• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pasmo Jaworzyny

    Przeczytaj także...
    Barcice (do 2011 Barcice Górne) – duża wieś w południowej Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Stary Sącz. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.Pusta Wielka (1061 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim, w południowej części Pasma Jaworzyny. Znajduje się w bocznym, najdłuższym grzbiecie tego pasma. Grzbiet ten odbiega od Runka (1080 m) w południowo-zachodnim kierunku i poprzez Jaworzynkę (1001 m), Pustą Wielką i Zubrzy Wierch (870 m) opada do doliny Popradu w Żegiestowie-Zdroju.
    Radziejowa (1266 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego. Należy do Korony Gór Polski. Nazwa szczytu pochodzi od osoby o nazwisku lub przydomku Radziej.
    Fragment Pasma Jaworzyny
    Widok z Niemcowej na Pasmo Jaworzyny

    Pasmo Jaworzynypasmo górskie w Beskidzie Sądeckim ciągnące się od od Barcic po Tylicz.

    Topografia[]

    Biegnie z północnego zachodu na południowy wschód. Z wszystkich stron jest wyraźnie oddzielone dolinami rzek. Od zachodu i południowego wschodu jego granicę tworzy głęboka dolina Popradu. Rzeka ta oddziela je od drugiego pasma tych gór – Pasma Radziejowej oraz od Gór Lubowelskich. Od północno-zachodniej strony Pasmo Jaworzyny opada do doliny Kamienicy oddzielającej je od Beskidu Niskiego. Na południowym zachodzie dolina Muszynki oddziela je od Gór Leluchowskich. Główny grzbiet Pasma Jaworzyny ciągnie się od Makowicy (948 m n.p.m.), przez pozbawione kulminacji Zadnie Góry (969 m), Jaworzynę Kokuszczańską (969 m), Halę Pisaną (1044 m), Wierch nad Kamieniem (1083 m), Halę Łabowską (1064 m) i Runek (1080 m) do najwyższej w całej grupie Jaworzyny Krynickiej (1114 m).

    Ľubovnianska vrchovina – region w Beskidach Zachodnich różnie określany w literaturze. Zgodnie z regionalizacją słowacką oraz częścią polskich geografów jest to słowacka nazwa Beskidu Sądeckiego. Tak rozumiana Ľubovnianska vrchovina w granicach Słowacji składa się z dwóch osobnych części. Pierwsza ciągnie się od Gromadzkiej Przełęczy przez Eliaszówkę (1023 m) po dolinę Popradu w Muszynie, druga obejmuje wschodnie fragmenty Gór Leluchowskich. Według części polskich autorów nazwa Ľubovnianska vrchovina odnosi się zaś wyłącznie do pasma stanowiącego część Beskidu Sądeckiego będącego przedłużeniem na wschód Pasma Radziejowej, dla którego stosują jako polską nazwę Pasmo Lubowelskie, Góry Lubowelskie lub Pogórze Lubowelskie. Inni twierdzą zaś, że jest to osobny mezoregion nie będący częścią Beskidu Sądeckiego i stosują dlań nazwę Pogórze Popradzkie. Najwyższy szczyt - Eliaszówka znajduje się na wschodnim krańcu tego pasma.Pasmo Radziejowej – pasmo górskie w Beskidzie Sądeckim będące, obok Pasma Jaworzyny, jedną z jego dwóch głównych części. Rozciąga się od doliny Dunajca na zachodzie po Gromadzką Przełęcz na wschodzie. Znajdują się tu wszystkie szczyty Beskidu Sądeckiego wznoszące się powyżej 1200 m n.p.m., łącznie z najwyższą Radziejową, od której pasmo wzięło swoją nazwę.

    Główna grań jest wyrównana, jej szczyty niewiele wznoszą się ponad grań, często są niemal płaskie. Północne stoki wyraźnie różnią się od południowych. Na północną stronę od głównej grani schodzą dość długie, ale jednolite i z reguły zalesione i pozbawione widoków grzbiety. Natomiast grzbiety opadające do Popradu są dłuższe, w końcowym odcinku stromo przez Poprad podcięte. Są też znacznie bardziej widokowe i bezleśne. Najdłuższy boczny grzbiet biegnie od Runka przez Pustą Wielką.

    Zadnie Góry (773 m) – górna część bocznego grzbietu w Paśmie Jaworzyny w Beskidzie Sądeckim. Grzbiet ten odbiega od głównej grani tego pasma w południowo-zachodnim kierunku i oddziela dolinę Głęboczanki od doliny Jaworzyny. Zadnie Góry mają kilka wierzchołków: 968, 831, 814 m. Poniżej nich w grzbiecie tym znajdują się jeszcze (kolejno od góry w dół): Skała (773 m), Cycówka (593 m), Dermanowski Wierch (562 m) i Bystra (520 m).Poprad (słow. Poprad, niem. Popper, węg. Poprád) – rzeka we wschodniej Słowacji i w południowo-wschodniej Polsce, w dorzeczu Wisły. W dokumentach źródłowych nazwa Poprad jest jedną z najstarszych na Podtatrzu. W 1244 występowała jako Poprad, ale także Poprat, Popart, Paprad, Poprut itp., jednak etymologia tego słowa jest wciąż sporna.

    Polany[]

    Dawniej Pasmo Jaworzyny było znacznie bardziej bezleśne niż dzisiaj. Cały grzbiet zajmowały ogromne hale pasterskie, liczne polany znajdowały się też na bocznych grzbietach i ich stokach. Wszystkie powstały w wyniku działalności ludzi (poprzez wypalanie lub wyrąb) i przez kilkaset lat były intensywnie eksploatowane. Wypasano na nich owce i bydło, część koszono, w niektórych miejscach były także pola orne. Na polanach stały domy i zabudowania gospodarcze; stodoły, stajnie, szałasy i szopy. Polany te były zwykle jedynym źródłem utrzymania wielu rodzin. Po II wojnie światowej po wysiedleniu Łemków ich pastwiska i pola zalesiono lub same zarosły lasem, zabudowania spalono. Stąd też na odcinku grani głównej od Hali Łabowskiej po Jaworzynę Krynicką obecnie idzie się już cały czas przez las. Dłużej ostały się należące do ludności polskiej polany w zachodniej części Pasma Jaworzyny. Po 89. również pasterstwo stało się nieopłacalne, co powodowało odpływ ludności do miast. Wskutek trudnych warunków bytowania (w szczególności brak wody i prądu elektrycznego) w ciągu lat powojennych mieszkańcy stopniowo przenieśli się do nowych siedzib położonych w dolinach. Dzisiaj gospodarzy się już w nielicznych tylko miejscach, a na polanach spotkać można opuszczone i niszczejące zabudowania. Nieużytkowane polany będące kilkusetletnim epizodem w dziejach tych gór stopniowo zarastają lasem.

    Góry Leluchowskie (513.54), zwane też grupą Zimnego i Dubnego – niewielkie pasmo górskie w południowej Polsce (woj. małopolskie), na granicy ze Słowacją. Wchodzi w skład Beskidu Sądeckiego.Jaworzyna Krynicka lub Jaworzyna (1114 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim, znajdujący się na obszarze gminy Muszyna w pobliżu Krynicy-Zdroju, najwyższy w Paśmie Jaworzyny.

    Bibliografia[]

    1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
    2. Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7.
    3. Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.


    Muszynka – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Krynica-Zdrój. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.Niemcowa (963 m n.p.m.) – polana grzbietowa w Paśmie Radziejowej, znajdująca się na grzbiecie Niemcowa – Kordowiec. Na grzbiecie tym, kolejno od dołu do góry jest 5 polan: Kordowiec, Poczekaj, Stos, Niemcowa i Kramarka. Polana znajduje się tylko częściowo w granicach gminy Rytro. Granica przebiega środkiem polany, większa część polany należy do miasta i gminy Piwniczna-Zdrój (Młodów). Duża część polany jest zalesiona.
    Widok na Pasmo Jaworzyny z Radziejowej
    Widok na Pasmo Jaworzyny z Radziejowej



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tylicz – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Krynica-Zdrój. W latach 1973–1976 istniała gmina Tylicz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.
    Hala Łabowska – polana w Beskidzie Sądeckim, w środkowej części Pasma Jaworzyny. Jest to hala w pasterskim rozumieniu tego słowa.
    Łemkowie (l. poj. Łemko, kobieta to Łemkini, łem. Лемкы; l. poj Лемкo, kobieta to Лемкыня) – wschodniosłowiańska grupa etniczna, do okresu wysiedleń w latach 1945-1947 (wysiedlenia do ZSRR, Akcja „Wisła”) zamieszkująca w zwartej grupie obszar Łemkowszczyzny.
    Runek (1082 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim, w głównej grani Pasma Jaworzyny. Na mapie Geoportalu podawana jest wysokość 1080 m.
    Makowica – szczyt górski o wysokości 948 m w zachodniej części Pasma Jaworzyny Krynickiej w Beskidzie Sądeckim. Stoki Makowicy od strony wschodniej opadają do dwóch potoków spływających w przeciwnych kierunkach: Życzanowskiego Potoku i Głęboczanki. Od strony północnej i północno-zachodniej opadają również do doliny Życzanowskiego Potoku, który zatacza duży łuk wokół podnóży Makowicy, zaś od zachodu do Popradu. Dawniej Makowica była bardziej wylesiona niż obecnie. Niektóre polany już zarosły lasem, inne zarastają. Nadal jednak jest ich jeszcze kilka. Z polan tych, z wysokości do 800 m n.pm. zbierane jest siano, co na tej wysokości jest rzadkością. Największa z tych polan to Makowica, na której znajduje się należący do miejscowości Sucha Struga przysiółek Makowica. Na zachodnich stokach, nad Życzanowskim Potokiem, położony jest na polanach należący do Rytra przysiółek Podmakowica. Na północno-wschodnim stoku góry, na wysokości 844 m n.p.m. przy Głównym Szlaku Beskidzkim na polanie Cyrla znajduje się na prywatne Schronisko Cyrla. Jeszcze niżej znajduje się polana Kretówki, a na stokach północnych są polany Gawlaki i Łomy.
    Jaworzyna Kokuszczańska (966 m) – szczyt w grani głównej Pasma Jaworzyny Krynickiej w Beskidzie Sądeckim. Znajduje się w tej grani pomiędzy Zadnimi Górami a Przełęczą Bukowina. Nazwa pochodzi od znajdującej się na nim Hali Jaworzyna oraz miejscowości Kokuszka, do której ta hala należy. Szczyt wznosi się nad miejscowościami Kokuszka i Złotne.
    Beskid Sądecki (słow. Ľubovnianska vrchovina; 513.54) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, należące do Beskidów Zachodnich. W granicach Polski rozciąga się na powierzchni ok. 670 km², pomiędzy Dunajcem na zachodzie a dolinami Kamienicy, Mochnaczki, Muszynki i Przełęczą Tylicką (688 m) na wschodzie. Najwyższym szczytem jest Radziejowa (1262 m). Góry zbudowane są z fliszu płaszczowiny magurskiej.

    Reklama