Partenokarpia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arbuz pozbawiony nasion

Partenokarpia – wytwarzanie owoców bez żywotnych nasion. Zjawisko powszechne wśród roślin. Jako przyczyny wymieniane są brak zapylenia i zapłodnienia. Nie tłumaczy to jednak, dlaczego roślina wytwarza i podtrzymuje rozwój owoców. Do partenokarpii mogą doprowadzać czynniki endogenne, takie jak fitohormony czy czynniki genetyczne. U tytoniu, bakłażanu, truskawki, maliny i pomidora zidentyfikowano gen odpowiedzialny za wytwarzanie owoców pozbawionych nasion. Wpływ zidentyfikowanego genu potwierdzono doświadczalnie poprzez stworzenie transgenicznego pomidora i bakłażanu wykazującego partenokarpię.

Ananas (Ananas Mill.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). W stanie naturalnym rośnie w Ameryce Południowej.Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

U roślin dziko żyjących partenokarpia może być sposobem na obronę nasion przed roślinożercami. Depressaria pastinacella żerujące na pasternaku zwyczajnym (Pastinaca sativa) preferowały owoce partenokarpiczne, chociaż ich wzrost na takim pokarmie był wolniejszy. Podobnie u Juniperus osteosperma obserwowano zmniejszenie ilości ptaków żywiącymi się owocami przy wytwarzaniu pustych nasion.

Gen (gr. γένος – ród, pochodzenie) – podstawowa jednostka dziedziczności determinująca powstanie jednej cząsteczki białka lub kwasu rybonukleinowego zapisana w sekwencji nukleotydów kwasu deoksyrybonukleinowego.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

Ze względu na negatywny wpływ obecności nasion na wartość plonu (trudność w trawieniu nasion, nadawanie gorzkiego smaku owocom) odmiany partenokarpiczne wielu gatunków znalazły szerokie zastosowanie w ogrodnictwie.

Niektóre gatunki łatwo tworzą owoce beznasienne, co jest wykorzystywane w uprawie. Uzyskanie owoców partenokarpicznych jest też możliwe poprzez opryskiwanie uprawianych roślin roztworem auksyn. Uzyskano także odmiany transgeniczne wytwarzające partenokarpiczne owoce bez stosowania dodatkowych środków chemicznych.

Auksyny – grupa substancji chemicznych zaliczanych do hormonów roślinnych. Stymulują wzrost roślin oraz wpływają na kształtowanie się owoców partenokarpicznych) i odgrywają istotną rolę w procesach adaptacji takich jak fototropizm i geotropizm. Auksyny wykazują cechy zarówno hormonów w znaczeniu zbliżonym do pojęcia używanego na określenie substancji regulacyjnych ssaków oraz cechy morfogenów, czyli substancji regulujących proces morfogenezy roślin. Pierwszą odkrytą auksyną jest kwas indolilooctowy (IAA). Jest on syntezowany w merystemie wierzchołkowym pędu, młodych liściach, zarodku oraz w małych ilościach w korzeniu. Transport IAA przez parenchymę ma unikatowy charakter. Jest on wolny (5-20 mm/h) i kierunkowy (polarny), jednak nie jest zależny od grawitacji. Ponadto IAA przemieszcza się szybko i bezkierunkowo poprzez floem (5-20 cm/h).Nasiono, nasienie (łac. semen) – organ roślin nasiennych powstający z zapłodnionego zalążka i składający się z zarodka otoczonego tkanką zapasową i osłoniętego łupiną nasienną. Zarodek jest nowym organizmem roślinnym. Tkanka spichrzowa umożliwia wzrost zarodka w pierwszym okresie rozwoju, a łupina nasienna pełni funkcję ochronną.

Przykłady uprawianych roślin o partenokarpicznych owocach:

  • pomidor – w uprawie stymuluje się hormonami wzrostu kwitnące grona pomidorów uprawiane pod osłonami do wytwarzania owoców bez udziału zapylenia,
  • ananas – beznasienny owocostan składający się z wielu jagód,
  • banan – którego odmiany uprawne wydają owoce (jagody) wyłącznie beznasienne,
  • wiele odmian grusz europejskich – w latach z przymrozkami wiosennymi powodującymi uszkodzenia wiele odmian grusz mimo zniszczenia kwiatów wytwarza owoce (np. odmiana Konferencja). W sadach dodatkowo stymuluje się to zjawisko opryskując giberelinami.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Arthur R. Zangerl, May R. Berenbaum, James K. Nitao. Parthenocarpic fruits in wild parsnip: Decoy defence against a specialist herbivore. „Evolutionary Ecology”. 5 (2), s. 136–145, 1991. DOI: 10.1007/BF02270830. ISSN 0269-7653 (ang.). 
    2. Acciarri N, Restaino F, Vitelli G, et al.. Genetically modified parthenocarpic eggplants: improved fruit productivity under both greenhouse and open field cultivation. „BMC Biotechnol.”. 2, s. 4, kwiecień 2002. PMID: 11934354 (ang.). 
    3. Rotino GL, Perri E, Zottini M, Sommer H, Spena A. Genetic engineering of parthenocarpic plants. „Nat. Biotechnol.”. 15 (13), s. 1398–1401, grudzień 1997. DOI: 10.1038/nbt1297-1398. PMID: 9415894 (ang.). 
    4. Marcelino Fuentes, Eugene W. Schupp. „Evolutionary Ecology”. 12 (7), s. 823–827, 1998. DOI: 10.1023/A:1006594532392. ISSN 02697653 (ang.). 
    5. Pandolfini T, Rotino GL, Camerini S, Defez R, Spena A. Optimisation of transgene action at the post-transcriptional level: high quality parthenocarpic fruits in industrial tomatoes. „BMC Biotechnol.”. 2, s. 1, 2002. PMID: 11818033 (ang.). 
    6. Betokson. [dostęp 2010-01-31].
    7. Grzegorz Łysiak, Wojciech Antkowiak. Quality features of parthenocarpic pears collected from trees grown on different rootstocks. „Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus”. 14 (5), s. 69–82, 2015. ISSN 1644-0692 (ang.). [dostęp 2016 – 04 -06]. 
    Rośliny transgeniczne – rośliny, których DNA zostało zmodyfikowane metodami inżynierii genetycznej w celu uzyskania pożądanego efektu fenotypowego. Najczęściej stosowanymi modyfikacjami są:Genetyka (ze starożytnej greki: γένεσις genesis – "pochodzenie") – nauka o dziedziczności i zmienności organizmów, które są oparte na informacji zawartej w podstawowych jednostkach dziedziczności – genach.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa L.) – gatunek rośliny należący do rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl.). We florze Polski jest obecnie (2012) klasyfikowany jako archeofit, wcześniej uważany był za gatunek rodzimy.
    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
    Zapłodnienie – połączenie się komórek rozrodczych (komórki męskiej i żeńskiej) w wyniku czego powstaje nowa komórka nazywana zygotą.
    Hormony roślinne, fitohormony (gr. φυτοορμόνη) – grupa związków organicznych należących do regulatorów wzrostu i rozwoju roślin. Kryterium uznania związku za fitohormon jest wywoływanie rekcji w organizmie rośliny w stężeniach rzędu 10 mol dm lub mniejszych. Hormony roślinne nie muszą wykazywać działania poza miejscem ich wytwarzania, miejsce wytwarzania może być jednocześnie miejscem reakcji. Znane są związki wykazujące aktywność biologiczną analogiczna do naturalnie wytwarzanych w roślinie. Syntetyczne regulatory wzrostu i rozwoju roślin (np. 1-Metylocyklopropen) są wykorzystywane w rolnictwie i ogrodnictwie.
    Gibereliny, giberelina (GA1-GAn) – są zaliczane często do regulatorów wzrostu i rozwoju roślin, jednakże nazwa gibereliny nie jest równoznaczna z hormonem roślinnym. Jest to wspólna nazwa dla związków o określonej budowie chemicznej, będących zarówno właściwymi fitohormonami, jak i produktami ich przemian. Gibereliny należące do fitohormonów regulują wzrost i dojrzewanie roślin. Najbardziej rozpowszechnioną gibereliną jest kwas giberelinowy (GA3).
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Sad – obszar użytkowany rolniczo, na którym rosną drzewa owocowe. Gałęzią nauki zajmującą się czynnościami związanymi uprawą sadu jest sadownictwo.

    Reklama