• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Partia Pracy - Holandia



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.Trockizm – nazwa koncepcji ideologiczno-politycznej głoszonej przez Lwa Trockiego, powstała w ZSRR w toku sporu o taktykę partii bolszewickiej i światowego ruchu komunistycznego po śmierci Włodzimierza Lenina.

    Partia Pracy (niderl. Partij van de Arbeid, PvdA) – holenderska partia polityczna, założona w 1946, socjaldemokratyczna. Jedna z gł. partii w parlamencie, kilkakrotnie współrządząca (m.in. 1989–2002 i 2007–2010). Premierzy z PvdA: m.in. Willem Drees, Wim Kok. Obecnie przewodniczącym partii jest Diederik Samsom.

    Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.Wilhelmus Simon Petrus "Pim" Fortuijn (ur. 19 lutego 1948, zm. 6 maja 2002) – polityk holenderski, przewodniczący populistycznej Listy Pima Fortuyna (LPF).

    Powstała w 1946 roku w wyniku reorganizacji środowisk socjaldemokratycznych, liberalych i chrześcijańskich (Socjaldemokratycznej Partii Pracy (SDAP), Wolnej Unii Demokratycznej (VDB) i Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU)) tworzących w okresie okupacji niemieckiej wspólny front ruchu oporu.

    Historia[ | edytuj kod]

    Geneza[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Socjalizm w Holandii.

    Ruch robotniczy, socjalistyczny jest pod względem historycznym, najstarszym ruchem o charakterze polityczny w Holandii. Pierwsze organizacje społeczno-polityczne o takim profilu powstawały już w pierwszej połowie XIX wieku.

    Willem „Wim” Kok (ur. 29 września 1938 w Bergambacht, zm. 20 października 2018 w Amsterdamie) – holenderski polityk i działacz związkowy, w latach 1986–2001 lider Partii Pracy (PvdA), parlamentarzysta, wicepremier i minister, premier Holandii w latach 1994–2002. Wspólnota Europejska, WE (fr. Communauté Européenne, CE; ang. European Community, EC) – powołana do życia 1 stycznia 1958 na mocy traktatów rzymskich jako Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), a istniejąca do 30 listopada 2009 historyczna organizacja ponadnarodowa. Pierwszy filar Unii Europejskiej wraz z Europejską Wspólnotą Energii Atomowej (Euratom), a do 2002 również z Europejską Wspólnotą Węgla i Stali. W 1992 na podstawie traktatu z Maastricht zmieniono nazwę EWG na Wspólnota Europejska, miał to być wyraz pragnienia państw narodowych rozszerzenia współpracy na obszary inne niż tylko gospodarka.

    W 1868 roku w Amsterdamie założony został oddział I Międzynarodówki, rok później działał on już jako sekcja organizacji międzynarodowej. Część działaczy robotniczych uznawała związki organizacji z Międzynarodówką a w więc organizacją międzynarodową w sposób negatywny, krytyce poddany został też program sekcji która zakładała przejęcie władzy przez proletariat drogą rewolucji oraz wywłaszczenie. Krytycy sekcji uważali że ruch robotniczy potrzebuje organizacji narodowej, zwolennicy takiej postawy w 1871 roku utworzyli Powszechny Holenderski Związek Pracujących (ANWV), wraz z powstaniem ANWV, zaprzestała działalności holenderska sekcja Międzynarodówki. ANWV oficjalnie nie był partią i nie startował w wyborach.

    Komunistyczna Partia Holandii (nl. Communistische Partij Nederland) – holenderska partia polityczna o profilu komunistycznym, istniejąca w latach 1909-1991.Wybory do Parlamentu Europejskiego w Holandii odbyły się 4 czerwca 2009 roku. Holendrzy wybrali 25 europarlamentarzystów, co odzwierciedla przepisy traktatu nicejskiego. W przypadku, gdyby doszło do wejścia w życie traktatu lizbońskiego, Holandii przypadłoby 26 mandatów.

    Zrzeszenie Socjaldemokratyczne-Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Holandii[ | edytuj kod]

    W 1878 roku powstała pierwsza partia ruchu robotniczego w Holandii, Zrzeszenie Socjaldemokratyczne (SDV). Początkowo SDV nie prowadziła działalności poza stolicą. Na jej wzór założony został w 1882 roku ogólnokrajowy Związek Socjaldemokratyczny (SDB).

    Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, m.in.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.Sahara Zachodnia, Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna (arab. الصحراء الغربية, trl. Aş-Şaḩrā’ al-Gharbiyyah, trb. As-Sahra al-Gharbijja) – dawna kolonia hiszpańska (jako Sahara Hiszpańska, wcześniej jako Hiszpańska Afryka Zachodnia) w północnej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, także państwo proklamowane w 1976 r. przez Front Polisario, częściowo uznane przez 50 państw; obecnie częściowo okupowana przez Maroko, które nazywa ją Prowincją Południową. Sahara Zachodnia graniczy z Marokiem, Algierią i Mauretanią. Do dzisiaj nie zostały rozstrzygnięte spory o przynależności lub samodzielności tego terytorium. Obecnie jest to terytorium sporne – jak i podzielone – pomiędzy Marokiem a Saharyjską Arabską Republiką Demokratyczną.

    W 1888 roku pierwszy poseł socjalistyczny zasiadł w II Izbie Stanów Generalnych. SDV dzieliła się na dwie frakcje. Pierwsza z nich pozostawała zwolennikami walki drogą legislacyjną poprzez wzmocnienie reprezentacji robotniczej w parlamencie i walki o rozszerzenie praw wyborczych. Druga z frakcji uważała że zmiany osiągnięte mogą jedynie poprzez rewolucję, frakcja ta była bardziej liczna. Na zjeździe partii w Groningen w 1893 roku na którym podjęto ze zrezygnowania z metod parlamentarnych na rzecz rewolucyjnych, frakcja reformistyczna reprezentowana przez dwunastu czołowych działaczy partii wydało manifest proklamujący powstanie nowej partii. W sierpniu 1894 roku partia przybrała nazwę Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Holandii (SDAP). Pozostałe grupy które przyjęły kurs rewolucyjny zostały rozwiązane przez rząd lub rozpadły się same, część byłych członków grup rewolucyjnych w 1900 roku wstąpiła do SDAP.

    Rumuńska Partia Komunistyczna (rum. Partidul Comunist Român), komunistyczna partia istniejąca w latach 1921-1989, sprawująca władzę w Rumunii w okresie 1948-1989, w latach 1948-1965 nosząca nazwę Rumuńskiej Partii Robotniczej.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Dyskusja nad poglądami Eduarda Bernsteina znalazła swoje odzwierciedlenie w Holandii. Pisma "De Nieuwe Tijd" a następnie "De Tribune" skupiły wokół siebie działaczy SDAP pozostających w opozycji do reformistycznego kierownictwa partii. Grupa składała się głównie ze znanych intelektualistów, oskarżali oni frakcję parlamentarną partii o odejście od marksizmu i reformizm.

    Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos."Trzecia droga" - system społeczno-gospodarczy pośredni między kapitalizmem a socjalizmem. Zwolennicy "trzeciej drogi" uznali, że oba systemy mają zarówno wady, jak i zalety, i że możliwe jest zbudowanie systemu, w którym zostałyby połączone pozytywne strony kapitalizmu i socjalizmu. Kapitalizm to - ich zdaniem - cykliczne wahania koniunktury, bezrobocie i znaczna dysproporcja dochodów, ale równocześnie wysoka efektywność gospodarki prowadząca do wzrostu dobrobytu ogólnego. Z kolei socjalizm ograniczał wolność gospodarczą i wprowadzał monopol państwa w gospodarce, zapewniał jednak ludziom bezpieczeństwo socjalne. Następstwem takiej organizacji gospodarki była jej niska efektywność. Twórcy "trzeciej drogi" przekonywali, że można stworzyć system efektywny i jednocześnie sprawiedliwy, gdy jego podstawą będzie prywatna własność, konkurencja i mechanizm rynkowy, a państwo będzie miało obowiązki socjalne wobec społeczeństwa, polegające na wyrównywaniu poziomu życia. Tak zorganizowana gospodarka miała pobudzać rozwój i zapewnić długookresową równowagę.

    W 1909 roku na zjeździe SDAP w Deventer, kierownictwo podjęło decyzję o zakazaniu wydawania pisma "De Tribuine" a członkom SDAP którzy nie zamierzali się posłuchać uchwały, zagrozili wyrzuceniem z partii. W odpowiedzi na decyzję władz, działacze rewolucyjni utworzyli Socjaldemokratyczną Partię Holandii która w kwietniu 1918 roku przemianowała się na Komunistyczną Partię Holandii.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Thijs Berman (ur. 26 września 1957 w Coevorden) – holenderski polityk, dziennikarz, poseł do Parlamentu Europejskiego VI i VII kadencji.

    Do końca XIX wieku katoliccy holenderscy nie mieli praw wyborczych, gdy nadano im te prawa a w 1904 roku powstała Katolicka Partia Ludowa, dużą część katolików zarzucała Partii Ludowej zbytnie powiązania z klerem katolickim, dlatego też dużą częścią elektoratu SDAP stali się katolicy. Duży napływ środowisk katolickich do partii przyspieszył tendencje reformistyczne wewnątrz partii.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Partia Ludowa na rzecz Wolności i Demokracji (niderl. Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, VVD) — holenderska centroprawicowa partia o profilu konserwatywno-liberalnym założona w roku 1948. Należy do Międzynarodówki Liberalnej oraz do Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy. Jest uważana za bardziej prorynkową od socjalliberalnej partii Demokraci 66.

    W latach 30. na łamach SDAP doszło do kolejnego rozłamu w tym przypadku chodziło o sposób rozwiązania kryzysu gospodarczego lat 1929-1935. Frakcje rewolucyjne uważały że kryzys może spowodować rewolucję która obali system kapitalistyczny, frakcje takie chciały aby kierownictwo SDAP nawiązało współpracę z partią komunistyczną, poza Holandią, frakcja nawiązywała kontakty z ruchami trockistowskimi. Ta tendencja nie znalazła poparcia w kierownictwie SDAP, po zjeździe z 1931 roku, frakcja rewolucyjna wystąpiła z partii i utworzyła odrębną, Niezależną Partię Socjalistyczną. Pozostawała ona jednak na uboczu sceny politycznej. W 1935 roku powstała Rewolucyjna Socjalistyczna Partia Robotnicza, także i ta formacje nie zdobyła szerszych wpływów.

    Wybory parlamentarne w Holandii w 2010 roku – odbyły się 9 czerwca 2010. W ich wyniku został wyłoniony skład Tweede Kamer, czyli niższej izby holenderskich Stanów Generalnych. Zwycięstwo odniosła opozycyjna liberalna Partia Ludowa na rzecz Wolności i Demokracji (VVD) na czele z Markiem Rutte.Antyfaszyzm – ruch głoszący sprzeciw wobec ideologii i praktyki faszyzmu. Powstał z inspiracji środowisk lewicowych w latach 20. XX wieku, początkowo głównie we Włoszech (m.in. organizacja Arditi del Popolo). W latach 30. powstał w Niemczech lewicowy ruch Antifa, z kolei w Hiszpanii idee sprzeciwu wobec faszyzmu reprezentowali ochotnicy z Brygad Międzynarodowych. Walkę o usunięcie z życia publicznego praktyk faszyzmu, ogłosili w Grecji, w latach 1946–1949, partyzanci DSE

    W 20-leciu międzywojennym SDAP zwiększyła swoje wpływy, w 1937 roku zdobyła 23 mandaty na 100 mandatów ogółem. Przed wybuchu II wojny światowej na partię swój głos oddawała większość klasy robotniczej i urzędników. W 1936 roku uchwalono bardziej reformistyczny program partii który miał być skierowany nie tylko dla robotników lecz do całego społeczeństwa Holandii.

    Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.Namibia (Republika Namibii, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, niem. Republik Namibia) – państwo w południowo-zachodniej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim (długość wybrzeża – 1572 km). Graniczy z Angolą (długość granicy 1376 km), Botswaną (1360 km), RPA (967 km) oraz Zambią (233 km). Do 1968 Namibia funkcjonowała pod nazwą Afryka Południowo-Zachodnia.

    W okresie okupacji hitlerowskie, socjaldemokraci odmówili współdziałania z partią komunistyczną która była jedną z głównych organizacji tworzących ruch oporu. Nawiązali zaś współpracę z antyfaszystami z partii katolickiej, liberalnej oraz protestanckiej. 9 lutego 1946 roku powołaną partię pod nazwą Partia Pracy, była to kontynuatorka SDAP.

    Salvador Allende Gossens (ur. 26 czerwca 1908 w Valparaíso, zm. 11 września 1973 w Santiago) – polityk chilijski, w latach 1970-1973 prezydent Chile z ramienia lewicowej koalicji „Front Jedności Ludowej” (Unidad Popular), który został obalony przez wojskowy zamach stanu 11 września 1973, w trakcie którego prawdopodobnie popełnił samobójstwo.Socjaldemokracja – lewicowy ruch społeczny wywodzący się z ruchu robotniczego, który za główny cel stawia sobie budowę ustroju i społeczeństwa socjalistycznego drogą demokratycznych reform.

    Partia Pracy na scenie politycznej powojennej Holandii[ | edytuj kod]

    Partia Pracy została założona w dniu 9 lutego 1946 jako kontynuacja przedwojennej Socjaldemokratycznej Partii Pracy (SDAP), Wolnej Unii Demokratycznej (VDB) i Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU). Nowa partia miała nawiązywać do tradycji politycznej z okresu II wojny światowej, kiedy to socjaldemokraci, liberałowie i chadecy nie konkurowali ze sobą tylko wspólnie walczyli z hitlerowskim okupantem. Część działaczy przedwojennej SDAP nie była zadowolona z aliansu z liberałami, z tego powodu 11 maja 1946 roku, założyli Oude SDAP (OSDAP), który jednak rozpadł się już na początku lat 50. W praktyce wielu byłych członków VDB opuściło Partię Pracy, po powstaniu w 1948 roku Partii Liberalnej .

    Wouter Bos (ur. 14 lipca 1963 w Vlaardingen), holenderski polityk, lider Partii Pracy (PvdA) w latach 2002-2010, wicepremier i minister finansów w rządzie Jana Petera Balkenendego w latach 2007-2010.Liberalizm (łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Innymi wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność prywatna i wolny rynek.

    Partia Pracy przyjęła program który deklarował że Partia Pracy nie jest partią marksistowską lecz "postępową partią całego narodu", oznaczało to tym samym zrezygnowanie z klasowego charakteru partii na rzecz charakteru ogólnonarodowego. W tym okresie większość krajowych partii reprezentowała interesy jednej z klas społecznych bądź jednej z grup religijnych. Partia postawiła sobie za cel zbudowanie "socjalizmu personalnego" co zapewnić miało obywatelowi "pełną samodzielność i odpowiedzialność". Partia wprowadziła postulat uspołecznienia podstawowych środków produkcji. W polityce zagranicznej zadeklarowała chęć umacniania NATO a w warunkach zimnowojennych większość wewnątrzpartyjna prezentowała antykomunizm. Liderem Partii został Willem Drees, jeden z uczestników ruchu oporu i więzień nazistowskiego obozu koncentracyjnego. W latach 1948-1958, Drees sprawował urząd premiera. W wyborach do parlamentu z 1946 roku PvdA zdobyła 28,3% poparcia stając się drugą partią zaraz po Katolickiej Partii Ludowej. W 1956 roku uzyskała już 32,8% poparcia.

    William Jefferson „Bill” Clinton (ur. 19 sierpnia 1946 jako William Jefferson Blythe III) – w latach 1993-2001 42. prezydent USA, baptysta, mąż Hillary Clinton – Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych w gabinecie Baracka Obamy.Język niderlandzki (nid. Nederlandse taal, Nederlands, niekiedy również określany jako język holenderski, język flamandzki) – język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie i dawnych Antylach Holenderskich, czyli Bonaire, Curaçao, Sabie, Sint Eustatius, Sint Maarten i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego i duńskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankońskich).

    Od lat 50. pozycja partii nieco osłabła. W 1959 roku partia uzyskała 30,3% co oznaczało spadek o 2,4% w porównaniu z poprzednimi wyborami. W 1959 roku partia przeszła do opozycji. Na łonie Międzynarodówki Socjalistycznej, Partia Pracy uważana była raczej za partię prawicową. Jednym z powodów osłabienia partii były wewnętrzne tarcia. Koalicja uniemożliwiła spełnienia postulatów PvdA takich jak uspołecznienie czy nadanie niepodległości koloniom. W lutym 1955 roku zarysowała się grupa wewnątrz PvdA pod nazwą Centrum Socjaldemokratyczne, opowiadała się ona przeciwko rządowi z partiami prawicowymi. Zmieniała się też sytuacja Holandii, coraz więcej Holendrów domagać się zaczęło zakończenia kolonializmu i okupacji Indonezji, pod 1945 roku narodził się nowy proletariat, był on rzecznikiem nowych kierunków partii.

    Ruch robotniczy - ruch polityczno-społeczny stawiający sobie za cel obronę interesów robotników i ochronę ich praw.Royal Dutch/Shell (LSE: RDSA , LSE: RDSB ) - brytyjsko-holenderski koncern petrochemiczny, zajmujący się głównie wydobywaniem gazu ziemnego i ropy naftowej oraz ich przesyłem, przetwórstwem, dystrybucją i sprzedażą.

    W pierwszej połowie lat 60. narodziła się wewnątrzpartyjna Nowa Lewica. Przedstawiciele frakcji uważali że PvdA nie powinna wchodzić w koalicje z prawicą a w czasie rządów demokratyzować zarządzanie firmami, zmniejszać dysproporcje w płacach oraz dochodach i walczyć o sprawiedliwy podział dochodu narodowego. W polityce zagranicznej Nowa lewica domagała się wystąpienia Holandii z NATO, popierała Wietnamczyków walczących z interwencją Stanów Zjednoczonych, domagała się oficjalnego uznania Niemieckiej Republiki Demokratycznej (uznawano jedynie RFN).

    Międzynarodówka Socjalistyczna (ang. Socialist International, SI, fr. l’Internationale Socialiste, IS, hiszp. Internacional Socialista, IS), największa z istniejących obecnie międzynarodówek, skupiająca partie socjaldemokratyczne, socjalliberalne i socjalistyczne. Siedzibą Międzynarodówki Socjalistycznej jest Londyn.Front Polisario (hiszp. Frente POLISARIO = Frente Popular para la Liberación de Saguia el Hamra y Río de Oro, arab. الجبهة الشعبية لتحرير الساقية الحمراء ووادي الذهب = Al-Dżabha asz-Szabija li-tahrir as-Sakija al-Hamra wa-Wadi az-Zahab, pol. Ludowy Front Wyzwolenia Sakiji al-Hamry i Río de Oro) – wojskowa i polityczna organizacja w Saharze Zachodniej.

    Dużym sukcesem dla Nowej Lewicy było zwycięstwo na zjeździe z listopada 1967 roku, wówczas laburzystom udało się wprowadzić do 21-osobowego kierownictwa aż siedmiu zwolenników frakcji. W marcu 1969 roku na zjeździe partii uchwalono konieczność uznania NRD oraz zrezygnowano z koalicji wyborczej z partią katolicką. Nowej Lewicy nie udało się przegłosować uchwały o wystąpieniu Holandii z NATO. Prawica partii niezadowolona z rosnących wpływów Nowej Lewicy pozostawać w wyraźnej opozycji do nowych tendencji. Gdy w czerwcu 1968 roku powstała tzw. Nowa Prawica przemianowana w listopadzie na Apel Demokratyczny, z ruchu wyłoniła się partia DS-70. Różniła się ona od Partii Pracy; nie podkreślała ona potrzeby nacjonalizacji czy uspołecznienia oraz opowiadała się za współpraca z partiami religijnymi.

    Marksizm – światopogląd polityczno-społeczno-gospodarczy wywodzący się z myśli Karola Marksa, a także, w mniejszym stopniu, Fryderyka Engelsa.Reformizm (łac. reformare - przekształcać) - socjaldemokratyczna teoria ewolucyjnego, stopniowego "przerastania" kapitalizmu w socjalizm, świadomie negująca marksistowską drogę rewolucyjnego znoszenia stosunków kapitalistycznych. Reformizm narodził się na przełomie XIX i XX wieku w niemieckiej socjaldemokracji. Założenia i cele ideologiczne i polityczne reformizmu streszczają się w dewizie Eduarda Bernsteina, głównego ideologa reformizmu: "Cel jest niczym, ruch wszystkim". Filozoficznym fundamentem reformizmu jest pozytywistyczny ewolucjonizm przyrodniczy, zapoznający jakościowe różnice między przyrodą a społeczeństwem.

    Z czasem stanowiska Nowej Lewicy zaakceptowała większość partii. W 1972 roku Partia uzyskała 27,4% zwiększając swoje poparcie, weszła do koalicji z częścią partii religijnych, w kolejnych wyborach w maju 1977 osiągnęła najwyższy w historii wynik 33,8% poparcia co było wynikiem lepszym od bloku wyborczego trzej partii religijnych które uzyskały 31,9%. Premier z ramienia lewicy, Joop den Uyl po kilkumiesięcznych rozmowach zrezygnował z utworzenia rządu a partia wycofała się z utworzenia koalicji z partiami wyznaniowymi. Główną przyczyną konfliktu na linii Partia Pracy-partie wyznaniowe było żądanie opodatkowania większych firm i przeznaczenie tych dochodów na inwestycje związkowe. W rezultacie w listopadzie 1977 roku powstał rządy centroprawicowy do którego weszli ministrowie z partii katolickiej, kalwińskiej (Partia Antyrewolucyjna) oraz luterańskiej (Unia Chrześcijańsko-Historyczna) do rządu weszli też liberałowie z Partii Ludowej na Rzecz Wolności i demokracji. Okres rządów lewicy sprzed 1977 roku przypadł na okres światowego kryzysu naftowego a w jego trakcie państwa arabskie nałożyły na Holandię embargo naftowe, mimo napiętej sytuacji rządowi udało się utrzymać stabilność gospodarczą i zahamować bezrobocie, wdrażała dość lewicowe reformy i walczyła z koncernami naftowymi (Holandia jest siedzibą koncernu Shell). Po wyborach z 1981 roku ponownie powstał rządy z udziałem PvdA który lewica utworzyła wraz z religijną centroprawicą, były to jednak krótkotrwałe rządy. Do roku 1989, Partia Pracy nie była już częścią koalicji rządowej. W 1986 Joop den Uyl został zastąpiony przez Wim Koka na stanowisku lidera partii.

    Partia Socjalistyczna (niderl. Socialistische Partij, SP) - holenderska partia polityczna. Powstała w 1971 r., jako partia maoistowska - Komunistyczna Partia Holandii (marksistowsko-leninowska).Przedterminowe wybory parlamentarne w Holandii odbyły się 22 listopada 2006 roku, po tym jak szef holenderskiego gabinetu Jan Peter Balkenende złożył dymisję z powodu wycofania się z koalicji rządowej partii Demokraci 66 i VVD. Wybory wygrała ponownie partia dotychczasowego premiera Apel Chrześcijańsko-Demokratyczny (CDA), pozostając w parlamencie jako największa partia z liczbą 41 miejsc, w porównaniu z poprzednimi wyborami straciła 3 mandaty. Największy wzrost zanotowała Partia Socjalistyczna (SP), zdobywając 25 miejsc, przy 9 miejscach w poprzednich wyborach. Wśród partii opozycyjnych największe poparcie zdobyła Partia Pracy (PvdA), zdobywając 33 miejsca, jednak wynik ten oznacza utratę 9 mandatów. Znaczne poparcie straciły także partie konserwatywno-liberalne Partia Ludowa na rzecz Wolności i Demokracji (VVD) oraz Demokraci 66 odpowiednio zmniejszając swoją liczbę miejsc z 28 do 22 i z 6 do 3. Niespodziewanie dobry wynik uzyskała nowa, skrajnie prawicowa Partia Wolności (PVV) Geerta Wildersa, były członek parlamentu poseł VVD-u, która zdobyła 9 mandatów. Pierwszy raz w historii nie lider partii VVD miał największą liczbą głosów (Mark Rutte, (553.200) , ale numer 2, Rita Verdonk (620.555).

    Od lat 70. ściśle współpracuje z zielonymi z Politieke Partij Radikalenstopniowego i centrolewicową D66. Współpraca stała się podstawą do wspólnego startu w wyborach 1972 roku.

    Współcześnie[ | edytuj kod]

    Po wyborach we wrześniu 1989 roku, Partia Pracy przystąpiła do tworzenia rządu. W wyborach parlamentarnych w 1994, PvDA poniosła klęskę. Partia przyjęła społeczno-liberalny kurs znany w świecie jako trzecia droga, który został następnie użyty przez Tony'ego Blaira w Wielkiej Brytanii i Billa Clintona w Stanach Zjednoczonych. Pod dalszymi rządami PvDA zalegalizowano eutanazję i związki homoseksualne. Szybki wzrost antyimigranckiego i populistycznego ruchu Pima Fortuyna doprowadził do największej klęski wyborczej w historii Partii Pracy - partia zdobyła jedynie 23 mandaty. W listopadzie 2002 nowym szefem partii został Wouter Bos. W wyborach z 22 stycznia 2003, Partia Pracy zwiększyła swój udział w parlamencie do 42 miejsc, stając się przy tym drugą pod względem wielkości partią w parlamencie. Partia Pracy ponownie stanowiła siłę opozycyjną. Straty dla PvDA były powodowane między innymi wzrostem poparcia dla Partii Socjalistycznej, która była nieprzychylna liberalnym gospodarczo tendencjom Partii Pracy. W wyborach parlamentarnych w 2006 zdobyła 21.2% poparcia i 33 mandaty. Partia uczestniczyła w koalicji z CDA oraz ChristenUnie.

    Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (OTP, ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO, fr. Organisation du Traité de l’Atlantique Nord, OTAN) – organizacja polityczno-wojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego. Początkowym celem istnienia NATO była obrona militarna przed atakiem ze strony Związku Radzieckiego i jego satelitów, z czasem jednak organizacja stała się elementem utrzymania równowagi strategicznej między Wschodem i Zachodem. Po rozpadzie Układu Warszawskiego pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych.Johannes Marten den Uijl (ur. 9 sierpnia 1919 w Hilversum, zm. 24 grudnia 1987 w Amsterdamie) – holenderski polityk wywodzący z holenderskiej socjaldemokratycznej Partii Pracy.

    Przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2009, Thijs Berman został wybrany przewodniczącym partii. Partia zdobyła 12,1% głosów, zdobywając 3 mandaty w Parlamencie Europejskim. 20 lutego laburzyści opuścili rząd, przyczyniając się do przedterminowych wyborów. W przedterminowych wyborach w 2010 roku laburzyści zdobyli 30 miejsc (19,6% poparcia).

    Chrześcijańska demokracja, potocznie chadecja (od skrótu ChD) – nurt w myśli politycznej i społecznej, który pojawił się pod koniec XIX wieku jako odpowiedź myśli katolickiej na rosnące wpływy socjalizmu, świeckiego w swym charakterze, a skrytykowanego w papieskiej encyklice Rerum novarum papieża Leona XIII. Przed tą encykliką już jednak rodziły się ruchy społeczne w Leuven i Mechelen, publikował swoje prace biskup Ketteler, w 1860 zatwierdzono formalnie prawną strukturę frakcji katolickiej w pruskim parlamencie tworząc partię Centrum-Frakcja Katolicka.Socjalizm demokratyczny opowiada się za socjalizmem jako ustrojem gospodarczym i demokracją jako formą rządów w państwie. Postuluje, aby środki produkcji były w posiadaniu całej populacji, a władza w rękach ludu kontrolującego w sposób demokratyczny procesy gospodarcze. Demokratyczni socjaliści preferują republikański ustrój państwowy.

    Polityka zagraniczna[ | edytuj kod]

    W okresie zimnej wojny nawoływała do obrony pokoju i odprężenia kontaktów między zachodem a wschodem. Zjazd PvdA z kwietnia 1975 roku uchwalił Pokój i bezpieczeństwo PvdA przedstawiła w nim wizję włączenia NATO do polityki odprężenia poprzez m.in. zobowiązania o nieużyciu broni atomowej. Partia Pracy zapowiedziała że w przypadku niespełnienia żądań Holandia powinna opuścić NATO. W rezolucji postulowała również rozwiązanie NATO i UW w zamian powstać miał europejski system bezpieczeństwa zbiorowego który objąłby też kraje neutralne. Zdaniem partii do wyjścia z NATO powinno też dojść gdy dojdzie do sojuszu atomowego Niemiec Zachodnich i Francji. Motywem takiej polityki jest uniemożliwienie Niemcom dostępu do broni jądrowej. Socjaldemokraci występują przeciw broni atomowej i jej rozprzestrzenianiu np. w 1979 roku PvdA wypowiedziała się przeciw rozmieszczeniu broni rakietowej USA i NATO na terenie Europy zachodniej. Doszło do protestów organizowanych przez partię. Protesty zmusiły parlament do wycofania się ze zgody na instalacje broni amerykańskiej na terenie Holandii. Z inicjatywy Partii Pracy odbyły się dwie konferencje partii socjaldemokratycznych Europy, wszystkie dotyczył bezpieczeństwa i pokoju. Pierwsza odbyła się w listopadzie 1976 roku a druga współorganizowana przez Międzynarodówkę w kwietniu 1977.

    Demokraci 66 (niderl. Democraten 66, D66) – założona 14 października 1966 roku w Holandii centrowa partia socjalliberalna. Powstała z inicjatywy dziennikarza Hansa van Mierlo, późniejszego lidera ugrupowania, i Hansa Gruijtersa. Obecnie liderem partii jest Alexander Pechtold.Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

    Dużą część działalności PvdA stanowiły zagadnienia związane z Trzecim Światem. Socjaldemokraci popierali pomoc ekonomiczną i polityczną ruchów narodowowyzwoleńczych i trzecioświatowych. Partia nawiązała oficjalne kontakty ze SWAPO walczącą o niepodległość Namibii i Frontem Polisario z Sahary Zachodniej jej rezolucje poparły też prezydenta Chile Salvadora Allende.

    Anthony Charles Lynton Blair (znany jako Tony Blair, ur. 6 maja 1953 w Edynburgu) – były premier Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (1997-2007) i były przywódca Partii Pracy (w latach 1994-2007).Eduard Bernstein (ur. 6 stycznia 1850 w Berlinie, zm. 18 grudnia 1932 tamże) – ideolog niemieckiej socjaldemokracji, twórca rewizjonizmu w ruchu robotniczym.

    Jako jedyna partia oprócz KPH utrzymywała oficjalne kontakty z partiami i organizacjami z państw bloku wschodniego. Działacze PvdA na zaproszenie Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności wzięła udział w spotkaniu w Berlinie. Na zaproszenie Socjalistycznego Związku Ludu Pracującego Jugosławii złożyła wizytę w Belgradzie, do Rumunii delegacja partii przyjechała na zaproszenie Rumuńskiej Partii Komunistycznej a do stolicy Związku Radzieckiego na zaproszenie Komitetu Bezpieczeństwa Europejskiego. W programie sprzed wyborów z 1977 roku PvdA zapowiedziała nawiązanie kontaktów z organizacjami z krajów socjalistycznych traktując taką politykę jako jeden z elementów poprawy stosunków między zachodem a wschodem.

    Adolf Hitler (ur. 20 kwietnia 1889 w Braunau am Inn, zm. 30 kwietnia 1945 w Berlinie) – niemiecki polityk, kanclerz Rzeszy od 30 stycznia 1933, Wódz i kanclerz Rzeszy (niem. Führer und Reichskanzler) od 1 sierpnia 1934 (łącząc stanowiska prezydenta i kanclerza Rzeszy), przywódca Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), Człowiek Roku 1938 według tygodnika „Time”, ideolog niemieckiej odmiany faszyzmu zwanej od jego nazwiska hitleryzmem, narodowym socjalizmem lub nazizmem – od niemieckiej nazwy partii (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), twórca i dyktator III Rzeszy niemieckiej, zbrodniarz wojenny, odpowiedzialny za zbrodnie przeciw ludzkości.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.