• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Paramita

    Przeczytaj także...
    Czujące istoty – w buddyzmie termin obejmujący wszelkie istoty odczuwające – ludzi, zwierzęta, istoty niebiańskie, piekielne, duchy i inne.Tathata (skt. tathatā तथता) – takość – w buddyzmie istota bytu, jego głęboka natura. Za życia Budda mówił o sobie jako Tathagata, co może oznaczać zarówno "ten, kto się w ten sposób" lub "ten, który odszedł w ten sposób" i poprawnie można odczytać to jako "ten, który przybył na takość", ale niewyrażalne jest to w języku.
    Medytacja (łac. meditatio - zagłębianie się w myślach, rozważanie, namysł) – praktyki mające na celu samodoskonalenie, stosowane zwłaszcza w jodze oraz w religiach i duchowości Wschodu (buddyzm, taoizm, konfucjanizm, hinduizm, dżinizm), a ostatnio także przez niektóre szkoły psychoterapeutyczne. Elementy medytacji dają się również zauważyć w chrześcijaństwie (hezychazm) i islamie (sufizm).

    Paramita (skt. pāramitā पारमिता; chiń. boluomi(duo) 婆羅蜜(多); kor. paramil(t'a) 바라밀(타); jap. harami(ta); wiet. ba-la-mật(-đa)) – w buddyzmie "przekroczenie" – praktyka, albo cnota, pozwalająca na osiągnięcie oświecenia i przejście do nirwany.

    Sześć paramit[ | edytuj kod]

    Sześć paramit (skr.; tyb. Pha Rol Tu Phjin Pa) oznacza dosłownie "wyjście poza", "to co osiąga drugi brzeg", jest tłumaczone na język polski również jako sześć doskonałości lub sześć wyzwalających aktywności.

    Śantideva (sanskryt: Śāntideva; tyb.: ཞི་བ་ལྷ། Shyiwa Lha; mong.: Шантидэва гэгээн; VIII w n.e.) - buddyjski mnich, uczony oraz mahasiddha z indyjskiego Uniwersytetu Nalanda. Jest kluczowym komentatorem doktryny madhjamaka dla obecnej mahajany. Znany jest głównie z kompleksowego dzieła "Przewodnik po Ścieżce Bodhisattwy" (sanskryt: Bodhicaryavatara) opisującego postępowanie etyczne mahajany.Nirwana (dosłownie zgaśnięcie) – wygaśnięcie cierpienia, termin używany w religiach dharmicznych na określenie bardzo zaawansowanego poziomu urzeczywistnienia. Zdarzało się, że niektórzy widzieli w tym stanie całkowitą anihilację świadomości, jest to jednak pogląd z gruntu błędny.

    Sześć paramit:

    1. Paramita dawania, szczodrości (Dana-paramita)
    2. Paramita wskazań, dyscypliny, właściwego postępowania (Śila-paramita)
    3. Paramita cierpliwości (Kszanti-paramita)
    4. Paramita zapału, odwagi, entuzjazmu, zdecydowanego wysiłku (Wirja-paramita)
    5. Paramita medytacji, koncentracji (Dhjana-paramita)
    6. Paramita mądrości (Pradźńaparamita)

    Sześć paramit umożliwia podział nauk buddyzmu na trzy fundamentalne praktyki:

    Kalpa (skt.), eon – termin z zakresu kosmologii hinduistycznej i buddyjskiej oznaczający określony zakres czasu, różny dla każdej z religii.Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin fǎ; kor. pǒp 법, talma; jap. ホウ hō lub タツマ datsuma; wiet. pháp, đạt-ma; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie lha chos) – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie.
    1. moralną dyscyplinę, poprzez paramitę dawania, paramitę wskazań, paramitę zapału
    2. medytacyjne zrównoważenie, poprzez paramitę medytacji
    3. doskonałą mądrość, poprzez paramitę mądrości

    Dana[ | edytuj kod]

    Dana (skr., pali) – dar, jałmużna, ofiara.

    Trzy rodzaje szczodrości (dawania):

    Siunjata (pāli. suññata; sanskr. śūnyatā; शून्यता - pustka, pustość, niesubstancjonalność; chiń. 空 kōng, kongxing 空性; kor. kong 공, kongsǒng; jap. kū, kūshō; wiet. không, không tính; tyb. stong pa nyid) – pojęcie występujące we wszystkich odłamach buddyzmu. Jest kluczowym pojęciem dla zrozumienia mahajany. Zgodnie z jej doktryną wszystkie rzeczy, czyli dharmy, są przejawieniami pozbawionymi realnego istnienia czy definitywnego nieistnienia. Szkoły buddyzmu wczesnego, na ogół przyjmowały istnienie dharm, takimi jakimi wydają się przejawiać, choć zakładały brak tożsamości "ja". Niniejszy artykuł został napisany w całości z punktu widzenia buddyzmu mahajany.Saṅsāra lub saṃsāra (pali, sans.: संसार, tel.: సంసారం; chiń.: trad. 輪迴, upr. 轮回, pinyin lún huí, jap.: 輪廻 rinne) – w hinduizmie, dźinizmie i buddyzmie termin dosłownie oznacza nieustanne wędrowanie, czyli kołowrót narodzin i śmierci, cykl reinkarnacji, któremu od niezmierzonego okresu podlegają wszystkie żywe istoty włącznie z istotami boskimi (dewy). Po każdym kolejnym wcieleniu następne jest wybierane w zależności od nagromadzonej karmy. W buddyzmie wyzwolenie z sansary następuje dzięki kroczeniu szlachetną ośmioraką ścieżką, która prowadzi do nirwany.

    Materialna[ | edytuj kod]

    Przykładowo może być to ofiarowanie pożywienia lub pieniędzy ludziom, zwierzętom, głodnym duchom czy innym istotom. Bardzo ważna jest przy tym czystość intencji dającego, czyli nie myślenie o swoich korzyściach, lecz pragnienie wsparcia wszystkich istot. Mówi się wręcz o tym, że jeśli trafi się nam posiadanie jakichś rzeczy, zatrzymywanie ich dla siebie jest objawem chorobliwym. W tym życiu nie na wiele się przydadzą, w przyszłym – wcale. Jeśli mamy co jeść i w co się ubrać – powinniśmy się tym również podzielić. Bezgraniczne dawanie oznacza również oddanie swojego życia, jeśli zajdzie taka potrzeba.

    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

    Duchowa[ | edytuj kod]

    Dawanie na poziomie duchowym oznacza przekazywanie, nauczanie Dharmy. Co jest jednak istotne, takie dawanie może i powinno być wykonywane jedynie przez osoby urzeczywistnione, posiadające już wgląd w iluzoryczną – pustą naturę swojego "ja".

    Zapewnianie bezpieczeństwa, dawanie ukojenia[ | edytuj kod]

    Dawanie na tym poziomie oznacza wszystkie działania, które wyzwalają istoty od lęku i śmierci. Przykładowo może być to chronienie tych, którzy się boją, są zagubieni, odkupywanie zwierząt skazanych na rzeź, uwalnianie ryb, tonących owadów, robaków itp.

    Język tybetański (tyb. བོད་སྐད།, Wylie: bod-skad, ZWPY: Pögä) to język z gałęzi tybeto-birmańskiej rodziny języków sino-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej i USA. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.Oświecenie (albo samourzeczywistnienie, bodhi skr. बोधि, poch. od rdzenia budh "wiedzieć", w stronie biernej "być przebudzonym") – stan umysłu (lub raczej cały szereg stanów), jaki według większości religii i filozofii Wschodu (buddyzm, zen, joga, wedanta, dżinizm, w pewnym sensie taoizm) czasami – lub na trwałe – przytrafia się albo po długotrwałej praktyce medytacyjnej, albo z nagła, bez żadnego przygotowania (spór gradualizmu z subityzmem).

    Śila[ | edytuj kod]

    Śila (skr.) – zobowiązania, przykazania, dyscyplina

    Praktykowanie dyscypliny oznacza:

    1. Nieczynienie zła. Przede wszystkim oznacza to porzucenie dziesięciu negatywnych działań i zaniechanie czynienia zła ciałem, mową i umysłem.
    2. Czynienie dobra i przynoszenie pożytku innym. Co oznacza praktykowanie dobrych działań przy każdej, nawet najdrobniejszej okazji.

    Szczegółowo opisane w artykule dziesięć wskazań.

    Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.Zasługi − w buddyzmie wszelkie czyny tworzące dobrą karmę. Osoby czyniące dobro w oczekiwaniu nagrody znajdują się w obrębie tzw. pola zasług. Dobry buddysta powinien wykroczyć poza to pole i czynić dobro z powodu współczucia a nie dla nagrody. W ten sposób może wyzwolić się z kręgu sansary i osiągnąć nirwanę.

    Kszanti[ | edytuj kod]

    Kszanti (skr.; pali: khanti) – cierpliwość

    Trzy aspekty cierpliwości:

    Cierpliwość w znoszeniu nienawiści, krzywd i niewdzięczności innych istot[ | edytuj kod]

    Ta forma cierpliwości polega na służeniu innym z oddaniem i miłością, bez niechęci i złości, nawet jeśli w zamian spotyka nas tylko niewdzięczność.

    Śantidewa na początku szóstego rozdziału swojego dzieła "Bodhisattwaczariaawatara" poświęconego właśnie paramicie cierpliwości pisze:

    Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.Pradźńaparamita (skr. प्रज्ञापारमिता prajñāparamitā "Doskonała mądrość") - w buddyzmie mahajana jedna z sześciu paramit, doskonałych cnót. Jedno z centralnych pojęć filozoficznych w nurcie mahajany, w którym powstała bogata literatura, wyjaśniająca tę koncepcję. Do najsłynniejszych tekstów tej kategorii należą:
    "Jakiekolwiek zasługi zgromadzilibyśmy przez tysiące kalp /.../ nagły wybuch gniewu może to wszystko zniweczyć. Nie ma zła gorszego niż nienawiść i nie ma ofiary większej niż cierpliwość. Dlatego pilnie ćwicz się w cierpliwości, korzystając z wszelakich sposobów." [1]

    Mówi się też o tym, że należy szanować tych, którzy nam szkodzą, ponieważ gdyby ich nie było nie mielibyśmy nawet możliwości ćwiczyć się w cierpliwości.

    Język koreański – izolowany język używany na Półwyspie koreańskim. Według niektórych teorii łączony z językami ałtajskimi lub ajnoskim. Używany jest głównie w Korei Południowej oraz Północnej, a także w sąsiadującej z Koreą Północną chińskiej prefekturze autonomicznej Yanbian. Na świecie językiem tym posługuje się ok. 78 milionów ludzi, włączając w to duże skupiska w republikach dawnego Związku Radzieckiego, USA, Kanadzie, Brazylii i Japonii.Język wietnamski (wiet. tiếng Việt, tiếng Việt Nam lub Việt ngữ) – jest narodowym i oficjalnym językiem Wietnamu. Wietnamski jest językiem ojczystym Wietnamczyków (người Việt / người kinh), stanowiących ok. 87% populacji tego kraju, oraz ok. dwóch milionów wietnamskich emigrantów. Jako drugi język używany jest przez mniejszości narodowe Wietnamu.

    Cierpliwość w znoszeniu przeciwności na ścieżce Dharmy[ | edytuj kod]

    Dla Dharmy powinno się cierpliwie znosić gorąco, zimno oraz inne niewygody. Nie należy zajmować się organizowaniem sobie komfortu codziennego życia, lecz raczej skupić się na samej praktyce.

    Cierpliwość w zgłębianiu trudnych zagadnień nauk buddyjskich[ | edytuj kod]

    Należy mieć zaufanie do głębokich nauk i starać się uchwycić ich znaczenie.

    Buddyzm tybetański (tyb. བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།, Wylie. bod brgyud nang bstan; określany też jako lamaizm, choć nazwa ta bywa odbierana jako pejoratywna i jest merytorycznie niesłuszna) – odmiana buddyzmu, która jest główną religią Tybetu i jego regionów sąsiadujących (np. Bhutanu, Nepalu, Sikkimu i Ladakhu) od czasu ustanowienia jej jako religii państwowej przez króla Trisong Decena (Wylie. khri srong lde btsan) panujacego w Tybecie w okresie od 755 do 797 r. oraz główną religią Mongolii i kilku republik autonomicznych Federacji Rosyjskiej (np. Buriacji, Tuwy i Kałmucji).Zen (jap. 禅 – "medytacja", z skt. ध्यान Dhyāna, poprzez chin. trad. 禪那, chin. upr. 禅那, 禅, pinyin: chánnà, chán) – nurt buddyzmu, który w pełni rozwiniętą formę uzyskał w Chinach (zob. chan), skąd przedostał się do Korei, Wietnamu i Japonii. Wywodzi się z rodziny buddyzmu mahajany, ale na przestrzeni wieków nabrał wyrazistego indywidualnego stylu, pełnego minimalizmu i zamierzonych paradoksów.

    Wirja[ | edytuj kod]

    Wirja (skr.; pali: wirija); siła woli, energia

    Wirja jest identyczna z szóstym członem Szlachetnej ośmiorakiej ścieżki

    Odwaga podobna zbroi[ | edytuj kod]

    To entuzjazm do praktyki, oddanie dharmie całego siebie.

    Odwaga wprowadzona w czyn[ | edytuj kod]

    Oznacza rozpoczęcie praktyki natychmiast, bez ociągania się i kontynuowanie jej cały czas.

    Odwaga, która nie zna zaspokojenia[ | edytuj kod]

    To ciągłe poczucie niedosytu, które motywuje do dalszego wysiłku.

    Wskazania – w buddyzmie oznaczają zbiór zaleceń dla osób nieoświeconych, które pozwolą im uniknąć negatywnej karmy. W różnych tradycjach buddyjskich wskazania brzmią nieco odmiennie. Często zamiast słowa "przykazania" używa się słowa "wskazania" gdyż mają one charakter dobrowolnego zobowiązania. Budda mówił że dobrze jest ich przestrzegać, jednak nikomu nie mogą być narzucane.Szlachetna Ośmioraka Ścieżka (także: Ośmiostopniowa, Ośmioaspektowa) – fundamentalne pojęcie buddyzmu. Zgodnie z Czwartą Szlachetną Prawdą wygłoszoną przez Buddę na pierwszym kazaniu, prowadzi do wyzwolenia, do spokoju, zniszczenia [cierpienia], do bezpośredniej wiedzy, do oświecenia, do nirwany. Składa się z ośmiu części:

    Dhjana[ | edytuj kod]

    Dhjana (skr.; pali: dźhana; chin. channa lub chan; jap. zenna lub zen) – medytacja

    Kolejne stopnie medytacji to:

    1. Wyzbycie się pożądań i przywiązania do spraw światowych; niechęć do samsary, determinacja aby się wyzwolić oraz współczucie. To jest wstęp do dalszej praktyki.
    2. Wewnętrzny spokój, skupienie na obiekcie medytacji. Stan ten cechuje też przywiązanie do doświadczeń płynących z głębokiej koncentracji – do błogości, radości i przejrzystości umysłu.
    3. Kiedy wspomniane wyżej lgnięcie ustaje, pozostaje jeszcze subtelne przywiązanie do pustki. Koncentracja zwana jest wówczas "jasno rozróżniającą".
    4. Doskonałość medytacji osiągamy gdy tylko spoczywamy w rzeczywistości takiej, jaka jest, bez tworzenia czegokolwiek.

    Pradźńa[ | edytuj kod]

    Pradźńa (skr.; pali: pańńa; jap. hannya) – mądrość

    Pradźńa w najgłębszym sensie oznacza mądrość nie intelektualną, intuicyjną, pochodzącą z doświadczenia wglądu w naturę umysłu. Uzyskuje się ją poprzez studiowanie Dharmy, rozważanie jej i praktykę medytacji. Polega na zrozumieniu, że wszystkie przedmioty postrzegane przez nasze zmysły są pustymi formami, to znaczy są pozbawione niezależnego substancjalnego istnienia, przejawiając się w sposób uwarunkowany i zależny od psychofizycznych agregatów obserwatora.

    Na głębszym poziomie zrozumienia dostrzega się, iż w każdej z sześciu paramit zawierają się wszystkie pozostałe.

    Dziesięć paramit[ | edytuj kod]

    W buddyzmie tybetańskim wyróżnianych jest 10 paramit. Są to:

    1. szczodrość
    2. dyscyplina moralna
    3. cierpliwość
    4. determinacja
    5. kontemplacja
    6. moc
    7. współczucie
    8. modlitwa
    9. metoda
    10. mądrość

    Do sześciu podanych wyżej dodano cztery kolejne, wyróżnione pogrubieniem.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Patrul Rinpocze "Słowa Mistrza Samantabhadry", Wydawnictwo Mandala, Warszawa 1996
  • "Encyklopedia Mądrości Wschodu", Warszawski Dom Wydawniczy, Warszawa 1997
  • Siantidewa, "Bodhiczaria-awatara"
  • Mistrz Jin-szun, "Droga do Stanu Buddy", Pracownia Autorska DOMY POLSKIE, Warszawa 2000
  • "The Sutra on Upasaka Precepts", Numata Center for Buddhist Translation and Research, USA 1994




  • Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.