• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiu

    Przeczytaj także...
    Zbór – określenie stosowane m.in. w Polsce, Czechach (czes. sbor) i na Białorusi (biał. збор) w odniesieniu do lokalnej wspólnoty wiernych kościołów protestanckich (gmina, zgromadzenie, kongregacja) oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich, historycznie wywodzących się z protestantyzmu oraz przez np. Świadków Jehowy.Petycja – pismo zawierające jakąś prośbę, kierowane do władz czy osób na wyższym stanowisku na przykład w sprawie likwidacji szkoły przez gminę w danej miejscowości. Petycję składa się bądź przedstawia. Ma ona większą szansę pozytywnego załatwienia sprawy wówczas, gdy zawarte w niej argumenty będą sformułowane jasno i przekonująco.
    Suchedniów – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie skarżyskim. Jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Suchedniów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

    Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiuluterańska parafia diecezji warszawskiej, Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP.

    Siedziba parafii oraz kościół parafialny znajduje się w mieście Radomiu, w województwie mazowieckim. Proboszczem parafii jest ksiądz Wojciech Rudkowski. W skład parafii wchodzi także filia w Kielcach oraz cmentarz ewangelicki w Radomiu.

    Historia[ | edytuj kod]

    Początki parafii w Radomiu[ | edytuj kod]

    Osadnictwo w Radomiu ludności wyznania ewangelickiego pochodzącej z terenów Europy Zachodniej i Północnej, a przede wszystkim z Niemiec, przybrało na sile na przełomie XVIII i XIX wieku, w związku z możliwością zasiedlania terenu Królestwa Polskiego przez zagranicznych rzemieślników i specjalistów. Czynnościami duszpasterskimi w mieście zajmowali się duchowni z parafii w Węgrowie, odwiedzający Radom dwa razy w roku.

    Jawor Solecki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Sienno. Leży na drodze wojewódzkiej nr 747 Iłża-Lipsko-Solec.Katecheza (z gr. katēchēsis, katēchéō) – formacja chrześcijańska, mająca na celu przekazanie wiary osobom nieochrzczonym oraz ochrzczonym dzieciom i młodzieży, oraz wszystkim, którzy nie doświadczyli wtajemniczenia chrześcijańskiego.

    W 1821 umożliwiono tworzenie ewangelickich parafii, jeżeli na obszarze dwóch mil znajdowało się co najmniej 200 protestanckich rodzin. W efekcie 20 maja 1825 władzom Królestwa Polskiego została przedstawiona petycja przygotowana przez Johanna Konrada Burchardta, mająca na celu powołanie nowej parafii w Radomiu. Zgoda Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego została uzyskana 16 marca 1826, a 30 września 1826 doszło do utworzenia parafii jako pierwszej w widłach Pilicy i Wisły. Jej terytorium było ograniczone przez miejscowości Solec, Suchedniów i Przysucha. Liczyła wówczas 1442 członków wyznania luterańskiego oraz 21 reformowanego.

    Przysucha – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, położone na krańcu Wzniesień Południowomazowieckich, w pobliżu rzeki Radomki. Historycznie leży w Małopolsce.Edmund Friszke (ur. 4 czerwca 1902 Zduńskiej Woli, zm. 15 września 1958 w Malmö) – ksiądz Kościoła Ewangelicko-Ausgburskiego w Polsce, senior Diecezji Mazurskiej tego Kościoła, więzień obozów koncentracyjnych.

    Parafia dokonała w 1827 zakupu budynku mieszczącego teatr, będącego zsekularyzowanym dawnym kościołem Najświętszej Marii Panny. Po przebudowie i przystosowaniu do ponownego pełnienia funkcji religijnych, 15 sierpnia 1828 miało miejsce pierwsze nabożeństwo, które poprowadził ks. Jan Jakub Benni z parafii w Piotrkowie Trybunalskim, a część niemieckojęzyczną posługi wygłosił kaznodzieja Ludwig Hoff.

    Solec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Szydłów. Na północ od wsi znajdują się źródła siarkowodoru o charakterystycznym zapachu. We wsi znajduje się również kaplica wybudowana w latach 80-ych XX w.Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – najstarszy i największy Kościół ewangelicki (protestancki) w Polsce, kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

    6 czerwca 1830 ordynowano pierwszego proboszcza dla Radomia, ks. Juliusza Krause. W 1833 otrzymano zgodę na założenie cmentarza, a w lipcu 1842 utworzono szkołę ewangelicką. Kolejnym proboszczem został ks. Franciszek Jana Władysław Stockmann, wybrany na stanowisko 3 listopada 1844. W 1858 powiększono cmentarz oraz otoczono jego teren murem.

    Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.

    Pod koniec lat 30. część miejscowości przeszła do nowej parafii w Kielcach, a w latach 40. zawiązały się dwa filiały – w Jaworze oraz Kozienicach.

    Rozwój parafii[ | edytuj kod]

    Następcą ks. Stockmanna został 11 października 1860 r. ks. Otton Wüstehube, wybrany w 1899 na zwierzchnika superintendentury warszawskiej. Doprowadził on do remontu kościoła oraz zakupił z własnych środków organy. Podczas jego posługi nastąpił wzrost liczby wiernych w parafii, dokonano również przebudowy bryły świątyni.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Parafia Ewangelicko-Augsburska w Piotrkowie Trybunalskim – Ewangelicko-Augsburska parafia w Piotrkowie Trybunalskim, należąca do diecezji warszawskiej. Mieści się przy ulicy Rwańskiej.

    Kolejnym proboszczem został 1 lipca 1903 ks. Henryk Tochtermann. Był również nauczycielem w radomskim gimnazjum publicznym oraz polskim gimnazjum prywatnym. W trakcie jego urzędowania powołano w parafii ewangelistę, rozbudowano również działalność dobroczynną. Przed I wojną światową do parafii należało około 12 tysięcy wiernych, w tym około 500 w Radomiu.

    Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.Konzentrationslager Sachsenhausen – niemiecki obóz koncentracyjny założony w lipcu 1936 w miejscowości Sachsenhausen (obecnie dzielnica Oranienburga) około 30 km na północ od Berlina. Funkcjonował do 22 kwietnia 1945.

    Okres wojen światowych[ | edytuj kod]

    Podczas I wojny światowej dokonano wysiedleń ludności ewangelickiej, w związku z czym liczba członków parafii osiągnęła poziom 10% stanu sprzed wojny. Czyniono starania o nieprzekształcenie szkoły w katolicką oraz zachowanie jej polskiego charakteru podczas okupacji miasta przez wojska austriackie. Po zakończeniu działań wojennych doszło do odbudowy działalności parafii, powróciła również część jej deportowanych członków. W 1920 powołano Kasę Pożyczkową, mającą na celu pomoc przesiedleńcom.

    Dom modlitwy – jest terminem używanym przez większość Kościołów protestanckich na określenie budynku kościelnego, w którym odprawiane są nabożeństwa. Wraz z określeniami: kościół i zbór używany jest wymiennie.Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

    W 1921 parafia liczyła 4001 wiernych, z czego 109 w filiale w Jaworze oraz 2383 w Kozienicach. Zbór radomski był właścicielem kościoła, 7 sal modlitwy oraz 12 cmentarzy. Pod filiał w Jaworze podlegał ponadto jeden kościół, dwa domy modlitwy i pięć cmentarzy, a pod filię kozienicką – dwa domy modlitwy oraz trzy cmentarze. 1 października 1924 utworzono radomski oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego.

    Radom – miasto na prawach powiatu w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, położone nad rzeką Mleczną.Cesarstwo Niemieckie, (niem.) Deutsches Kaiserreich lub Rzesza Niemiecka (niem.) Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

    Po śmierci ks. Henryka Tochtermanna 13 lutego 1929, nowym proboszczem został ks. Edmund Friszke. W 1932 rozpoczął on obchodzenie Święta Misyjnego. Rok później przybył do Radomia Albert Schweitzer. Od 1937 w diecezji lubelskiej.

    W związku z wybuchem II wojny światowej i rozpoczęciem okupacji niemieckiej, w dniu 21 września 1939 ksiądz Friszke za swoją propolską działalnością w okresie międzywojennym został aresztowany, a następnie był więziony w obozach koncentracyjnych Sachsenhausen oraz Dachau. Parafia została podzielona na zbór polski i niemiecki, jako jedna z czterech na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Funkcję proboszcza polskiej części sprawował ks. Włodzimierz Missol, natomiast niemiecka parafia nie posiadała własnego duchownego – czynności duszpasterskie były sprawowane przez kapelanów wojskowych oraz księży dojeżdżających z innych parafii.

    Kapelan – duchowny w Kościele rzymskokatolickim, prawosławnym, greckokatolickim, anglikańskim i ewangelickim, spełniający funkcje liturgiczne przy kaplicy zakonnej, szpitalnej lub przydzielony przez władzę kościelną do obsługi duszpasterskiej pewnej grupy osób lub środowisk (np. kapelan wojskowy, więzienny, szpitalny, uczelniany). Kapelanem nazywany bywa także duchowny diecezjalny bądź zakonny pomagający biskupowi przy czynnościach biskupich i będący jego sekretarzem.Chór – zespół muzyczny składający się z wokalistów wykonujący utwór jedno- lub wielogłosowy, a cappella bądź z akompaniamentem. Najczęściej prowadzony przez dyrygenta lub chórmistrza.

    Niemieccy parafianie opuścili teren miasta lub zostali wysiedleni przez niemieckie wojsko na skutek zakończenia działań wojennych. Po wkroczeniu Armii Czerwonej z budynku kościoła została zdjęta przez wiernych niemieckojęzyczna tablica informacyjna oraz zorganizowano nabożeństwo dziękczynne, w trakcie którego odśpiewano pieśń Boże, coś Polskę. Uchroniło to świątynię przed przejęciem przez inne wyznanie.

    Kościół filialny – kościół wchodzący w skład danej parafii, ale niebędący jej kościołem głównym (tzw. kościołem parafialnym).Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).

    Parafia w PRL i III Rzeczypospolitej[ | edytuj kod]

    Proboszcz Włodzimierz Missol sprawował stanowisko do 1948. 2 kwietnia 1950 na proboszcza powołano ks. Józefa Kułaka, zastąpionego 1 maja 1957 przez ks. Bogusława Wittenberga.

    W latach 60. nastąpiło mocne zmniejszenie się liczby wiernych spowodowane emigracją za granicę. 1 czerwca 1967 urząd proboszcza objął ks. Jan Hause.

    26 września 1968 r. zlikwidowana została parafia ewangelicka w Kielcach, a jej terytorium włączono w skład parafii radomskiej, tworząc w Kielcach jej stację kaznodziejską.

    Włodzimierz Ryszard Missol (ur. 23 lutego 1904 w Rypinie, zm. 15 stycznia 1986 w Piasecznie) – polski duchowny luterański.Nabożeństwo – forma modlitewnego zgromadzenia wiernych danego wyznania. Sens teologiczny nabożeństwa w protestantyzmie i katolicyzmie jest odmienny.

    Ksiądz Jan Hause pełnił funkcję proboszcza do 14 maja 1976 r, a jego zastępcą został ks. Jana Szklorz. Po objęciu przez niego stanowiska rozpoczął się ponowny okres rozwoju parafii. Kolejnym duszpasterzem w latach 1998–2000 był ks. Robert Opala, następnie w okresie 2000-2004 ks. Dariusz Chwastek, a w 2004 na proboszcza wybrany został ks. Wojciech Rudkowski. Pracę w parafii rozpoczęła wtedy również diakon Katarzyna Rudkowska, dzięki czemu zbór obsługiwany jest przez dwóch duchownych.

    Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).Albert Schweitzer (ur. 14 stycznia 1875 w Kaysersberg w Alzacji, zm. 4 września 1965 w Lambaréné w Gabonie) – francusko-niemiecki (alzacki) teolog i duchowny luterański, filozof, organista, muzykolog, lekarz.

    Do stycznia 2010 nabożeństwa sprawowane były w pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca w kościele w Radomiu, a w drugą i czwartą – w kościele w Kielcach. W okresie od października 2009 do końca 2010 wprowadzono coniedzielne nabożeństwa w Kielcach, odbywające się w pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca po południu oraz w drugą i czwartą – rano. Z reguły tej zrezygnowano jednak na wniosek członków zboru. Od 21 lutego 2010 w każdą niedzielę mają miejsca nabożeństwa w Radomiu. Od listopada 2018 powrócono do coniedzielnych nabożeństw w Kielcach, odbywających się o tej samej porze.

    Kościół ewangelicko-augsburski w Radomiu – ewangelicko-augsburski kościół parafialny w Radomiu. Należy do diecezji warszawskiej. Mieści się przy ulicy Mikołaja Reja, w dzielnicy Miasto Kazimierzowskie.Ewangelista – określenie chrześcijańskiego działacza religijnego, duchownego lub świeckiego, którego zadaniem jest głoszenie Ewangelii rozumianej jako kluczowy element orędzia chrześcijańskiego. Nie należy go mylić z autorami czterech Ewangelii kanonicznych względnie apokryficznych czyli osobami żyjącymi na początku I wieku.

    Współczesność[ | edytuj kod]

    Parafia w 2019 liczyła około 100 członków (z czego około 30 w filiale w Kielcach). Następuje wzrost liczby wiernych, związany z konwersjami na luteranizm.

    Nabożeństwa prowadzone są w kościele parafialnym w Radomiu oraz kościele filialnym w Kielcach w każdą niedzielę oraz święta.

    W czasie trwania nabożeństw w Radomiu odbywają się zajęcia szkółki niedzielnej, w parafii zarejestrowany jest również pozaszkolny punkt katechetyczny, gdzie prowadzone są lekcje religii. Młodzież z parafii uczestniczy w ogólnopolskich zjazdach, obozach oraz rekolekcjach i innych wyjazdach, a także zaangażowana jest w działalność kulturalną oraz wystawia spektakle teatralne. Organizowane są ponadto półkolonie językowe.

    Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo, znajdujące się w środkowej i wschodniej części Polski. Obejmuje obszar o powierzchni 35 558,47 km². Według danych z 2011 r. miało 5,29 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Parafia prowadzi spotkania dla osób zainteresowanych wstąpieniem do kościoła, a także godziny biblijne. Wydawany jest Informator Parafialny [email protected] Włącza się również w działalność charytatywną organizowaną przez Diakonię Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP oraz Centrum Misji i Ewangelizacji. W Radomiu czynna jest wypożyczalnia sprzętu medycznego, a w Kielcach – biblioteka.

    Dom (także: ośrodek, centrum) kultury – jednostka będąca centrum kulturalno-oświatowym danej okolicy: wsi, osiedla, miasta. W jej budynku mieszczą się lokale kulturalno-rozrywkowe typu: sale teatralno-kinowe, czytelnie, świetlice itp., w których można prowadzić pozaszkolną działalność i inicjatywy dydaktyczno-kulturalne dla młodzieży i dorosłych (warsztaty kulturalne, przedstawienia, zabawy, wystawy).Diakonia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP – organizacja prowadząca służbę diakonijną przy Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce w poszczególnych parafiach. Jej nadrzędnym celem jest niesienie pomocy potrzebującym. Posiada status organizacji pożytku publicznego. Jej prezesem jest ks. bp Ryszard Bogusz, zaś dyrektorem generalnym Wanda Falk.

    W 2004 zainaugurowano działalność chóru, którego dyrygentem została diak. Katarzyna Rudkowska. Wraz z jego rozwojem stał się chórem ekumenicznym, zrzeszającym członków z pięciu kościołów. Występuje on zarówno podczas nabożeństw i uroczystości kościelnych, jak i koncertuje w radomskich instytucjach, takich jak domy kultury, szpitale, domy pomocy społecznej, Stowarzyszenie Osób Chorych na Stwardnienie Rozsiane, areszt śledczy, a także w innych parafiach w kraju i za granicą.

    Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.Sekularyzacja (inaczej: zeświecczenie) – zmniejszenie roli religii dla społeczeństwa. Termin pochodzi od łacińskiego saecularis (świecki); do języka polskiego przeszedł z francuskiego sécularisation. Termin ten ma także znaczenie historyczne, oznaczające przejęcie majątku, urzędów lub innych sfer życia publicznego spod władzy lub kontroli kościelnej na rzecz władz świeckich. Używa się także terminu kasata, np. klasztorów.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. ks. Wojciech Rudkowski. Zarys historii Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Radomiu. „Słowo i Myśl. Przegląd ewangelicki 2.0”. 1 (132), s. 16–22, 2019. Polskie Towarzystwo Ewangelickie, oddział w Poznaniu. ISSN 08608482. 
    2. Życie religijne osadników niemieckich. W: Izabela Bożyk: Osadnictwo niemieckie na terenach wiejskich między Pilicą a Wisła w latach 1815–1864. Kielce–Łódź: Marron, 2015, s. 183. ISBN 978-83-64637-80-3.
    3. Stefan Grelewski: Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej. Lublin: 1937, s. 237.
    4. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiu i Kielcach: Plan nabożeństw. [dostęp 2019-08-03].
    5. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiu i Kielcach: Działalność - Dzieci. [dostęp 2019-08-03].
    6. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiu i Kielcach: Działalność - Młodzież. [dostęp 2019-08-03].
    7. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiu i Kielcach: Działalność - Diakonia. [dostęp 2019-08-03].
    8. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Radomiu i Kielcach: Działalność - Chór. [dostęp 2019-08-03].
    Kościół ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy, zwany niekiedy ewangelickim – zabytkowy kościół przy głównym deptaku miejskim – ulicy Henryka Sienkiewicza w Kielcach.Kozienice – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie kozienickim. Siedziba władz powiatu i miejsko-wiejskiej gminy Kozienice. Położone nad rzeką Zagożdżonką, na Nizinie Środkowomazowieckiej, historycznie w Małopolsce.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Hause (ur. 8 lutego 1934 w Krakowie, zm. 11 czerwca 2009) – ksiądz ewangelicki, pierwszy Naczelny Kapelan Ewangelickiego Duszpasterstwa Wojskowego. Przewodniczył warszawskiemu oddziałowi Polskiej Rady Ekumenicznej.
    Jan Jakub Benni (ur. 25 lutego 1800 w Lesznie, zm. 23 stycznia 1863 w Tomaszowie Mazowieckim), pastor ewangelicki, teolog, hebraista, działacz społeczny.
    Boże, coś Polskę – polska, katolicka pieśń religijna. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku konkurowała z Mazurkiem Dąbrowskiego o uznanie za hymn państwowy.
    Diakonat (gr. διάκονος diákonos ‘sługa’) – pierwszy z trzech stopni święceń sakramentalnych w katolicyzmie i prawosławiu oraz trzecia posługa urzędu duchownego w Kościołach protestanckich.
    Okupacja niemiecka ziem polskich 1939–1945 – system policyjno-wojskowej administracji niemieckiej wprowadzony na terytorium państwowym Rzeczypospolitej Polskiej, zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez III Rzeszę w dniu 1 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-sowieckiego układu o przyjaźni i granicy z dnia 28 września 1939 (będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939).
    Diecezja warszawska – diecezja Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Diecezja liczy 21 parafii obsługiwanych przez 21 duchownych. Aktualnie siedzibą władz diecezjalnych są Pabianice.
    Mila polska – historyczna miara długości. Wynosiła ona (w XVIII wieku) 7 wiorst czyli 7146 metrów a od 1819 roku – 8534,31 metra.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.