• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pelplin



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Sierotki, czes. sirotčí svaz, sirotci, východočeský husitský svaz, sirotčí bratrstvo – odłam taborytów, radykalnej grupy husytów. Grupa najbliższych współpracowników Jana Žižki, nazwana tak po jego śmierci, co symbolizowało więź między zmarłym a nimi. Nosili wyszywany kielich na szatach. Ich przywódcą w późniejszym okresie był Jan Kralovec.Jerzy Marian Brzeziński (ur. 13 kwietnia 1947 w Pelplinie) – polski psycholog, prof. dr hab. nauk humanistycznych specjalizujący się w metodologii psychologii, diagnostyce psychologicznej, psychologii ilościowej oraz psychometrii. Członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.

    Pelplin (niem. Pelplin, kaszub. Pôłplëno) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pelplin.

    W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. gdańskiego. Pelplin jest lokalnym węzłem komunikacyjnym, krzyżują się tu: droga wojewódzka nr 229 z drogą nr 230, w pobliżu miasta znajduje się węzeł drogowy Pelplin autostrady A1 z drogą wojewódzką nr 229. Przez miasto biegnie magistrala kolejowaChorzów BatoryTczew. Według danych z 1 stycznia 2018 Pelplin liczył 8 125 mieszkańców.

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska konserwatywna partia polityczna, założona na kongresie 29 maja 2001, zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001). Powołana została przez braci Lecha i Jarosława Kaczyńskich, na fali popularności uzyskanej przez Lecha podczas sprawowania przez niego funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w rządzie AWS. Deklarowana ideologia partii stanowi połączenie konserwatyzmu i chrześcijańskiej demokracji. W latach 2005–2007 Prawo i Sprawiedliwość sprawowało władzę, tworząc rząd Kazimierza Marcinkiewicza i rząd Jarosława Kaczyńskiego (od 2006 do 2007 w koalicji z Samoobroną RP i Ligą Polskich Rodzin, do 2006 i w schyłkowym okresie w 2007 rząd mniejszościowy). W latach 2005–2010 wysunięty przez PiS Lech Kaczyński (do 2006 członek partii) sprawował urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo i Sprawiedliwość należy do grupy Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy w Parlamencie Europejskim oraz do działającej obok niej międzynarodowej organizacji Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.

    Położenie[ | edytuj kod]

    Rzeka Wierzyca w Pelplinie

    Miasto położone jest w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie tczewskim, nad rzeką Wierzycą. Geograficznie Gmina i Pelplin położony jest w obrębie dwóch mezoregionów fizycznogeograficznych – Pojezierza Starogardzkiego (część centralna i zachodnia) oraz Doliny Kwidzyńskiej (część wschodnia), która jest częścią makroregionu Doliny Dolnej Wisły. Etnicznie należy do regionu zwanego Kociewiem, leżącego na Pomorzu Gdańskim. Położenie geograficzne, a także struktura środowiska przyrodniczego (wynik zlodowacenia bałtyckiego oraz procesów przyrodniczych po ustąpieniu lądolodu) determinują większość warunków naturalnych – jest to gmina o wiodącej funkcji rolniczej.

    Dolina Kwidzyńska (314.81) – mezoregion fizycznogeograficzny w północnej Polsce, stanowiący północną część Doliny Dolnej Wisły.Kanonik (łac. canonicus) – wczesnośredniowieczna nazwa duchownych, żyjących według reguł kanonicznych przy kościołach biskupich (katedrach); obecnie kapłan uhonorowany tą godnością za szczególne zasługi dla Kościoła lokalnego, zobowiązany do sprawowania określonych obrzędów liturgicznych wraz z innymi kanonikami lub miejscowym biskupem.

    Historia[ | edytuj kod]

    Średniowiecze[ | edytuj kod]

    Nie wiadomo kiedy dokładnie założony został Pelplin pierwsze pojawienie się w kronikach to rok 1274. Wtedy książę pomorski Mszczuj II przekazał cystersom wieś Pelplin. Cystersi zaczęli osiedlać się na terenach Pelplina zbudowali katedrę i prowadzili tam życie. W 1433 Pelplin stał się ofiarą czeskich sierotek pod wodzą Jana Čapka z Sán. Najazd ten był bardzo szkodliwy co zmusiło do odbudowania wsi.

    Bad Doberan (do 1921 Doberan) – miasto w północno-wschodnich Niemczech nad Morzem Bałtyckim, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Rostock, siedziba urzędu Bad Doberan-Land. Do 3 września 2011 siedziba powiatu Bad Doberan. Leży 15 kilometrów na zachód od centrum Rostocku. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto zamieszkiwało 11 294 ludzi.Katedra Wniebowzięcia NMP w Pelplinie – gotycki kościół, pierwotnie świątynia klasztoru Cystersów, od 1824 siedziba miejscowego biskupa. Z dawnego zespołu klasztornego zachowała się katedra oraz część zabudowań zakonnych skupionych wokół czworobocznego wirydarzu. Katedra jest jedną z największych świątyń gotyku ceglanego w Polsce (swego czasu druga w Polsce po kościele mariackim w Gdańsku). Posiada bogaty wystrój z XV-XVIII wieku, m.in. monumentalny, 25-metrowy ołtarz główny, liczne ołtarze boczne, zespół stalli, ambonę, organy boczne.

    Nowożytność[ | edytuj kod]

    W nowożytności Pelplin przeżył bardzo wiele. M.in. odwiedziny wielu znanych ludzi: Zygmunta III Wazy w 1623 roku, króla Szwecji Gustawa Adolfa w 1626 roku, Władysława IV Wazy w 1623 i 1635 roku, Jana III Sobieskiego w 1668 i 1677 oraz wdowy po królu Michale Korybucie Wiśniowieckim królowej Eleonory. Oprócz miłych wizyt Pelplin przeżył też nie miłe chwile. W 1659 roku Szwedzi najeżdżają na Pelplin niszcząc go. Pelplin w 1793 przechodzi pod niemieckie skrzydła. Niemcy wprowadzają tam szkodliwe dla Pelplina zasady. Mimo tego Pelplin przeżywa rozkwit w 1823 roku Pelplin staje się stolicą diecezji chełmińskiej, w 1836 utworzono Collegium Marianum, w 1869 zaczęto produkcję gazety Pielgrzym, a w 1878 zostaje uruchomiona cukrownia w Pelplinie.

    Franciszek Sawicki (ur. 13 lipca 1877 w Godziszewie, zm. 7 października 1952 w Pelplinie) – ksiądz katolicki, profesor, filozof, jedyny członek Kapituły Chełmińskiej, który przeżył tzw. krwawą jesień pelplińską w 1939. Powiat tczewski − powiat w Polsce (województwo pomorskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Tczew.

    Od 1918 do 1939[ | edytuj kod]

    W 1920 Pelplin cieszył się z powrotu do Polski. Jednak największym osiągnięciem jest zdobycie praw miejskich w 1931 roku, a w 1937 herbu w postaci mitry biskupiej.

    II wojna światowa[ | edytuj kod]

    Wybuch II wojny światowej otworzył najbardziej tragiczny rozdział w historii Pelplina. Seminarium Duchowne stało się m.in. więzieniem, gdzie przeprowadzano połączone z torturami przesłuchiwania więźniów. 20 października 1939 r. po procesji, jaka przeszła przez miasto, zamordowano pelplińskich profesorów, kanoników i pracowników Kurii, którzy znajdowali się na miejscu. Śmierć poniosło także kilku świeckich mieszkańców Pelplina.

    Krwawa jesień pelplińska – nazwa, którą pomorska historiografia nadała wymordowaniu jesienią 1939 r. przez okupantów niemieckich niemal całego składu kapituły diecezji chełmińskiej (jej siedziba mieściła się naówczas w Pelplinie) oraz profesorów pelplińskiego seminarium duchownego i słynnego Collegium Marianum. Większość spośród 24 ofiar „krwawej jesieni” zamordowano 20 października 1939 r. na terenie koszar wojskowych w Tczewie.Mściwój II (Mszczuj, Mściwoj, Mściwuj, pom. Mestwin) (ur. ok. 1220, zm. 25 grudnia 1294) – książę świecki od ok. 1250 i gdański od 1270.
     Osobny artykuł: Krwawa jesień pelplińska.

    Czasy współczesne[ | edytuj kod]

    Kamienice w centrum miasta, ul.Mickiewicza
    Charakterystyczny budynek w centrum Pelplina z sygnaturą z zegarem. Codziennie w południe wybrzmiewa stąd hejnał Pelplina. Dawniej mieściła się tutaj siedziba redakcji i drukarni "Pielgrzyma"
    Papież Jan Paweł II w Bazylice Katedralnej w Pelplinie. 1999r.
    Papież Jan Paweł II na Górze Biskupiej w Pelplinie. 1999r.

    Jest to okres w którym Pelplin stał się prawdziwym miastem powstała rady miasta i gminy Pelplin. W 1992 roku Pelplin został stolicą diecezji pelplińskiej, a pierwszym biskupem zostaje ksiądz prof. dr hab. Jan Bernard Szlaga. Jeśli chodzi o media to powstaje wydawnictwo Bernardinium rok 1993, w 1994 powstaje Radio Głos, a od 1989 reaktywacja "Pielgrzyma". Najważniejszym wydarzeniem jest pobyt Jana Pawła II w Pelplinie w 1999 roku. W XXI została otwarta obwodnica w Pelplinie rok 2010.

    Gmina Pelplin – to gmina miejsko-wiejska w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie gdańskim.Andrzej Marcelin Liss (ur. 9 czerwca 1950 w Pelplinie) – polski polityk, nauczyciel, w latach 2002–2007 poseł na Sejm IV i V kadencji.

    Nazwy Pelplina[ | edytuj kod]

    W tekstach średniowiecznych spotykamy nazwę Poplin (1274), Polplyn (1298), Poplin (1301), Polpelin (1306), a później Paplin lub Peplin (1583). Nazwę tę wywodzono dawniej od rzeczownika „pło”, jezioro. Dziś przeważa opinia, że jest ona patronimiczna i pochodzi od nazwiska Pepła.

    Zestawienie chronologiczne[ | edytuj kod]

    Przez lata swojej historii Pelplin był częścią:

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Jan Čapek z Sán (XV wiek) – był czeskim dowódcą wojskowym, husytą, w l. 1431-34 dowodził wojskiem polnym sierotek.
  • ???-1227 Królestwa Polskiego
  • 1227-1294 Księstwa Pomorskiego
  • 1294-1308 Królestwa Polskiego
  • 1308-1454 Zakonu krzyżackiego
  • 1454-1466 ziem spornych podczas wojny trzynastoletniej
  • 1466-1569 Królestwa Polskiego
  • 1569-1793 Rzeczypospolitej Obojga Narodów
  • 1793-1871 Królestwa Prus
  • 1871-1918 Cesarstwa Niemieckiego
  • 1918-1920 Republiki Weimarskiej
  • 1920-1939 II Rzeczypospolitej
  • 1939-1945 Niemiec nazistowskich
  • 1945-obecnie Rzeczypospolitej Polskiej (1952–1989 Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej).
  • Plac Mariacki w Pelplinie
    Barokowe schody i most nad Wierzycą

    Z kart historii Pelplina i Cystersów w Pelplinie[ | edytuj kod]

  • 1258 – sprowadzenie cystersów z Doberanu do Pogódek
  • 1274 – książę pomorski Mszczuj II darował cystersom wieś Pelplin
  • 1276 – konwent cysterski na czele z opatem Wernerem przenosi się z Pogódek do Pelplina
  • 1281 – cysterska wieś Lignowy została przekazana Krzyżakom
  • 1433 – klasztor pelpliński padł ofiarą najazdu czeskich sierotek pod wodzą Jana Čapka z Sán
  • XVI-wieczne sklepienie w bazylice katedralnej
  • 1623 – pobyt króla polskiego Zygmunta III Wazy wraz z królewiczem Władysławem w Pelplinie
  • 1626 – król szwedzki Gustaw Adolf podziwiał obraz Hermana Hana w kościele opactwa
  • 1635 – król Polski Władysław IV odwiedza Pelplin z okazji podpisywania rozejmu w Sztumskiej Wsi
  • 1659 – Szwedzi dokonują kradzieży w dobach cysterskich niszczą je
  • 1668 – pobyt Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Sobieskiego w klasztorze Pelplińskim
  • 1675 – klasztor odwiedza królowa Eleonora, wdowa po polskim królu Michale Wiśniowieckim
  • 1677 – Jan III Sobieski z rodziną gościł w opactwie cysterskim w Pelplinie
  • 1772 – po I rozbiorze Polski Pelplin wraz z większością Pomorza Gdańskiego trafia do zaboru pruskiego
  • 1776 – prawo zezwala przyjmować nowicjuszy do klasztoru tylko za zgodą władz pruskich
  • 1807 – stacjonowała w klasztorze dywizja gen. Mennarda w drodze do Gdańska
  • 1810 – zabroniono przyjmować kandydatów do klasztoru cystersów w Pelplinie
  • 1821 – papież Pius VII zmienia terytorium diecezji chełmińskiej, jej stolicą zostaje Pelplin, a kościół pocysterski katedrą
  • 1823 – przeniesiono oficjalnie stolicę biskupów chełmińskich do Pelplina
  • 1823 – po 548 latach istnienia następuje zniesienie (kasata) opactwa cysterskiego w Pelplinie
  • 1824 – biskup chełmiński obejmuje kościół pocysterski
  • 1829 – przeniesiono z Chełmna do Pelplina seminarium duchowne
  • 1836 – założono szkołę przykatedralną – słynne „Collegium Marianum”
  • 1859 – zmarł ostatni z cystersów pelplińskich Wilhelm Miecznikowski
  • 1869 – rozpoczęto wydawanie „Pielgrzyma”, reaktywowanego po wojnie w 1989 r.
  • 1878 – uruchomiona została potężna cukrownia pelplińska
  • 1920 – powrót Pelplina do Polski
  • 1931 – Pelplin otrzymał prawa miejskie, a w 1937 r. herb w postaci mitry biskupiej
  • 1939 -1945 – okupacja Niemiecka
  • 1939 – Krwawa jesień pelplińska
  • 1992 – Pelplin został stolicą diecezji pelplińskiej, a pierwszym biskupem zostaje ksiądz prof. dr hab. Jan Bernard Szlaga
  • 1993 – powstanie Wydawnictwa Bernardinum
  • 1994 – powstaje Radio Głos
  • 1999 – z pielgrzymką apostolską przybył Jan Paweł II
  • 2010 – otwarcie obwodnicy miasta (14 maja).
  • UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Parafia Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Chojnicach – rzymskokatolicka parafia w Chojnicach, należąca do dekanatu Chojnice diecezji pelplińskiej. Kościół parafialny to Bazylika Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Chojnicach a kościół filialny to Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Chojnicach.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.
    Psychiatria – jedna z podstawowych specjalizacji medycznych zajmująca się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych. Bada ich uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, rodzinno-genetyczne, społeczne, konstytucjonalne – sposoby powstawania i skutecznego zapobiegania.
    Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.
    Neurologia – dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Neurologia i psychiatria są dziedzinami pokrewnymi, a niektóre choroby są domeną zarówno neurologa jak i psychiatry. Neurologia zajmuje się głównie schorzeniami, których podłożem jest proces uszkadzający układ nerwowy, a psychiatria z kolei zajmuje się głównie chorobami, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie funkcjonowania mózgu jako całości.
    Franz Robert Emil Wollenberg (ur. 9 lutego 1862 w Pelplinie, zm. 16 sierpnia 1942 w Berlinie-Steglitz) – niemiecki lekarz neurolog i psychiatra.
    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.
    Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa (KPBC) - jest projektem realizowanym przez Bibliotekę Uniwersytecką w Toruniu i wybrane biblioteki współpracujące w ramach Konsorcjum Bibliotek Naukowych Regionu Kujawsko-Pomorskiego. W latach 2005-2006 KPBC była finansowana z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w chwili obecnej przez UMK i partnerów. W latach 2007-2008 korzystała z grantu MKiDN dla stworzenia nowej kolekcji Baltica i poszerzania zasobu Pommeranica.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.098 sek.