perły których rozmiary dochodziły do wielkości pomarańczy.

    Bronisław Siadek (ur. 1929, zm. 15 kwietnia 2011) - polski dziennikarz, podróżnik, żeglarz, taternik, klimatolog. Przewodniczący Rady Nadzorczej Spółki "Tani Dom".Republika Kuby (nazwa oficjalna República de Cuba) – państwo w Ameryce Środkowej położone na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli. Państwo to składa się z wyspy o nazwie Kuba oraz szeregu otaczających ją mniejszych wysepek, z których największą jest Isla de la Juventud. Stolicą Kuby jest Hawana, a największe miasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.

    Materiał stanowiący ośrodek koncentracji może być różny, np. ziarna piasku lub okruchy wapienne. W kubańskiej jaskini Cueva del Pirata znaleziono perły, w których jądrem koncentracji były muszle ślimaków słodkowodnych.

    Wokół pereł jaskiniowych przez długi czas narastała swoista legenda. Jeszcze w połowie XX w. powszechne było przekonanie, że są one wyjątkową rzadkością. Znany francuski speleolog Norbert Casteret pisał, iż zobaczył je po raz pierwszy po wielu latach bezskutecznych poszukiwań. Każda informacja o odkryciu pereł jaskiniowych była pilnie notowana. Jeszcze w 1961 r. pisano, iż wiadomość o odkryciu w jednej z jaskiń Kaukazu około 30 pereł wywoływała sensację wśród speleologów. Obecnie wiemy, że są to dość często spotykane twory przyrody, występujące również w niektórych jaskiniach polskich.

    Sudety (332) – łańcuch górski na obszarze południowo-zachodniej Polski i północnych Czech, stosunkowo niewielki skrawek znajduje się w Niemczech; najwyższy szczyt Śnieżka, 1602 m n.p.m.; są najwyższą częścią Masywu Czeskiego oraz najwyższymi górami Czech. Ciągną się od Doliny Łaby po Bramę Morawską. Od północnego wschodu obcięte są wyraźnym uskokiem – uskokiem sudeckim brzeżnym od Przedgórza Sudeckiego. Północna granica z Niziną Śląsko-Łużycką na linii Złotoryja – Bolesławiec – Zgorzelec jest umowna. Również południowa granica na obszarze Czech i Moraw jest dość zawikłana.Szczelina Chochołowska – największa jaskinia w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Ma trzy otwory wejściowe położone powyżej leśniczówki (dawnego schroniska Blaszyńskich) w Wyżniej Bramie Chochołowskiej na wysokościach 1051, 1072 i 1083 metrów n.p.m. Długość jaskini wynosi 2320 metrów, a deniwelacja około 60 metrów.

    Występowanie w Polsce[]

  • Jaskinia Raj w Górach Świętokrzyskich
  • Jaskinia Nietoperzowa na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
  • Jaskinia Niedźwiedzia w Sudetach
  • Jaskinia Sąspowska w Ojcowskim Parku Narodowym
  • Szczelina Chochołowska w Tatrach Zachodnich
  • Jaskinia Czarna w Tatrach Zachodnich.
  • Przypisy

    1. Burchard Przemysław: Perły jaskiniowe, w: "Poznaj Świat" R. X, nr 6 (115), czerwiec 1962, s. 17-18
    2. Casteret Norbert: Trente ans sous terre, wyd. Perrin, 1954
    3. B.S.: Perły jaskiniowe, w: "Poznaj Świat" R. IX, nr 11 (108), listopad 1961, s. 42
    Przemysław Seweryn Burchard (ur. 5 lipca 1925 w Podgórzu k. Torunia, zm. 16 kwietnia 2008 w Warszawie) – polski etnograf, prozaik, reportażysta, redaktor i wydawca, podróżnik i speleolog.Jaskinia Sąspowska – jaskinia położona na terenie w Ojcowskiego Parku Narodowego. Jaskinia o poziomym rozwinięciu, można ją zwiedzać tylko po uzyskaniu zgody Dyrekcji OPN. Przejście utrudnia śliski 2,5 m. próg a korytarze miejscami są bardzo ciasne. Otwór jaskini położony jest ok. 20 m nad dnem Doliny Sąspowskiej, powyżej ujścia do niej Wąwozu Jamki na zachodnim zboczu. Partie za przewężeniem jaskini odkrył W. Barski i Z. Korona w 1967 roku. Została zinwentaryzowana przez A. Górnego w 1971 roku, w latach 1994–1995 odkryto dodatkowo 9-metrowy korytarzyk jaskini. 9 kwietnia 2008 roku 30-letni krakowski niedoświadczony grotołaz zignorował zakaz wejścia do jaskini i zginął utknąwszy głową w dół w wąskiej szczelinie na 14 metrze. W akcji brali udział ratownicy z grupy jurajskiej GOPR, którzy chcąc wydobyć ciało musieli rozkuwać ręcznie fragment wewnętrznej skały.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).
    Kaukaz (także Wielki Kaukaz; azer.: Qafqaz, orm. Կովկաս, gruz. კავკასიონი, ros. Кавказские горы) – łańcuch górski w zachodniej Azji pomiędzy Morzem Czarnym i Morzem Kaspijskim. Leży na terenie Gruzji, Azerbejdżanu, Armenii i Rosji. W paśmie tym znajdują się najwyższe szczyty: Rosji (Elbrus – 5642 m, najwyższy szczyt całego Kaukazu), Gruzji (Szchara – 5193 m), Azerbejdżanu (Bazardüzü – 4485 m) i Armenii (Aragac – 4090 m).
    Speleologia – nauka o jaskiniach. Przedmiotem zainteresowania speleologii są m.in.: geneza i rozwój jaskiń, cechy środowiska przyrodniczego jaskiń (mikroklimat, stosunki wodne, przyroda ożywiona – flora i fauna, itp.), problemy ochrony i in. Jaskinie są również obiektem zainteresowania innych nauk, m.in.: geologii, hydrogeologii, paleontologii, archeologii, turyzmu. Mianem speleologii często określa się inne formy aktywności ludzkiej w jaskiniach, zwłaszcza o charakterze eksploracyjnym czy sportowym, np. alpinizm podziemny.
    Tatry Zachodnie (514.52; słow. Západné Tatry, dawniej Liptovské hole, Liptovské Tatry, niem. Liptauer Alpen, Liptauer Tatra, Liptauer Hochgebirge, Arva-Liptauer Hochgebirge, Westliche Tatra, węg. Liptói-Tátra) – największa, zachodnia część Tatr położona w Polsce i na Słowacji. Nazwa rozpowszechniła się w polskiej literaturze dopiero po 1868, dawniej używano także nazw: Hale Liptowskie, Hale Liptowsko-Orawskie, Hale Liptowsko-Nowotarskie.
    Pizoidy – kuliste ziarna skalne o średnicy powyżej 2 mm. Powstają one wskutek chemicznego wytrącania się minerałów w postaci koncentrycznych lamin wokół okruchowego jądra. Pizoidy wapienne tworzą się najczęściej jako osad wód gorących źródeł, także wód podziemnych w jaskiniach (perły jaskiniowe). Pizoidy wchodzą w skład skał osadowych zwanych pizolitami.
    Jaskinia Niedźwiedzia – najdłuższa jaskinia całych Sudetów, położona w Masywie Śnieżnika, w dolinie Kleśnicy, w pobliżu wsi Kletno. Odkryta podczas eksploatacji kamieniołomu marmuru w 1966 roku, w obrębie wzniesienia Stroma (1166 m n.p.m.).
    Jaskinia Nietoperzowa (Jerzmanowicka, Księża, Biała) – jaskinia w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.