• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Parasitiformes



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Pasożyt zewnętrzny (ektopasożyt), (gr. ektós – na zewnątrz) – organizm cudzożywny żyjący na powierzchni innego organizmu (żywiciela) i żywiący się jego płynami ustrojowymi lub elementami jego pokrycia (np. wszoły żywiące się piórami).Kleszczowe zapalenie mózgu (łac. encephalitis ixodica) – wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez kleszcze. Czynnikiem etiologicznym są wirusy z rodziny Flaviviridae.

    Dręcze (Parasitoformes) – takson pajęczaków zaliczany do roztoczy. Dotychczas opisano ich ponad 15 tysięcy gatunków, jednak ich faktyczna liczba sięgać może 200 tysięcy. Rozprzestrzenione są kosmopolitycznie. Większość prowadzi drapieżny tryb życia, ale liczne są pasożytami, często hematofagami. Inne strategie pokarmowe w tej grupie to np. saprofagia i mykofagia. Gatunki niepasożytnicze często wiodą skryty tryb życia. Rozwój pozazarodkowy ma charakter metamorfozy. Należące do dręczy pasożyty mają często duże znaczenie medyczne i weterynaryjne, zwłaszcza jako wektory drobnoustrojów chorobotwórczych. Z kolei niektóre drapieżniki wykorzystuje się do biologicznego zwalczania szkodników. Dręcze dzielą się na Opilioacarida, Holothyrida, kleszcze i, obejmujące większość gatunków, żukowce.

    Pasożytnictwo, parazytyzm – forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden czerpie korzyści ze współżycia, a drugi ponosi szkody. Termin ten stosowany jest w biologii – w odniesieniu do dwóch organizmów różnych gatunków – oraz w socjologii, gdzie pasożytnictwem nazywany jest próżniaczy tryb życia osoby zdolnej do pracy. Zbliżonymi do pasożytnictwa formami – spotykanymi w biologii rozwoju – są szczególne taktyki rozrodcze prowadzone przez parazytoidy, pasożyty lęgowe oraz niektóre gatunki tzw. pasożytów płciowych (np. matronicowate).Tagma - wyróżnialna część ciała stawonogów, powstała w wyniku połączenia dwóch lub więcej metamerów. Taką segmentację ciała nazywa się heterenomiczną, a proces ewolucyjny, w wyniku którego powstała: tagmatyzacją.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Morfologia samicy kleszcza z rodzaju Ixodes
    Gnatosoma samicy żukowca Proctolaelaps longisetosus

    Pajęczaki te osiągają rozmiary od 0,2 do 30 mm. Opilioacarida mają zachowany podział ciała na tagmy: prosomę i opistosomę, choć na tej pierwszej pojawia się już prymitywna gnatosoma. Pozostałe grupy mają ciało podzielone na pseudotagmy: gnatosomę i idiosomę. Cechą wyróżniającą dręcze od pozostałych roztoczy są szczecinki pozbawione aktinopiliny (stąd synonimiczna nazwa Anactinotrichida) i wskutek tego niezdolne do rozszczepiania światła spolaryzowanego. Ponadto brak jest u dręczy trichobotriów, kanału podocefalicznego i bruzdy sejugalnej, za to licznie występować mogą organy lirowate. Gruczoły biodrowe mają ujścia między pierwszą a drugą parą odnóży krocznych.

    Stopa – dystalna część kończyny, zwłaszcza kończyny miednicznej u wielu kręgowców oraz dystalna część odnóża jednogałęzistego u stawonogów.Roztocze (Acari) – liczny (ok. 30 tys. gatunków, wiele gatunków nadal nieopisanych) rząd pajęczaków, obejmujący zwierzęta od mikroskopijnych do 3-centymetrowych. Roztocze są saprofagiczne (jak np. mechowce), ale także są wśród nich pasożyty (głównie ektopasożyty) i drapieżniki. Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi. Zamieszkują wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne. Dostosowały się do różnych środowisk: żyją w glebie, kurzu domowym (Roztocze kurzu domowego), w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych (tzw. wodopójki) a nawet w gorących źródłach.
    Porównanie budowy szczękoczułków samca i samicy Proctolaelaps longisetosus

    Gnatosoma ma otoczony wargami górną i bocznymi otwór gębowy, wsuwane do pochewek szczękoczułki, pięcio-, rzadziej czteroczłonowe nogogłaszczki (ich biodra ulegają przekształceniu w elementy gnatosomy) oraz rynienkowaty hypostom na stronie spodniej (subkapitulum). Szczękoczułki typowo są trójczłonowe, szczypcowate, o ząbkowanych palcach nieruchomym i ruchomym, zwykle z dwoma narządami szczelinowatymi. U kleszczy uległy one modyfikacji w narząd tnący o dwuczęściowej podstawie, a u niektórych pasożytniczych żukowców w igłopodobny narząd ssący. U wielu żukowców samce mają na szczękoczułkach wtórne narządy kopulacyjne: spermatodaktyl lub spermatotremę. Nogogłaszczki u Opilioacarida zwieńczone są pazurkami, u pozostałych grup są narządami zmysłowymi i na szczycie mają apotel lub organ głaszczkowy. Hypostom u Opilioacarida i Holothyrida ma parę apofyz sternalnych, u żukowców zastąpionych zmysłowym tritosternum. U kleszczy natomiast hypostom zmodyfikowany jest w lancetowaty narząd ssący. Przednio-boczne części gnatosomy tworzą u Opilioacarida rutella, a u pozostałych grup corniculi.

    Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.

    Żukowce są ślepe, natomiast w pozostałych grupach występować mogą 1–3 pary oczu bocznych. Oczy i mózg u Opilioacarida leżą w prosomie, a u pozostałych w idiosomie.

    Idiosoma zarówno z wierzchu jak i od spodu pokryta może być w części lub w całości zesklerotyzowanymi tarczkami, a w części przedniej wytwarzać może tektum nakrywające gnatosomę. U Holothyrida, kleszczy i większości żukowców na wierzchu idiosomy występuje jedna tarczka grzbietowa (dorsalna). U licznych żukowców podzielona jest ona na dwie tarczki: podonotalną i opistonotalną. Rzadziej tarczek jest więcej. Tarczki na spodniej stronie idiosomy są rozmaicie wykształcone i mogą się wtórnie zrastać. U grup mających idiosomę występuje 1 para przetchlinek, umieszczona brzuszno-bocznie, często na tarczkach oddechowych (perytremalnych).

    Spermatofor, plemniomieszek – wytwarzany przez samca u niektórych gatunków zwierząt pakiet plemników otoczonych osłonką, który przekazywany jest samicy podczas godów. Spermatofory wytwarzane są przez pierścienice (pijawki) mięczaki, stawonogi (owady, skorupiaki), płazy, niektóre ryby.Mykofag, mikofag, micetofag, grzybojad – gatunek odżywiający się grzybami rozwijającymi się na martwym drewnie. Mykofagi należą do grupy gatunków saproksylicznych. Są to organizmy głównie bezkręgowe. Do mykofagów należą liczne owady związane z próchnowiskami.

    Opistosoma Opilioacarida ma także zachowany podział na 12 segmentów, uwidoczniony w punktach przyczepu mięśni (sigillotaksji) i układzie ponad 200 organów lirowatych. W grupie tej u form dorosłych występują 4 pary przetchlinek, umieszczone grzbietowo-bocznie na segmentach od 9. do 12., natomiast u form niedorosłych może ich być mniej.

    Mózg (cerebrum) – narząd ośrodkowego układu nerwowego, złożony ze zwojów mózgowych (cerebralnych, głowowych) występujący u większości zwierząt dwubocznie symetrycznych.Udo – część kończyny dolnej pomiędzy stawem kolanowym a biodrowym, a także człon odnóży stawonogów (np. owadów).

    Typowo odnóże kroczne buduje 7 członów: biodro, krętarz, udo, kolano, goleń, stopa i przedstopie. Niekiedy stopa zrasta się z goleniem w stopogoleń. U innych narządy szczelinowe dzielić mogą udo na basifemur i telofemur, a stopę na basitarsus i telotarsus. Czasem występować mogą po dwa krętarze w odnóżu. U kleszczy i Holothyrida pierwsza para odnóży pełni funkcje zmysłowe, będąc zaopatrzoną w narząd Hallera.

    Choroby odzwierzęce, zoonozy – zakaźne lub pasożytnicze choroby zwierząt, bądź przez zwierzęta tylko roznoszone, przenoszące się na człowieka poprzez kontakt bezpośredni lub surowce pochodzenia zwierzęcego, rzadziej drogą powietrzną (np. toksoplazmoza, bruceloza, wścieklizna, ptasia grypa i inne).Prosoma − pierwsza tagma budująca ciało wielu szczękoczułkowców, poprzedzająca opistosomę. Określana bywa też jako głowotułów, jednak nazwa ta jest niesłuszna.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Szczecinka (łac. seta) – włoskowata struktura, wśród zwierząt większość szczecinek występuje u bezkręgowców:
    Subkapitulum, infrakapitulum (łac. hypognathum, subcapitulum, infracapitulum) – część gnatosomy niektórych roztoczy.
    Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.
    Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.
    Gnatosoma – część ciała roztoczy, obejmująca ich narządy gębowe: parę chelicer i parę pedikalp. Składa się z trzech segmentów: precheliceralnego, cheliceralnego i pedikalpowego.
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.
    Tektum, tegulum, epistom (łac. tectum, gnathoctectum) – struktura anatomiczna na przodzie ciała niektórych roztoczy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.085 sek.