• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pejpus

    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Mustvee – miasto we wschodniej Estonii, w prowincji Jõgeva. Leży nad jeziorem Pejpus. Liczy 1756 mieszkańców (2006). Mniej więcej połowę z nich stanowią Rosjanie.

    Pejpus, Jezioro Czudzkie (est. Peipsi järv; ros. Чудское озеро, Czudskoje oziero) − jezioro na granicy między Estonią a Rosją. Wraz z jeziorami Lämmijärv (Tiopłoje ros. Тёплое) oraz Pskowskim tworzy jeden zbiornik o łącznej powierzchni 3543 km². Łącznie ze wspomnianymi stanowi piąte pod względem wielkości jezioro Europy. Jeziora te na znacznym odcinku wyznaczają naturalną granicę państwową pomiędzy Estonią a Rosją.

    Rannapungerja (est. Rannapungerja jõgi) - rzeka przepływająca przez gminy Tudulinna i Mäetaguse w prowincji Virumaa Wschodnia w Estonii. Rzeka wypływa z miejscowości Atsalama. Uchodzi do jeziora Pejpus w miejscowości Rannapungerja. Ma długość 52 km i powierzchnię dorzecza 594,6 km². W pobliżu rzeki na północ od miejscowości Rannapungerja znajduje się grupa kilku kurhanów. Głównymi dopływami są Mäetaguse, Tagajõgi.Piusa (est. Piusa jõgi, także Pimža jõgi, ros. Пиуза, Пимжа) – rzeka w południowo-zachodniej Estonii i w obwodzie pskowskim w Rosji

    Główne rzeki zasilające: Piusa, Võhandu, Emajõgi, Koosa, Alatskivi, Kullavere, Tiheda, Mustvee, Avijõgi, Rannapungerja, Alajõgi.

    Główne miasta nadbrzeżne: Gdow, Mustvee, Kallaste.

    Właściwy Pejpus ma 2670 km² powierzchni. Rozciągnięty południkowo mierzy 140 km długości, w najszerszym miejscu ma 50 km szerokości. Lustro wody leży na wysokości około 30 m n.p.m. Średnia głębokość 8 metrów, maksymalna nie przekracza 17,6 m. Zamarza od listopada do maja.

    Emajõgi (niem. Embach, łot. Mētra) – rzeka w Estonii o długości 101 km, wypływa z jeziora Võrtsjärv, płynie poprzez prowincję Tartu i wpada do jeziora Pejpus. Nazwa Emajõgi oznacza "Rzeka-matka" w języku estońskim. Jest drugą co do przepływu rzeką w kraju i jedyną w pełni żeglowną.Staroobrzędowcy w Estonii są obecni od końca XVII w. Pierwsi osadnicy tego wyznania na wymienionym obszarze byli uchodźcami z ziemi nowogrodzkiej, uciekającymi przed represjami ze strony władz świeckich oraz hierarchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Początkowo większość z nich należała do nurtu bezpopowców-fiedosiejewców, z czasem liczebnie zaczęli przeważać bezpopowcy-pomorcy. Największe skupisko starowierców stanowiły ziemie na zachodnim brzegu Jeziora Czudzkiego.

    Słabo rozwiniętą linię brzegową uzupełniają liczne wyspy, zaś większość brzegów porasta sitowie. Z jeziora wypływa rzeka Narwa, wpadająca do Zatoki Fińskiej. Poprzez rzekę Emajõgi istnieje połączenie z jeziorem Võrtsjärv. Charakteryzują je duże wahania stanu wód.

    5 kwietnia 1242 roku na zamarzniętych wodach doszło do bitwy między krzyżakami z Inflant a wojskami księcia nowogrodzkiego Aleksandra Newskiego, która powstrzymała ekspansję zakonu na ziemie ruskie.

    Republika Nowogrodzka lub Rzeczpospolita Nowogrodzka (rosyjski Новгородская республика lub Новгородская земля, staroruski Новгородская земьля) – średniowieczne państwo ruskie istniejące w latach 1136-1478, położone pomiędzy Bałtykiem a Syberią. Powstało na skutek usamodzielnienia się Księstwa Nowogrodzkiego w czasie rozbicia dzielnicowego Wielkiego Księstwa Kijowskiego. W państwie o ustroju feudalnym rozwinęła się z czasem specyficzna forma demokracji.Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

    Od XVII wieku największe skupisko staroobrzędowców w Estonii znajdowało się na zachodnim brzegu Jeziora Pejpus.

    W 2012 r. Estonia i Rosja podpisały w Tallinnie porozumienie dotyczące współpracy na rzecz ochrony stanu wód Jeziora Pejpus oraz rozwoju infrastruktury turystycznej w tym rejonie. W październiku 2013 r. 1400 litrów paliwa wpłynęło do jeziora w wyniku uszkodzenia estońskiego statku badawczego. Zostało wówczas skażone 900 m² wód jeziora.

    Alajõgi (est. Alajõgi) – rzeka przepływająca przez gminy Illuka i Alajõe w prowincji Virumaa Wschodnia w Estonii. Rzeka wypływa z jeziora Pitkäjärvi, na północ od miejscowości Ongassaare. Uchodzi do jeziora Pejpus w miejscowości Alajõe. Ma długość 31 km i powierzchnię dorzecza 154,5 km².Kallaste – miasto i gmina w prowincji Tartu, nad jeziorem Pejpus, w Estonii. Liczy 1256 mieszkańców (2002). Wśród mieszkańców miasta dominują Rosjanie; Estończycy stanowią zaledwie 15% populacji.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Veekogu: Peipsi järv VEE2075600 (est.). Keskkonnainfo. [dostęp 2016-04-05].
    2. Portal Eesti.pl, Jezioro Pejpus, Eesti.pl, 21 maja 2005 [dostęp 2020-05-24] (pol.).
    3. Peipsi järv, Seotud veekogud (est.). Keskkonnaregister. [dostęp 2016-04-05].
    4. Peipsi järv (est.). Keskkonnaregister. [dostęp 2016-04-05].
    5. Pejpus, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-05-24].
    6. Kelly De Vries, Martin Dougherty, Iain Dickie, Bitwy epoki średniowiecza : 1000-1500: od Hastings do Konstantynopola, Warszawa: Wyd. Rzeczpospolita, 2008, ISBN 978-83-60192-64-1, OCLC 860467164 [dostęp 2020-05-24].
    7. P. Adamczewski, Zarys historii staroobrzędowców w Estoni, [w:] Michał Głuszkowski, Stegfan Grzybowski (red.), Staroobrzędowcy za granicą, wyd. Wyd. 1, Toruń: Wydawn. Nauk. Uniwersytetu Mikolaja Kopernika, 2010, ISBN 978-83-231-2561-7, OCLC 706457835 [dostęp 2020-05-24].
    8. Rosja i Estonia ratują Pejpus, estonczycy.pl - Portal o Estonii, 7 listopada 2012 [dostęp 2020-05-24] (pol.).
    9. 1,400 litres of diesel fuel spill into Lake Chudskoe from Estonian survey boat, TASS [dostęp 2020-05-24].

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Peipsi Infokeskus (est.)
  • Czudzkie jezioro w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  • Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Nowogród Wielki (ros. Вели́кий Но́вгород, Wielikij Nowgorod, w źródłach skandynawskich Holmgård) – miasto w północno-zachodniej Rosji nad rzeką Wołchow; stolica obwodu nowogrodzkiego (przydomek Wielki przywrócono oficjalnie do nazwy miasta w 1998). Miasto zamieszkuje 206 tys. mieszkańców (2004).
    Bitwa na jeziorze Pejpus (także: bitwa na lodzie, bitwa na jeziorze Czudzkim) – starcie zbrojne, które miało miejsce 5 kwietnia 1242. Wojska nowogrodzkie dowodzone przez księcia Aleksandra Newskiego zadały klęskę armii zakonu krzyżackiego i połączonego z nimi zakonu kawalerów mieczowych pod wodzą księcia-biskupa Dorpatu Hermana I, zapobiegając tym samym niemieckiej ekspansji na wschód.
    Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Avijõgi (est. Avijõgi) - rzeka w prowincji Virumaa Zachodnia w Estonii. Rzeka wypływa na południe od miejscowości Muuga w gminie Laekvere. Uchodzi do jeziora Pejpus w miejscowości Alajõe w prowincji Virumaa Wschodnia. Ma długość 48 km i powierzchnię dorzecza 393 km². Przed II wojną światową na rzece pracowało parę młynów wodnych m. in w miejscowościach: Maetsma, Vadi czy Kaevussaare.
    Granica państwowa – powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną oddzielająca terytorium, podziemie i obszar powietrzny jednego państwa od innych państw lub obszarów niczyich. Do określania granic często używa się charakterystycznych elementów geograficznych, jak na przykład rzeki, łańcuchy górskie lub wybrzeża morskie. Oznaczana jest specjalnymi znakami . Stopień rozwinięcia granicy państwa określa współczynnik rozwinięcia granicy.
    Jezioro Pskowskie (ros. Псковское озеро, Pskowskoje oziero; est. Pihkva järv) – słodkowodne jezioro polodowcowe w Rosji (obwód pskowski) i częściowo w Estonii (Põlvamaa), położone na północny zachód od Pskowa. Leży na wysokości 30 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię 710 km². Poprzez jezioro Tiopłoje posiada połączenie z jeziorem Pejpus, razem z którym stanowi jeden zbiornik wodny o powierzchni 3550 km². Do jeziora uchodzi rzeki Wielikaja. Jezioro Pskowskie wykorzystywane jest do żeglugi i rybołówstwa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.