• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Park Narodowy Vilsandi

    Przeczytaj także...
    Rezerwat biosfery (ang. biosphere reserve) jest to wyznaczony obszar chroniony zawierający cenne zasoby przyrodnicze. Rezerwaty biosfery na świecie powstały w ramach programu UNESCO MAB (ang. Man and the Biosphere, pol. Człowiek i biosfera).Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.
    Sieja pospolita, sieja, głąbiel, brzona (Coregonus lavaretus) – ryba z rodziny łososiowatych (Salmonidae), klasyfikowana jako grupa szeroko rozprzestrzenionych gatunków lub jako pojedynczy gatunek występujący w kilku jeziorach Europy Zachodniej.

    Park Narodowy Vilsandi (est. Vilsandi rahvuspark) – park narodowy w zachodniej Estonii, w prowincji Sarema.

    Opis[ | edytuj kod]

    Park Narodowy Vilsandi został założony w 1993 roku, leży w zachodniej Estonii w prowincji Sarema. Już od 1910 roku istniał tu Rezerwat Ptaków Vaika – pierwszy obszar objęty ochroną na terenie krajów bałtyckich. W 1957 roku powstał tu Rezerwat Przyrody Vaika, który w 1971 roku został przemianowany na Rezerwat Przyrody Vilsandi.

    Łoś euroazjatycki (Alces alces) – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek A. a. alces – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną łowną. Rzadki i objęty całorocznym okresem ochronnym.Sarna europejska (Capreolus capreolus) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych. Jedno z ważniejszych zwierząt łownych Europy. Samica jest potocznie nazywana kozą, samiec rogaczem, kozłem, młode zaś koźlętami. Istnieje również łowieckie określenie sarniak na dorosłego samca sarny.

    Park obejmuje ochroną powierzchnię 240 km², przy czym dwie trzecie to obszary morskie. Symbolem parku jest edredon zwyczajny. Linia brzegowa jest urozmaicona – od wybrzeża wydmowego z wydmami i szerokimi plażami, przez wybrzeże klifowe z niskimi klifami wapiennymi, po wybrzeże skaliste.

    Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.Abrazja (łac. abrasio - zeskrobywanie) – jeden z procesów erozyjnych. Polega na ścieraniu podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez prądy rzeczne i morskie, falowanie wód, przypływy i odpływy morskie, lodowce i wiatry, także na wzajemnym ścieraniu materiału skalnego, wskutek czego ulega on rozdrobnieniu i obtoczeniu. Zachodzi na stromych, skalnych brzegach dużych zbiorników wodnych, takich jak oceany, morza i duże jeziora. Pewne znaczenie ma również rozpuszczanie skał przez wodę. Efektem działania abrazji jest powstawanie klifu i platformy abrazyjnej, osiągającej zazwyczaj szerokość od kilku do kilkunastu metrów (rzadziej – gdy poziom morza powoli się podnosi lub ląd się obniża – nawet do kilkudziesięciu km (np. wybrzeża Norwegii).

    Na terenie parku znajduje się wiele jezior przybrzeżnych, powstałych w wyniku zamknięcia zatok morskich mierzejami w wyniku działania prądów przybrzeżnych. Na półwyspie Harilaid znajduje się latarnia morska Kiipsaare z 1933 roku, która w wyniku abrazji stoi w morzu w odległości ok. 50 m od brzegu.

    Łosoś szlachetny, łosoś atlantycki, łosoś pospolity, łosoś europejski, łosoś (Salmo salar) – ryba z rodziny łososiowatych (Salmonidae).Bielik zwyczajny, bielik (Haliaeetus albicilla) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae) (podrodzina myszołowy lub orłany). Błędnie nazywany orłem.  

    Od 1997 roku park znajduje się na liście konwencji ramsarskiej i należy do sieci obszarów objętych ochroną przyrody na terytorium Unii EuropejskiejNatura 2000. Jest częścią Archipelagu Zachodnioestońskiego – rezerwatu biosfery UNESCO.

    Flora i fauna[ | edytuj kod]

    Ok. 47% powierzchni lądowej parku to lasy (przede wszystkim bory sosnowe), 12% to łąki przybrzeżne, a 10% to nawapienne murawy typu alvar.

    Na terenie parku odnotowano wiele chronionych gatunków roślin, rośnie tu m.in. brzeżyca jednokwiatowa, bylica nadmorska, mikołajek nadmorski, marzyca czarniawa, Rhinanthus osiliensis, a także 32 gatunki storczyków, m.in. Dactylorhiza osiliensis.

    Brzeżyca jednokwiatowa (Littorella uniflora (L.) Asch.) – gatunek rośliny z rodziny babkowatych. Według nowszych ujęć taksonomicznych jest to synonim gatunku Plantago uniflora L. Sp. pl. 1:115. 1753.Storczyk (Orchis L.) – rodzaj bylin należących do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). W zależności od ujęcia systematycznego klasyfikowanych jest do tego rodzaju od 17 do 33 gatunków, przy czym większa liczba podawana jest w starszych klasyfikacjach. Po odkryciu w końcu lat 90. XX wieku polifiletycznego charakteru tradycyjnie definiowanego rodzaju, część zaliczanych tu gatunków przeniesiona została przez taksonomów do rodzaju koślaczek (Anacamptis) i Neotinea. Gatunkiem typowym jest storczyk kukawka (Orchis militaris L.).

    W wodach parku żyją m.in. sieja pospolita, łosoś szlachetny, minóg rzeczny i głowacz białopłetwy. Na terenach piaszczystych występuje ropucha paskówka.

    W parku zarejestrowano 247 gatunków ptaków, z czego 114 gniazdujących. Z gatunków rzadkich spotkać tu można m.in. bielika, puchacza i biegusa zmiennego.

    Park zamieszkują również łosie, jelenie, sarny i dziki, a w wodach przybrzeżnych żyją szarytki.

    Dzik euroazjatycki, dzik (Sus scrofa) – gatunek dużego, lądowego ssaka łożyskowego z rodziny świniowatych (Suidae). Sus scrofa jest jedynym przedstawicielem dziko żyjących świniowatych w Europie. Jest przodkiem świni domowej.Sarema (est. Saare maakond) – jedna z 15 prowincji w Estonii, znajdująca się na wyspach Sarema, Muhu i małej wyspie Ruhnu.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Vilsandi National Park (ang.). W: Environmental Board of Republic of Estonia [on-line]. [dostęp 2019-06-25].
    2. Vilsandi National Park » About the protected area (ang.). W: Environmental Board of Republic of Estonia [on-line]. [dostęp 2019-06-25].
    3. Vilsandi National Park » About the protected area» Nature (ang.). W: Environmental Board of Republic of Estonia [on-line]. [dostęp 2019-06-25].
    4. Enzo Pranzini, Allan Thomas Williams: Coastal Erosion and Protection in Europe. Routledge, 2013, s. 54. ISBN 978-1-84971-339-9. [dostęp 2019-06-23]. (ang.)
    Ochrona przyrody – ogół działań zmierzających do zachowania w niezmienionym lub optymalnym stanie przyrody ożywionej i nieożywionej, a także krajobrazu. Głównym celem ochrony przyrody jest utrzymanie stabilności ekosystemów i procesów ekologicznych oraz zachowanie różnorodności biologicznej.Mikołajek nadmorski (Eryngium maritimum) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych. Występuje na wybrzeżach: Morza Bałtyckiego, Północnego, Śródziemnego, Czarnego i Atlantyku. W Polsce gatunek rzadki, najczęściej spotykany na wydmach nadmorskich Zatoki Gdańskiej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Puchacz zwyczajny, puchacz (Bubo bubo) – gatunek dużego, osiadłego ptaka z rodziny puszczykowatych (Strigidae), zamieszkującego niemalże całą Eurazję (z wyjątkiem tundry, wybrzeża Zatoki Bengalskiej, Wysp Brytyjskich i północy Francji), a także północną Afrykę. Był on niegdyś intensywnie tępiony (często kojarzono go ze złem i śmiercią), odławiano go również by służył jako przynęta przy polowaniu. Obecnie jest ptakiem rzadkim i płochliwym, jednakże jego populacja powoli się odbudowuje, ze względu na objęcie go w wielu krajach (w tym w Polsce) ochroną gatunkową i strefową.
    Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Szarytka morska lub foka szara (Halichoerus grypus) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Halichoerus.
    Minóg rzeczny, minog rzeczny (Lampetra fluviatilis) – europejski gatunek pasożytniczego bezżuchwowca z rodziny minogowatych (Petromyzontidae), występujący na większości europejskich wybrzeży.
    Mierzeja – przedłużenie zasadniczego lądu stałego lub jego półwyspu, usypane przez morskie fale przybrzeżne, tworzące piaszczystą barierę oddzielającą zalew lub zatokę od morza. Tworzą ją jeden lub dwa półwyspy oraz ewentualnie znajdujące się w linii mierzei wyspy.
    Edredon zwyczajny, edredon, kaczka edredonowa, miękkopiór (Somateria mollissima) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.