• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pedogeneza

    Przeczytaj także...
    Neotenia (neo- + gr. teínein – napinać, rozciągać) – zdolność płciowego rozmnażania się larw niektórych zwierząt, występująca w następstwie przyspieszonego w stosunku do reszty ciała rozwoju narządów rozrodczych (neotenia pełna albo zupełna), a także zatrzymanie u osobników dorosłych pewnych cech infantylnych (neotenia niepełna albo niezupełna). Neotenia jest szczególnym przypadkiem pedogenezy.Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.
    Jajo – jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.

    Pedogeneza, młodzieńczorództwo (łac. paedogenesis) − zdolność larw niektórych gatunków zwierząt, głównie owadów, do rozrodu przez partenogenezę: partenogenetyczny rozwój jaj w osobnikach larwalnych (zobacz też: partenogeneza). Pedogeneza jest zjawiskiem zbliżonym do neotenii i traktowana bywa jako rodzaj partenogenezy. Pedogenetyczne owady są jajorodne, żyworodne lub jajożyworodne. Larwy powstałe w wyniku pedogenezy rozwijają się w ciele larwalnej matki aż do zupełnego wypełnienia jej wnętrza ciała. U owadów występują także pedogenetyczne poczwarki, na przykład u muchówek z rodzaju Tanytarsus (rodzina ochotkowate).

    Przywry (Trematoda) – gromada pasożytniczych płazińców o ciele płaskim, nieczłonowanym, opatrzonym przyssawkami: gębową i brzuszną.Józef Razowski – (ur. 20 kwietnia 1932 w Milówce) entomolog, lepidopterolog, prof. dr hab., członek honorowy PTEnt, członek korenspondet PAU.

    Przykładami organizmów rozmnażających się pedogenetycznie są: krzelowiec (Monogenoidea) z rodzaju Polystomum, wiele gatunków przywr, motylica wątrobowa, chrząszcz Micromalthus debilis, muchówki (Miastor metraloas) z rodziny Cecidomyiidae oraz muchówki z rodziny grzybiarkowatych, których larwy odżywiają się owocnikami grzybów. Po kopulacji samica wyszukuje odpowiedni grzyb i składa jaja. Wylęgłe czerwie żerują wewnątrz owocnika. W przypadku niedostatecznej ilości pokarmu przeobrażają się w dorosłe osobniki (zdolne do dyspersji i wyszukiwania kolejnych, rozproszonych źródeł pokarmu, jakimi są grzyby wielkoowocnikowe). W przypadku, kiedy grzyb rozwija się prawidłowo i zapewnia dużą ilość pokarmu, czerwie rozmnażają się (właściwszy byłby termin pomnażanie) przez pedogenezę. W ciele larw zaczynają rozwijać się niezapłodnione jaja, z których wylęgają się kolejne czerwie (potocznie mówi się, że grzyb "robaczywieje"). W wyniku pedogenezy zwiększa się znacznie liczba osobników, co jest korzystną strategią w środowisku bez zaburzeń i środowisku z dużą ilością bazy pokarmowej. Pedogeneza jest korzystną strategią dla gatunków wykorzystujących nietrwałe i rozproszone źródła pokarmu. Pedogeneza wiąże się z przemianą pokoleń: czasem po kilku pokoleniach powstałych w wyniki partenogenetycznej pedogenezy pojawiają się pokolenia obupłciowe.

    Owocnik, twór grzybniowy – zbita część grzybni, wytwarzana przez nią w formie charakterystycznej dla każdego gatunku, tworząca na zewnątrz lub wewnątrz zarodniki. Owocniki występują u grzybów wyższych; workowców i podstawczaków, a ich zadaniem jest wytwarzanie zarodników. Zbudowane są z dwóch rodzajów grzybni: płonnej – plektenchymy, stanowiącej rusztowanie i zarodnionośnej – obłoczni, w której wytwarzane są zarodniki. Mogą mieć różną postać, np. kapelusza osadzonego na trzonie, kopyta, bulwy, miseczki, maczugi, krzaczka, różdżki, płaskiej skorupy i inne. Istnieje ogromna różnorodność kształtów i barw owocników. Niemal wszystkie wyrastają nad ziemią, ale istnieją też owocniki podziemne, np. u trufli.Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

    Innym przykładem pedogenezy są muchówki z rodzaju Miastor (nieczystki). W ciele larw tych muchówek z jaj rozwijają się kolejne larwy, odżywiające się tkankami matek, a po całkowitym zjedzeniu larwalnych matek – zaczynają się odżywiać próchnicą. Pedogenetyczne rozmnażanie zachodzi zarówno w bardzo złych warunkach pokarmowych jak i bardzo dobrych warunkach środowiskowych. W przeciętnych warunkach z larw rozwijają się postacie dorosłe (imago), rozmnażające się płciowo. W wyniku pedogenezy zwiększa się liczebność populacji w szybkim czasie.

    Grzyby wielkoowocnikowe (łac. Macromycetes, grzyby makroskopijne, „grzyby”, ang. macrofungi, mushrooms) jest to sztuczna grupa grzybów obejmująca gatunki o owocnikach widocznych gołym okiem, przez co rozumie się czasem rozmiary od 2 mm.Micromalthus debilis – gatunek chrząszcza występującego w Ameryce Północnej. Jest jedynym gatunkiem w monotypowej rodzinie Micromalthidae.

    Zobacz też[]

  • pomnażanie
  • poliembrionia
  • heterogonia
  • rozmnażanie bezpłciowe
  • rozmnażanie płciowe
  • Bibliografia[]

  • Czesław Jura, "Bezkręgowce. Podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy." Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 1997, (wydanie drugie), ISBN 83-01-12043-6
  • Aleksander Rajski, "Zoologia, tom 1, część ogólna" PWN, Warszawa 1983 (strona 391)
  • Józef Razowski, "Słownik entomologiczny", PWN, Warszawa 1987.
  • Przypisy

    1. Cz. Jura, "Bezkręgowce. Podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy." Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 1997,
    2. J.Razowski, "Słownik entomologiczny", PWN, Warszawa 1987
    Heterogonia – cykl życiowy zwierząt, w którym naprzemiennie występują pokolenia rozmnażające się płciowo i partenogenetycznie bądź rozdzielnopłciowo i obojnaczo. Występuje w tak odmiennych grupach zwierząt jak:Samica (organizm żeński; ♀) – określenie osobnika płci żeńskiej u zwierząt, tzn. takiego organizmu zwierzęcego, który wytwarza komórki jajowe. Komórki jajowe definiowane są jako większe gamety, podczas gdy mniejsze gamety są wytwarzane przez samca (organizm męski).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Poliembrionia, wielozarodkowość – zdolność do powstawania kilku lub większej liczby zarodków z jednej komórki jajowej, jest specyficznym typem rozmnażania bezpłciowego zwierząt i roślin.
    Pryszczarkowate, pryszczarki (Cecidomyiidae) – duża rodzina owadów z rzędu muchówek. Występują pospolicie we wszystkich środowiskach lądowych.
    Ochotkowate (Chironomidae) – rodzina muchówek. Są to małe i bardzo małe owady podobne do komarów, o wydłużonych przednich nogach i wydatnych czułkach. Są jedną z najliczniejszych w gatunki rodzin w świecie zwierząt – na świecie opisano ponad 10 000 gatunków, w Polsce około 500. Ich systematyka jest bardzo skomplikowana, wciąż opisuje się nowe gatunki i dokonuje rewizji systematycznych. Wykazano, że wiele blisko spokrewnionych ze sobą gatunków z tej rodziny krzyżuje się ze sobą dając płodne potomstwo – w ten sposób dochodzi do powstawania stref mieszańców.
    Partenogeneza (z greckiego παρθενος, "dziewica" oraz γενεσις "narodziny"), dzieworództwo – odmiana rozmnażania traktowana najczęściej jako bezpłciowa (pomimo udziału gamety) z powodu braku zapłodnienia, polegająca na rozwoju osobników potomnych z komórki jajowej bez udziału plemnika. Jest rodzajem apomiksji.
    Motylica wątrobowa (łac. Fasciola hepatica) – przywra o złożonym cyklu życiowym. Forma dojrzała pasożytuje w przewodach żółciowych wątroby roślinożerców (gł. bydła, owiec, kóz oraz niekiedy człowieka) - żywicieli ostatecznych. Zarażenie następuje zwykle latem i jesienią. Wywołuje chorobę zwaną fasciolozą. Jest bezwarunkowym pasożytem, co oznacza że nie może występować w formie wolno żyjącej, jedynie w ciele swojego żywiciela.
    Przeobrażenie, metamorfoza, metabolia albo rozwój pośredni – proces morfogenetyczny charakteryzujący się znacznymi zmianami w formie lub strukturze organizmu przechodzącego z jednego stadium rozwojowego do następnego. Terminy te są najczęściej używane dla określenia procesu zachodzącego w rozwoju postembrionalnym, podczas którego zwierzę przechodzi przez jedno lub kilka stadiów młodocianych zanim przeobrazi się w ostateczną, zdolną do reprodukcji postać dorosłą. Zachodzi u tych zwierząt, u których ostatnim etapem rozwoju zarodkowego jest wytworzenie wolno żyjącej formy młodocianej – larwy. Formy larwalne są charakterystyczne dla poszczególnych grup systematycznych.
    Przemiana pokoleń - cykl życiowy organizmu, w którym pokolenie rozmnażające się płciowo występuje na przemian z pokoleniem rozmnażającym się bezpłciowo. Przemiana pokoleń jest zjawiskiem charakterystycznym dla wielu glonów i grzybów, a także dla wszystkich roślin wyższych. Występuje też u zwierząt wielokomórkowych w postaci przemiany regularnej lub nieregularnej przemiany homofazowej metageneza oraz pierwotniaków (przemiana heterofazowa lub homofazowa).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.