• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Park im. Anny i Erazma Jerzmanowskich w Prokocimiu



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Czworak – w zespole zabudowań dworskich lub folwarcznych budynek mieszkalny o czterech mieszkaniach, z których każde ma osobne wejście z zewnątrz. Przeznaczony zazwyczaj dla służby.Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.
    Pomnik Erazma Jerzmanowskiego w kompleksie zabudowań pałacowo dworskich

    Zespół pałacowo-parkowy Anny i Erazma Jerzmanowskich w Prokocimiu – zespół znajdujący się w Krakowie w dzielnicy Bieżanów-Prokocim. Całość wpisana do rejestru zabytków pod nr rej.: A-639 w dniu 22 marca 1983.

    Historia[ | edytuj kod]

    Zapewne to biskup krakowski Prokop założył ok. 1295 wieś Prokocim. W XVI wieku we wsi istniał folwark, a na terenie obecnego parku znajdowało się kilka sadzawek i sady. Obok dworu posadzono grupę dębów szypułkowych, z których jeden jeszcze kilkadziesiąt lat temu rósł w pobliżu obecnego pałacu (obecnie stoi zachowany częściowo jego pień). Kolejne dęby posadził ród książąt Zasławskich w poł. XVII wieku - dęby te są najstarszymi drzewami w obecnym parku.

    Parafia Matki Bożej Dobrej Rady w Krakowie – parafia rzymskokatolicka należąca do dekanatu Kraków-Prokocim archidiecezji krakowskiej w Prokocimiu przy ulicy Dygasińskiego.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    W połowie XVIII w. Prokocim stał się własnością rodziny Wodzickich. Pierwszy dziedzic Prokocimia z tej rodziny, ksiądz kanonik Michał Wodzicki zbudował na miejscu dawnego centralnego placu wsi (Nawsia) dwór z muru pruskiego, przy którym założył ogród w stylu włoskim, który należy traktowac jako zaczątek obecnego parku. Do dworu od strony Krakowa wiodła aleja dojazdowa wysadzaną lipami Jeden z kolejnych właścicieli Prokocimia, bratanek Michała, Eliasz Wodzicki, około 1780 r. na miejscu wspomnianego dworu zbudował dla swojej żony nowy, murowany dwór, zwany niekiedy pałacem. W 1810 jego syn, Józef Wodzicki, założył przy nim park w stylu angielskim, a kilkanaście lat później na fundamentach starego pałacu zbudował zachowany do dzisiaj pałac w stylu klasycystycznym. W kolejnych latach dosadzano buki, jesiony, dęby, klony, topole i wytyczano alejki spacerowe. W 1891 Karol Knaus rozpoczął przebudowę pałacu na zlecenie hrabiego Jozefa Grodzickiego w stylu eklektycznym, która to przebudowa trwała do 1895. Jest to jego jedno z najwybitniejszych dzieł, które przetrwało do dziś.

    Karol Knaus (ur. 24 października 1846 w Płazie k. Chrzanowa, zm. 15 marca 1904 w Krakowie) – polski architekt i konserwator. Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) – gatunek typowy dla rodzaju dębów, obejmującego drzewa liściaste z rodziny bukowatych (Fagaceae). Występuje w Europie (z wyjątkiem północnej Skandynawii) oraz południowo-wschodniej Azji. W Polsce bardziej pospolity od dębu bezszypułkowego. Ceniony ze względu na wytrzymałe, twarde i trwałe drewno. Jest gatunkiem długowiecznym, żyje ponad 700 lat. Ze względu na okazałe rozmiary jakie osiąga, sprawia majestatyczne wrażenie i dlatego odgrywa istotną rolę w symbolice i dawniej w kultach religijnych. Jest symbolem długowieczności, dostojeństwa i siły. Stare okazy nierzadko chronione są jako pomniki przyrody.

    25 czerwca 1895 Józef Grodzicki sprzedał majątek Erazmowi Jerzmanowskiemu. Park otoczono ażurowym ceglanym murem. Zbudowano oranżerię, od rzeki Drwinki poprowadzono przez park strumień, który zasilał trzy stawy rybne. Parkowe alejki otrzymały malownicze mostki, a wśród klombów pojawiły się parkowe rzeźby. Po śmierci Erazma Jerzmanowskiego (zm. 7 lutego 1909) jego żona Anna w 1910 sprzedała majątek zakonowi Augustianów. Inicjatorem kupna i pierwszym administratorem był ks. Grzegorz Uth. Zbudowano kaplicę, adaptując do tego celu dawną dworską stajnię, poświęconą 13 lutego 1911, natomiast budynek dawnych czworaków zaadaptowano na potrzeby plebanii. W pałacu utworzono szkołę dla chłopców o nazwie "Nowa Szkoła". Jednym z jej nauczycieli i wychowawców był historyk literatury, późniejszy prof. UJ Stanisław Pigoń. 7 stycznia 1917 Augustianie utworzyli w Prokocimiu nową parafię. W czasie I wojny światowej w pałacu mieścił się austriacki sztab wojskowy Twierdzy Kraków, a w czasie II wojny pałac zajmowali Niemcy.

    Topola (Populus L.) – rodzaj drzew z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Zalicza się do niego 35 gatunków, spośród których typowym jest Populus alba L.. W Polsce występują trzy rodzime gatunki topoli: topola czarna, topola biała i topola osika. Topole czarna, biała i szara występują głównie w lasach łęgowych dużych dolin rzecznych, osika natomiast jest rozpowszechniona w lasach liściastych i mieszanych na terenie praktycznie całego kraju. Popularnym drzewem ozdobnym, ze względu na swój kolumnowy pokrój sadzonym zwłaszcza wzdłuż dróg jest topola włoska stanowiąca odmianę uprawną topoli czarnej. W uprawie często spotykane są także mieszańce topoli czarnej z gatunkami amerykańskimi, określane wspólnie mianem topoli kanadyjskiej. Inne topole sadzone często w Polsce należą do sekcji Tacamahaca. Pochodzą one z Ameryki Północnej oraz Azji i charakteryzują się wydzielaniem silnego, balsamicznego zapachu przez rozwijające się pąki i młode liście.Stanisław Pigoń (ur. 27 września 1885 w Komborni koło Krosna, zm. 18 grudnia 1968 w Krakowie) – historyk literatury polskiej, edytor, wychowawca i pedagog. Ojciec Krzysztofa Pigonia, profesora Uniwersytetu Wrocławskiego.

    W 1950 zakon Augustianów w Polsce został rozwiązany a majątek przejął skarb państwa. W pałacu utworzono dom dziecka, który działał tutaj nieprzerwanie do 2003. Park pałacowy przekształcono w park miejski. W 1966 ówczesne władze postanowiły przebudować park, niestety ze szkodą dla jego urody. Strumyki zasypano, podobnie jak zbiorniki wodne, mostki rozebrano, a po stawach zostały jedynie zagłębienia w terenie. W latach 1966-1970 na miejscu największego stawu wybudowano stadion sportowy dla KS "Kolejarz" (obecnie KKS Prokocim).

    Jesion (Fraxinus L.) – rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae), który obejmuje ok. 60 gatunków drzew i krzewów pochodzących z obszarów umiarkowanego klimatu półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Fraxinus excelsior L..Grzegorz Uth (ur. 21 grudnia 1872 w Gotthards koło Fuldy, zm. 9 września 1941 w Woli Justowskiej) – polski duchowny katolicki, augustianin, historyk zakonu.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Józef Grodzicki (ur. ok. 1849, zm. 1939 w Radomiu) – polski fotograf, właściciel zakładu fotograficznego w Radomiu, współwłaściciel zakładów w Kielcach i Łodzi, autor albumów zdjęć krajoznawczych.
    Stefan Dousa (ur. 11 listopada 1945 w Będzinie) – polski rzeźbiarz specjalizujący się w medalierstwie i rzeźbie monumentalnej, profesor sztuk plastycznych.
    Drwinka (nazwa od XX wieku, wcześniej Czerna) – struga wypływająca z osiedla Piaski Nowe, przepływająca przez Kozłówek, Prokocim i Bieżanów w Krakowie oraz Park Jerzmanowskich. W swym górnym biegu stanowi naturalną granicę między Piaskami a Kozłówkiem. W okolicy około 1200 metrów od źródeł wpada do Drwinki niewielki prawy dopływ wypływający również z Piasków. W rejonie ulicy Seweryna Udzieli zostaje zasilona dwoma prawymi dopływami: pierwszy mający źródła około 1,5 km wcześniej obok ulicy Wielickiej pomiędzy osiedlami Nowy Prokocim i Nowy Bieżanów i następny około 150 metrów dalej mający swój początek w okolicach ulicy Jana Korepty przy wiadukcie na odnodze kolejowej do Wieliczki. Następnie przepływa pod torami kolejowym, by skończyć swój bieg wpływając po drugiej stronie torów do Drwiny. W przeszłości Drwinka pełniła ważną rolę, płynąc koło znanego szlaku na wschód, wzdłuż którego pędzono bydło. Jej wody wykorzystywano też w gospodarstwach domowych. Drwinka należy do dorzecza Wisły.
    Klon (Acer L.) – rodzaj roślin z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae) (czasem, zwłaszcza dawniej z wyodrębnianej osobno rodziny klonowatych Aceraceae). Do rodzaju należy około 100 gatunków drzewiastych i krzewiastych (według niektórych źródeł jest to nawet 150 gatunków), występujących głównie w strefie umiarkowanej (kilka w górach tropikalnych). Występują w największym zróżnicowaniu w Azji, poza tym w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, północnej Afryce. Gatunkiem typowym jest klon jawor (Acer pseudoplatanus L.).
    Platan klonolistny (Platanus × hispanica) – gatunek drzewa z rodziny platanowatych. Roślina jest powszechnie uważana za mieszańca międzygatunkowego pomiędzy platanem wschodnim P. orientalis L. i platanem zachodnim P. occidentalis L. Pierwszy z nich pochodzi z Europy południowo-wschodniej, a drugi z Ameryki Północnej i po raz pierwszy został opisany na początku XVIII w. Uprawiany w całej Europie z wyjątkiem Skandynawii.
    Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim (do 24 maja 2006 r. Dzielnica XII Prokocim-Bieżanów) – dzielnica, jednostka pomocnicza gminy miejskiej Kraków. Do 1990 r. wchodziła w skład dzielnicy Podgórze.
    Zakon Świętego Augustyna (Augustianie, łac. Ordo Sancti Augustini – OSA; do 1963 augustianie-eremici, łac. Ordo Eremitarum Sancti Augustini – OESA) – zgromadzenie zakonne powstałe 1 marca 1256 roku po zjednoczeniu różnych wspólnot eremickich, które żyły według reguły świętego Augustyna z Hippony. Zakon augustianów jest zaliczany do zakonów żebrzących. Ubiorem jest czarny habit z kapturem i skórzanym pasem. Do Polski w jej ówczesnych granicach (konkretnie do Krakowa) zostali sprowadzeni z Czech w 1342 roku przez króla Kazimierza Wielkiego. Samodzielna polska prowincja zakonna powstała 6 lipca 1547 roku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.063 sek.