• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna

    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.
    Adolfo López Mateos (ur. 26 maja 1910, zm. 22 września 1969) – prezydent Meksyku w latach 1958-1964. Jego kadencja charakteryzowała się przyśpieszonym rozwojem gospodarczym kraju oraz kontynuacją reformy rolnej.

    Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna (Partido Revolucionario Institucional, PRI) – meksykańska partia polityczna. Założona w 1929 roku i utrzymująca monopol władzy do 2000 roku. Początkowo nosiła nazwę Partii Narodowo-Rewolucyjnej. 30 marca 1938 zmieniła nazwę na Partię Rewolucji Meksykańskiej, a obecna nazwa została ustalona 18 stycznia 1946 roku. Partia w zależności od źródeł współcześnie zajmuje pozycje centrowe lub centroprawicowe oraz ideologie tzw. nacjonalizmu obywatelskiego.

    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.Glaukopis – kwartalnik o charakterze naukowym. Pismo ukazuje się od 2003 roku. Zajmuje się nieznanymi aspektami najnowszej historii Polski i Europy. Archiwalne numery można bezpłatnie pobrać w formacie PDF z serwisu internetowego czasopisma.

    Historia[ | edytuj kod]

    Ugrupowanie zostało założone pod nazwą Partia Narodowo-Rewolucyjna w 1929 roku przez prezydenta Plutarco Elías Callesa. Twórcy partii zależało na skonsolidowanie władzy po długim okresie konfliktów wewnętrznych wywołanych rewolucją meksykańską. Rok utworzenia partii związany był z rozbiciem powstania Cristero będącego ostatnim z konfliktów w porewolucyjnym Meksyku i porozumieniem z Kościołem katolickim. Partia Narodowo-Rewolucyjna stałą się partią masową sprawującą władzę przez kolejne dziesięciolecia. Początkowo odwoływała się do idei rolniczo-robotniczych, nie odwołując się przy tym do żadnej konkretnej ideologii politycznej. Największym poparciem cieszyła się wśród robotników i chłopów oraz wojskowych.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    Następca Callesa, Lázaro Cárdenas del Río przejął urząd prezydenta w roku 1934. w 1938 roku przekształcił on Partię Narodowo-Rewolucyjną w Partię Rewolucji Meksykańskiej. Nowe ugrupowanie przyjęło o wiele bardziej lewicowy i „proludowy” charakter. Cárdenas del Río zrezygnował z pragmatyzmu i umiarkowania przyśpieszając reformy. Przeprowadził on nacjonalizację złóż ropy naftowej i reformę rolną. Choć najwięksi plantatorzy byli co prawda wyłączeni z programu wywłaszczenia, w ramach reformy rolnej ziemia trafiła w ręce prawie jednej trzeciej ludności Meksyku. Cárdenas skupił zwolenników reformy rolnej w Cofederacion Nacional de Campesinos (Narodowa Federacja Rolników), w 1936 roku natomiast z inicjatywy działaczy marksistowskich założona została Confederacion de Trabajadores Mexicanos (Konfederacja Robotników Meksykańskich). Obydwa skupiające miliony pracowników, związki zawodowe stały się jednym z fundamentów Partii Rewolucji Meksykańskiej. Coraz bardziej radykalne reformy Cárdenasa przyczyniły się do pogorszenia relacji Meksyku ze Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią.

    Powstanie Cristeros (tj. Powstanie Chrystusowców), znane również jako Cristiada – okres kilkuletnich walk w Meksyku pomiędzy powstańczym ruchem o podłożu katolickim nazywanym Cristero a antykatolickim rządem meksykańskim w latach 1926-1929. W walkach zginęło 90 tysięcy osób.Enrique Peña Nieto (ur. 20 lipca 1966 w Atlacomulco w stanie Meksyk) – meksykański polityk, deputowany do Izby Deputowanych od 2003 do 2005, gubernator stanu Meksyk w latach 2005-2011. Zwycięzca wyborów prezydenckich w 2012, prezydent Meksyku od 1 grudnia 2012.

    W latach 1940–1946 urząd prezydenta z ramienia PRN sprawował Manuel Ávila Camacho. W okresie jego rządów partia przesunęła się w stronę centrum i zbliżyła się w polityce zagranicznej do Stanów Zjednoczonych. Kurs ten kontynuowany był w okresie rządów Miguela Valdésa (1946–1952), w czasie prezydentury Valdésa PRN zmieniła nazwę na współczesną. Alemán Valdés kontynuował reformy Ávily Camacho korzystając z pomocy grupy doradców amerykańskiego prezydenta Franklina Delano Roosevelta. Pod jego rządami modernizacji uległa kolej oraz powstała sieć autostrad. W czasie jego rządów do rządu weszła grupa młodych ludzi która podjęła dalsze reformy. Adolfo Ruiz Cortines (1952–1958) kontynuował reformy, do kraju ponownie powrócili zagraniczni inwestorzy. Rząd nadał kobietom prawa wyborcze a liczba obywateli Meksyku w ciągu 24 lat podwoiła się. Od politycznego centrum w lewą stronę, PRI na krótko powróciła w okresie władzy Adolfo Lópeza Mateosa (1958–1964). Mateos rozdał obywatelom 12 milionów hektarów ziemi, wykupił udziały spółek zagranicznych w przemyśle (jednocześnie koniunktura gospodarcza przyciągała zagranicznych inwestorów), rozbudował system opieki socjalnej i medycznej oraz zapoczątkował budownictwo społeczne. Hasłem jego prezydentury było zdanie „Skłaniam się ku lewicy, lecz w ramach konstytucji”. Mimo lewicowych poglądów wydalił ze związków zawodowych nauczycieli i kolejarzy ich dotychczasowe komunizujące przywództwo. Represjom zostali poddani działacze i twórcy o komunistycznych poglądach.

    Vicente Fox Quesada (ur. 2 lipca 1942) – meksykański ekonomista i polityk, w latach 2000-2006 prezydent Meksyku z ramienia Partii Akcji Narodowej (Partido Acción Nacional – PAN).Carlos Salinas de Gortari (ur. 3 kwietnia 1948 w Meksyku) – meksykański ekonomista i polityk, prezydent Meksyku w latach 1988-1994.

    Ostateczny odwrót od lewej części polityki rozpoczął się w latach 1964–1970, gdy władzę w PRI przejął konserwatywny Gustavo Díaz Ordaz. System rządów partii PRI uległ pewnym przeobrażeniom wskutek rozbitych przez rząd protestów studenckich w 1968, a także późniejszego kryzysu naftowego w 1982. W latach 80. coraz widoczne stało się dryfowanie partii w stronę prawicy. PRI przyjęła wówczas neoliberalny kurs prowadzenia gospodarki. W wyniku neoliberalnych reform PRI w 1987 roku deficyt spadł do 17% a w 1992 roku inflacja spadła z 159% do 12%. PKB rosło na stałym poziomie 3,9%. Z drugiej strony wzrosło bezrobocie które sięgnęło 18% populacji (a jeszcze wyższe było bezrobocie częściowe), spadkowi uległa też zdolność nabywcza pracy. W 1988 roku głównym ideologiem partii stał się absolwent Harwardu Carlos Salinas de Gortari zajmujący stanowisko technokratyczne i bliskie „liberalizmowi społecznemu”. Z inicjatywy Salinasa uchwalono nowy dokument programowy PRI zatytułowany jako Liberalizm społeczny, w dokumencie odrzucono etatyzm i neoliberalizm (choć PRI realizowała wiele postulatów tej doktryny) i postulowano politykę trzeciej drogi. Sukcesem de Gortari okazało się utworzenie programu walki z biedą – „Narodowy program solidarności” (nazwę zainspirowano polskim ruchem opozycyjnym NSZZ „Solidarność”). Część rozentuzjazmowanej sukcesem frakcji technokratycznej rozważała nawet możliwość zmiany nazwę partii na „Solidaridad”.

    "Trzecia droga" - system społeczno-gospodarczy pośredni między kapitalizmem a socjalizmem. Zwolennicy "trzeciej drogi" uznali, że oba systemy mają zarówno wady, jak i zalety, i że możliwe jest zbudowanie systemu, w którym zostałyby połączone pozytywne strony kapitalizmu i socjalizmu. Kapitalizm to - ich zdaniem - cykliczne wahania koniunktury, bezrobocie i znaczna dysproporcja dochodów, ale równocześnie wysoka efektywność gospodarki prowadząca do wzrostu dobrobytu ogólnego. Z kolei socjalizm ograniczał wolność gospodarczą i wprowadzał monopol państwa w gospodarce, zapewniał jednak ludziom bezpieczeństwo socjalne. Następstwem takiej organizacji gospodarki była jej niska efektywność. Twórcy "trzeciej drogi" przekonywali, że można stworzyć system efektywny i jednocześnie sprawiedliwy, gdy jego podstawą będzie prywatna własność, konkurencja i mechanizm rynkowy, a państwo będzie miało obowiązki socjalne wobec społeczeństwa, polegające na wyrównywaniu poziomu życia. Tak zorganizowana gospodarka miała pobudzać rozwój i zapewnić długookresową równowagę.Gustavo Díaz Ordaz Bolaños Cacho (ur. 12 marca 1911 w Ciudad Serdán w stanie Puebla, zm. 15 lipca 1979 w Meksyku) – prezydent Meksyku w latach 1964-1970.

    Salinas prowadził program prywatyzacji i deregulacji na skutek której liczba państwowych przedsiębiorstw uległa radykalnemu zmniejszeniu. W wyniku liberalnych reform PRI w 1987 roku deficyt spadł do 17% a w 1992 roku inflacja spadła z 159% do 12%. PKB rosło na stałym poziomie 3,9%. Z drugiej strony wzrosło bezrobocie które sięgnęło 18% populacji (a jeszcze wyższe było bezrobocie częściowe), spadkowi uległa też zdolność nabywcza pracy Pod koniec pierwszej połowy lat 90. rządy PRI zostały podkopane przez załamanie gospodarcze z 1994.

    Manuel Ávila Camacho (ur. 24 kwietnia 1897, zm. 13 października 1955) – meksykański polityk i prezydent tego kraju w latach 1940-1946.Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

    PRI utrzymywała się przy władzy przez 71 lat wygrywając wybory 14 razy z rzędu. Kres jej monopolowi przyniosły wybory w 2000 roku, kiedy po raz pierwszy urząd prezydenta objął kandydat innego ugrupowania, konserwatywnej Partii Akcji Narodowej (Partido Acción Nacional, PAN), Vicente Fox Quesada. Zdobył on 43% głosów, pokonując kandydata PRI Francisco Labastida. Po wyborach generalnych w 2012 stanowisko prezydenta objął kandydat PRI Enrique Peña Nieto.

    Franklin Delano Roosevelt ([ˈfræŋklɪn ˈdɛlənoʊ ˈroʊzəˌvɛlt], ur. 30 stycznia 1882 w Hyde Parku, zm. 12 kwietnia 1945 w Warm Springs) – amerykański polityk, 32. prezydent Stanów Zjednoczonych, wybierany na ten urząd w latach 1933–1945 czterokrotnie z ramienia Partii Demokratycznej. Jedyny w historii prezydent USA pełniący urząd dłużej niż dwie kadencje, co doprowadziło do wejścia w życie w 1951 XXII Poprawki do Konstytucji, ograniczającej liczbę kadencji do dwóch (wcześniej był to tylko konwenans konstytucyjny oparty na decyzji pierwszego prezydenta USA George’a Washingtona, który zrezygnował z ubiegania się o trzecią kadencję, twierdząc, że byłaby ona niedemokratyczna). Uniwersytet Harvarda (ang. Harvard University) powstał 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-04-29].
    2. Bruhn, Kathleen (2008), Urban Protest in Mexico and Brazil, Cambridge University Press, s. 18
    3. Jeffrey Kopstein; Mark Lichbach; Stephen E. Hanson (2014). Comparative politics: Interest, Identities, and Institutions in a Changing Global Order. Cambridge University Press. s. 334. ​ISBN 978-0-521-13574-0​.
    4. Podróże Marzeń „Meksyk” Biblioteka Gazety Wyborczej ​ISBN 83-60174-00-8​ s. 67
    5. Krzysztof Kaczmarski. Viva Cristo Rey. Powstanie cristeros w Meksyku 1926-1929. „Glaukopis”. 2/3, s. 45, 2005. 
    6. Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna, czyli jak rządzić przez wiek.
    7. Drugi Meksyk Donalda Tuska. Le Monde diplomatique, GRUDZIEŃ 2007.
    8. Podróże Marzeń „Meksyk” Biblioteka Gazety Wyborczej ​ISBN 83-60174-00-8​ s. 67-68
    9. Podróże Marzeń „Meksyk” Biblioteka Gazety Wyborczej ​ISBN 83-60174-00-8​ s. 69
    10. Mexico's Enrique Pena Nieto inaugurated as president (ang.). BBC News, 1 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-02].
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).




    Warto wiedzieć że... beta

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Rewolucja meksykańska – ogólna nazwa wydarzeń zachodzących w Meksyku w latach 1910-1917. Choć w rewolucji brali udział przedstawiciele wszystkich klas społecznych (burżuazja, warstwy średnie, robotnicy oraz chłopi) jej symbolami stali się chłopscy przywódcy Pancho Villa i Emiliano Zapata. W 1917 przyjęto nową, rozszerzającą prawa rolne i pracownicze, konstytucję. Uznaje się, że jej uchwalenie zakończyło wojnę domową, choć walki wojsk rządowych z Zapatą trwały do 1919, a z Villą nawet o rok dłużej.
    Masakra w Tlatelolco, masakra na placu Trzech Kultur – pacyfikacja manifestacji studenckiej przez meksykańskie siły rządowe, która miała miejsce w dzielnicy Tlatelolco miasta Meksyk 2 października 1968 roku na tak zwanym placu Trzech Kultur (Plaza de las Tres Culturas). Wydarzenia te noszą także nazwę noc Tlatelolco.
    Prawica – zwyczajowe określenie sił politycznych, które charakteryzuje szacunek dla tradycji, autorytetów, religii, istniejącej hierarchii społecznej oraz wstrzemięźliwość przy dokonywaniu zmian w systemie społeczno-gospodarczym i politycznym. Poglądy prawicowe są przeciwstawiane lewicowym.
    Nacjonalizacja – akt przejęcia przez państwo prywatnego mienia. W rzadkich przypadkach może to być również przejęcie mienia należącego do samorządu. Nie należy mylić nacjonalizacji, która jest stosowana wobec określonej kategorii mienia lub osób, z wywłaszczeniem, które dotyczy konkretnej osoby i konkretnej sprawy.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Reforma rolna – usankcjonowana prawnie zmiana stosunków własnościowych na wsi połączona ze zmianą struktury agrarnej przez komasację lub parcelację gruntów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.058 sek.