Pekin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Peking Zhengyangmen-20110103-RM-134438.jpg

Pekin (chiń. 北京; pinyin Běijīng; [pèi.tɕíŋ] ) – stolica Chińskiej Republiki Ludowej oraz jedno z czterech miast wydzielonych, podlegające bezpośrednio władzom kraju. Od północy, zachodu i południa graniczy z prowincją Hebei, a od wschodu z miastem wydzielonym Tiencin.

ePrix Pekinu 2015 (oryg. 2015 FIA Formula E SWUSP Beijing ePrix) – pierwsza runda Formuły E w sezonie 2015/2016. Zawody odbyły się 24 października 2015 roku na ulicznym torze w wiosce olimpijskiej w Pekinie. Shanhaiguan (chin. upr. 山海关, chin. trad. 山海關, pinyin Shānhǎiguān) – twierdza znajdująca się około 15 kilometrów na północy wschód od miasta Qinhuangdao w prowincji Hebei, stanowiąca wschodni kraniec Wielkiego Muru Chińskiego.

Pekin jest drugim, po Szanghaju, miastem Chińskiej Republiki Ludowej pod względem liczby ludności. Miasto wydzielone o powierzchni 16 406 km² liczyło w 2019 roku ok. 21,5 mln mieszkańców.

Miasto pełni funkcję największego ośrodka politycznego, oświatowego i kulturalnego kraju. Wielki ośrodek gospodarczy z rozwiniętym przemysłem maszynowym, samochodowym, taboru kolejowego, elektronicznym, chemicznym, rafineryjnym, spożywczym, włókienniczym. Krzyżują się tu ważne linie kolejowe i drogi samochodowe. W mieście znajduje się Ambasada RP.

Chińskie Muzeum Lotnictwa (chiń. upr.: 中国航空博物馆; chiń. trad.: 中國航空博物館; pinyin: Zhōngguó Hángkōng Bówùguǎn) – muzeum lotnictwa chińskiego położone około 30 kilometrów na północ od centrum Pekinu. W muzeum prezentowane są samoloty i śmigłowce wojskowego lotnictwa Chin, uzbrojenie przeciwlotnicze, stacje radiolokacyjne oraz pociski klasy ziemia powietrze.Świątynia Dongyue w Pekinie (chin. upr. 北京东岳庙, chin. trad. 北京東嶽廟, pinyin Bĕijīng Dōngyuè Miào) – świątynia znajdująca się przy ulicy Shenlu w dzielnicy Chaoyang w Pekinie, poświęcona bóstwu góry Tai Shan, jednej z pięciu świętych chińskich gór.

Nazwa[ | edytuj kod]

Nazwa Běijīng znaczy dosłownie „Północna Stolica”. Stolice państw Azji Wschodniej często mają w swojej nazwie wyraz stolica. Przykładami mogą być: Nankin, dawna stolica Chin (znaczy Południowa Stolica), Tokio w Japonii oraz Tonkin (obecnie Hanoi) w Wietnamie (obydwie nazwy miast znaczą Wschodnia Stolica). Również dawna stolica Japonii, Kioto, oraz Hansŏng (kor. 한성; obecnie Seul) w Korei Południowej po przetłumaczeniu dadzą nazwę Stolica.

Pawilon Najwyższej Harmonii (chin. 太和殿, Tàihédiàn) – główny, największy budynek Zakazanego Miasta. Znajduje się w jego centrum, na dziedzińcu zewnętrznym, za Bramą Najwyższej Harmonii (Taihemen).Kunming (chiń.: 昆明; pinyin: Kūnmíng) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowo-zachodnich Chinach, na Wyżynie Junnan-Kuejczou, stolica prowincji Junnan (Yunnan). W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 105 391. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 4 823 263 mieszkańców. Ośrodek przemysłu metalurgicznego, maszynowego, elektrotechnicznego, nawozów azotowych i precyzyjnego. Siedziba katolickiej archidiecezji. Dawniej miasto nosiło nazwę Yunnanfu (云南府).

Nazwa Pekinu była wiele razy zmieniana. Między 1928 a 1949 rokiem miasto nazywało się Beiping (chiń. 北平; pinyin Běipíng), co oznaczało Północny Pokój.

Yanjing (chiń. 燕京; pinyin Yànjīng) to nieoficjalna nazwa miasta, używana podczas panowania dynastii Zhou. Obecnie tę nazwę nosi miejscowe piwo. Marco Polo w swoich relacjach nazwał Pekin z mongolska Cambaluc (pol. Chanbałyk).

Geografia i klimat[ | edytuj kod]

Ukształtowanie powierzchni[ | edytuj kod]

Wzgórza dominują w północnej, północno-zachodniej i zachodniej części aglomeracji. Na północ od miasta ciągnie się pasmo Yan Shan, oddzielające Nizinę Chińską od południowej Mandżurii i Wyżyny Mongolskiej. Przez góry przechodzi kilka ważnych przełęczy: na płn.-zach. od Pekinu – Juyong (zob. Badaling), na płn.-wsch. – Gubei, i na wschód, nad morzem – Shanhai; szlaki z nich prowadzące zbiegają się w mieście, stanowiącym strategiczne skrzyżowanie dróg.

Zhuhai (chin.: 珠海; pinyin: Zhūhǎi) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w prowincji Guangdong, w delcie Rzeki Perłowej, przy granicy z Makau. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 554 443. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 714 043 mieszkańców. Miasto posiada status specjalnej strefy ekonomicznej. Ośrodek szkolnictwa wyższego, turystyki oraz przemysłu elektronicznego, informatycznego, biotechnologii, farmaceutycznego, maszynowego, petrochemicznego; morski port handlowy Jiuzhou i pasażerski, port rzeczny; międzynarodowy port lotniczy. W mieście co dwa lata począwszy od 1996 roku odbywają się największe w Chinach targi i wystawa sprzętu lotniczego znana pod nazwą China International Aviation & Aerospace Exhibition.Powstanie bokserów – zbrojne wystąpienie ludowe w północno-wschodnich Chinach w latach 1899-1901, skierowane przeciwko cudzoziemcom i dynastii Qing. Inspiratorem powstania było tajne stowarzyszenie Yihequan (tzw. bokserzy, stąd nazwa).

Zachodnią część miasta zajmują góry Jundu; wspólnie z Yan Shan tworzą półksiężyc, otwarty na południe i południowy wschód, na Nizinę Chińską, i w tej „zatoce” (zwanej przez geologów „Zatoką Pekinu”) usytuowane jest miasto. Leży ono o północnego wierzchołka ogromnego trójkąta Niziny Chińskiej, którego wschodnią krawędź wyznacza brzeg morski, zachodnią – góry Taihang Shan, a południowa jest otwarta na dolinę Huang He.

Chińska Liga Koszykówki Kobiet (chin. 中国女子篮球联赛; WBCA) – najwyższa klasa żeńskich rozgrywek koszykarskich w Chinach, powstała w 2002. Trolejbus – pasażerski pojazd drogowy zaprojektowany do przewozu więcej niż dziewięciu osób (wliczając kierowcę), napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej i nie poruszający się po szynach. Ma dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa „trolley” i końcówki „bus” od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.

Przez centrum miasta nie przepływa żadna duża rzeka, leży ono pomiędzy Yongding He i Chaobai He. Yongding płynie z gór Shaanxi, przez południowo-zachodnie przedmieścia (pod mostem Marco Polo) i dalej na południe, koło Tiencinu łącząc się z Wielkim Kanałem (który łączył stolicę z miastem Hangzhou). Chaobai wypływa ze zbiornika Miyun, w którym łączą się rzeki Chao i Bai, a który jest głównym źródłem słodkiej wody dla miasta, i płynie północno-wschodnim skrajem miasta.

Szybka kolej Pekin-Szanghaj – znana również jako Szybka kolej Jinghu (chin. upr.: 京沪高速铁路; chin. trad.:京滬高速鐵路), to kolej dużej prędkości o długości 1318 km (819 mil), która łączy dwie główne strefy ekonomiczne w Chińskiej Republice Ludowej: Zatokę Pohaj i Deltę Jangcy. Budowa rozpoczęła się 18 kwietnia 2008. Układanie szyn zakończono 15 listopada 2010 roku, a 30 czerwca 2011 roku rozpoczęto eksploatację, uruchamiając 90 pociągów dziennie w każdym kierunku.Człowiek pekiński, dawniej też: sinantrop (Homo erectus pekinensis, chin. 北京人, Běijīng rén) – człowiek z gatunku Homo erectus, wcześniej klasyfikowany jako Sinanthropus pekinensis. Jego szczątki po raz pierwszy odkryto w trakcie wykopalisk prowadzonych w latach 1923-1927 w zespole jaskiń Zhoukoudian niedaleko Pekinu w Chinach.

Podaje się następujące współrzędne Pekinu: 39°54′20″ szerokości geograficznej północnej i 116°23′29″ długości geograficznej wschodniej. Miasto jest jednak bardzo rozległe. Kolejne etapy rozszerzania się stolicy wyznaczają obwodnice, zwane ring roads. Plac Tian’anmen przylega od południa do Zakazanego Miasta. Na zachód od placu znajduje się kompleks rządowy Zhongnanhai, gdzie mieszkają najwyżsi przedstawiciele władz państwowych. Przez środkową część miasta, ze wschodu na zachód, biegnie ulica Chang’an.

II wojna opiumowa – zbrojna interwencja kolonialna Wielkiej Brytanii i Francji w Chinach rządzonych przez dynastię Qing. Trwała cztery lata w dwóch etapach, czasami traktowanych jako dwie odrębne wojny: 1856-1858 i 1859-1860.Meczet Niujie (chin.: 牛街清真寺; pinyin: Niújiē Qīngzhēnsì) – meczet znajdujący się przy ulicy Wołu (Niujie), w dzielnicy Xuanwu w Pekinie. Wybudowany w 996 roku, jest najstarszą i największą świątynią muzułmańską w mieście. Przebudowany za czasów dynastii Ming w 1442 roku i rozbudowany za rządów Qingów w 1696 roku.

Klimat[ | edytuj kod]

Klimat metropolii jest kontynentalny typu monsunowego, nieco cieplejszy w zimie niż innych obszarów Chin położonych na tej samej szerokości geograficznej, ze względu na góry, które osłaniają miasto od północy od zimnych mas powietrza. Średnia temperatura roczna wynosi 13 °C. Pekińska zima jest długa i zaczyna się z końcem października, a kończy w marcu; w tym okresie dominują zimne masy kontynentalnego powietrza z północy. Przez około pięciu miesięcy średnia temperatura miesięczna spada poniżej 10 °C, a przymrozki występują przez 132 dni w roku. Średnia miesięczna najzimniejszego miesiąca (stycznia) to –4 °C. Po krótkiej, wietrznej wiośnie następuje gorące, wilgotne lato (najgorętszy miesiąc to lipiec, średnia miesięczna 26 °C). Jesień jest krótka, ale przyjemna i słoneczna. Większość opadów spada w lecie: o ile roczna średnia to 635 mm, to średnia lipca – 230 mm. Dni deszczowych jest 80 w roku, a średnia wilgotność powietrza wynosi 57%. Charakterystyczne dla Pekinu są bardzo znaczne różnice opadów z roku na rok, i okresowe burze pyłowe nadciągające znad Mongolii Wewnętrznej w kwietniu i maju.

Tonkin – historyczna nazwa północnego Wietnamu, obejmującego dorzecze Rzeki Czerwonej. Sąsiaduje od zachodu z Laosem, od północy z chińskimi prowincjami Yunnan i Guangxi, a od wschodu otacza go Zatoka Tonkińska. Znany jest też pod miejscową nazwą Bắc Bộ, co znaczy "północna granica".Pekin jest stolicą Chin i jednym z największych jej miast. Pomimo swojego dużego znaczenia nie tylko historycznego, politycznego, ale i gospodarczego, nie ma tutaj dużej ilości wysokich budynków. Jedynie dwa przekraczają 200 metrów wysokości. Na miano wieżowców zasługuje jeszcze 6 budynków. Łącznie powyżej 100 metrów wysokości wznosi się ok. 60 gmachów. Większość z tych budynków pełni funkcje biurowe. Niektóre niższe niż 150 metrów są budynkami rezydencjonalnymi. Wszystkie wieżowce w Pekinie powstały na przełomie lat 80. i 90., oraz (w tym okresie większość, w tym najwyższy) w ostatnich latach, na początku trzeciego tysiąclecia. Co jest tendencją zauważalną w większości większych chińskich miast. W trakcie budowy jest 9 kolejnych wieżowców (powyżej 150 metrów wysokości), które powiększą ich liczbę w tym mieście do 17.

Mieszkańcy Pekinu cierpią z powodu dużego zanieczyszczenia powietrza, które szczególnie latem powoduje powstawanie smogu. Zanieczyszczenia te są skutkiem dużej koncentracji przemysłu i transportu. Plagą metropolii stał się piasek, nawiewany z pustynnych rejonów północnej i północno-zachodniej części ChRL. Jednak w ostatnich dwóch dekadach poczyniono pewne postępy w celu zmniejszenia zanieczyszczenia.

Lhasa (tyb. ལྷ་ས་, Wylie: lha-sa, ZWPY: Lhasa; chin. trad. 拉薩, chin. upr. 拉萨, pinyin: Lāsà) – miasto w zachodnich Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 124 796. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 397 886 mieszkańców. Lhasa jest zamieszkana głównie przez Tybetańczyków (ok. 80%) i Chińczyków Han (ok. 17%).Kitanowie – koczowniczy lud azjatycki, który w X wieku zdominował obszar rozciągający się od Korei na wschodzie do Ałtaju na zachodzie i podbijając część północnych Chin ustanowił Dynastię Liao (907-1125). Od nazwy tego ludu pochodzi "Kataj", jedna ze starszych nazw Chin w językach europejskich.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




Warto wiedzieć że... beta

Chińska wojna domowa (1927-1950) – wojna domowa między chińskimi komunistami i narodowcami z Kuomintangu, która trwała od kwietnia 1927 do maja 1950 roku.
Dochód rozporządzalny (Dochód rozporządzalny gospodarstwa domowego, dochód osobisty do dyspozycji, ang. household’s available income) – część dochodu gospodarstwa domowego, którym może ono dysponować, przeznaczając na konsumpcję, inwestycje lub oszczędności.
Świątynia Changchun (chiń. upr.: 长椿寺; chiń. trad.: 長椿寺; pinyin: Chángchūn sì) – świątynia buddyjska w Pekinie, w dzielnicy Xuanwu. Od 2005 roku mieści się w niej muzeum kultury.
Pekin (chiń.: 北京站; pinyin: Běijīng Zhàn) - jedna ze stacji kolejowych w Pekinie, w Chinach. Została otwarta w latach 50 XX wieku, nawiązując architekturą do budynków pekińskich z tego okresu. Znajduje się w centralnym miejscu miasta tuż obok Jianguomen.
Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest na dialekcie pekińskim, ale nie jest z nim tożsamy. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chin. trad. 普通話, chin. upr. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 標準華語, uproszcz. 标准华语, biāozhǔn huáyǔ – "język chiński").
Metro w Pekinie – system kolei podziemnej i miejskiej w stolicy Chin. Aktualna długość 8 linii łączących 123 stacje, wynosi 200 kilometrów. Z systemu korzysta około 3–4 milionów pasażerów dziennie . 19 lipca 2008 o 2:00 w nocy z okazji zbliżających się Igrzysk Olimpijskich otwarto trzy kolejne linie.
Daxing (chin. upr. 大兴区, chin. trad. 大興區, pinyin Dàxīng Qū) – dzielnica na przedmieściach Pekinu, położona na południe od centrum miasta.

Reklama