• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Paunisi

    Przeczytaj także...
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Plemię – grupa spokrewnionych rodów wywodzących się od wspólnego przodka (w odróżnieniu od szczepu), zamieszkujących jeden obszar i połączonych wspólnymi związkami społecznymi oraz ekonomicznymi. Plemię ma świadomość bliskiego pokrewieństwa, posługuje się tym samym dialektem i jest połączone wyznawaniem tego samego kultu religijnego. Definicja "krewniacza" plemienia może być też, w niektórych przypadkach (np. plemiona słowiańskie), zastąpiona definicją terytorialną. Według tej definicji plemię to lokalna wspólnota osadnicza złożona z kilku lub kilkunastu mniejszych wspólnot terytorialnych (np. w na ziemiach polskich tą mniejszą wspólnotą było opole).
    Dakotowie, Dakoci, Siuksowie, Sjuksowie, Lakoci – Indianie Ameryki Północnej z obszaru Wielkich Równin. Dzielą się na trzy grupy: wschodnią Santee, środkową Yankton i zachodnią Teton.
    Ziemianki Paunisów
    Flaga plemienia Pawnee

    Paunisi (Paneassa, Pari, Pariki, ang. Pawnee) – Indianie Ameryki Północnej, zamieszkujący niegdyś tereny obecnego stanu Nebraska, a współcześnie – Oklahomę i inne stany USA.

    Byli głównym plemieniem należącym do grupy językowej Kaddo. Stanowili konfederację utworzoną przez cztery plemiona: Chaui (Szopy), Kitkehahki (Czarni ludzie), Pitahuerat (Hałaśliwi) oraz Skidi (Wilki). Te cztery plemiona otrzymały od białych około 1600 roku wspólną nazwę Paunisi, wywodzącą się ze zwyczaju noszenia przez nich loków skalpowych (pariki – róg). Należeli oni do tych Indian prerii, którzy nawet po przyjęciu koni prowadzili nadal półosiadły i dość prosty tryb życia.

    Terytorium Indiańskie (ang. "Indian Territory") – rozległy obszar na zachód od rzeki Missisipi, przeznaczony ustawą z 1830 r. pod wyłączne osadnictwo indiańskich plemion wysiedlanych przymusowo z południa i wschodu Stanów Zjednoczonych, by zrobić miejsce dla europejskich osadników i ograniczyć możliwość konfliktów. W kolejnych dziesięcioleciach do rezerwatów na Terytorium Indiańskim przesiedlano kolejne podbite plemiona z całego kraju, a obszar samego Terytorium stopniowo redukowano (np. w 1854 i 1891 r., gdy z jego części powstało Terytorium Oklahomy). W 1907 r. ostatnie istniejące w tym regionie rezerwaty Indian włączono do nowego stanu Oklahoma, gdzie część z nich istnieje do dziś.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Prowadzili częste walki z sąsiednimi plemionami, szczególnie z Dakotami i Szejenami. Czasami napadali też na białych kupców, traperów i karawany osadników, lecz mimo to utrzymywali przyjazne stosunki z rządem USA i dostarczali wojsku zwiadowców. Pomimo przyjaznych stosunków z białymi, Paunisi nie uniknęli zgubnego wpływu cywilizacji białego człowieka. Ponad połowa Paunisów zmarła na ospę, a ponad 1500 zmarło w wyniku przesiedleń.

    Skidi - jedno z czterech plemion tworzących lud Paunisów. Wszyscy Paunisi zamieszkiwali niegdyś tereny dzisiejszego stanu Oklahoma, spośród nich Skidi jako pierwsi udali się na północ i osiedlili na ziemiach dzisiejszej Nebraski, nad rzekami Platte, Loup i Republican. Reszta plemion Paunisów podążyła tam dopiero w drugiej połowie XVIII wieku. Po przybyciu owych pozostałych trzech plemion Skidi stoczyli z nimi walkę, ponieważ nie chcieli uznać zwierchnictwa plemienia Czauich nad wszystkimi Paunisami. Chociaż przegrali, w późniejszych czasach zawsze już próbowali się alienować, swoje wioski stawiali w pewnym oddaleniu od plemion południowych, również polowali gdzie indziej.Kaddo (ang. Caddo) - konfederacja północnoamerykańskich plemion indiańskich, mówiących językami z rodziny językowej kaddo, w skład której wchodzą też plemiona Wichita, Kichai, Paunisi i Arikara.

    Traktatami z 1833, 1848, 1867, 1876 r. zrzekli się swych ziem w Nebrasce i osiedlili na Terytorium Indiańskim w dzisiejszej Oklahomie.

    Liczebność[ | edytuj kod]

    W XVIII w. ich populacja liczyła ok. 10 000, a w 1940 r. – ok. 700 osób.

    Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 2485 obywateli USA zadeklarowało, że ma pochodzenie wyłącznie Pawnee, zaś 4540 oświadczyło, że ma pochodzenie wyłącznie lub między innymi Pawnee.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Wojny Lakotow z Paunisami: sily plemion, bitwy, mapa
  • Indianie Ameryki Północnej – Indianami nazywa się niemal całą (z wyłączeniem Aleutów i Inuitów) autochtoniczną (tubylczą, rdzenną) ludność obu Ameryk o złożonej etnogenezie. Znaleziska archeologiczne i antropologiczne sugerują, że Ameryka Północna została zaludniona przez przybyszy z Azji co najmniej 12 tysięcy lat temu. Podczas ostatniej epoki lodowcowej ludzie przedostali się do niej przez Cieśninę Beringa. Późniejsze zróżnicowanie antropologiczne Indian jest wynikiem działania takich czynników jak dryf genetyczny i dobór naturalny, a także możliwego asymilowania jednostek czy małych grup z Oceanii i Australii (być może nawet z Europy).




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.